નવી દિલ્હી : ભારતમાં કરદાતાઓના ગોપનીય ડેટાની સુરક્ષા સામે એક ગંભીર સવાલ ઉભો થયો છે. સમગ્ર ભારતમાં GST ડેટા લીકની કથિત ફરિયાદોને પગલે કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) ને તાત્કાલિક તપાસનો આદેશ આપ્યો છે. CA એસોસિએશનો દ્વારા મળેલી રજૂઆતોમાં આ ડેટા લીકને એક મોટું "કૌભાંડ" ગણાવવામાં આવ્યું છે, અને નોર્થ બ્લોક (નાણા મંત્રાલય) સક્રિય રીતે આરોપોની તપાસ કરી રહ્યું છે.
"ડેટા સોલ્યુશન" ગેંગ સક્રિય:
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નાણામંત્રીએ CBIC ને ગુપ્ત GST ફાઇલિંગ અને ઇ-વે બિલ્સના વેચાણ સાથે સંકળાયેલા કથિત મોટા ડેટા લીક કૌભાંડની ફરિયાદોની તાત્કાલિક તપાસ શરૂ કરવા માટે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. રજૂઆતોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, આ કૌભાંડ - જેણે વેપાર અને કર વર્તુળોમાં ભારે હડકંપ મચાવ્યો છે - તે "ડેટા સોલ્યુશન" નામથી કાર્યરત એક ગુપ્ત ગેંગ દ્વારા આયોજિત હોવાનું જણાય છે. દિલ્હી, ગાઝિયાબાદ અને નોઈડા તેના મુખ્ય ઓપરેશનલ હબ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે.
કરોડો કરદાતાઓની ગોપનીયતા જોખમમાં:
આ લીકનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ સુરત ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ એસોસિએશન (CAAS) દ્વારા આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં નાણામંત્રીને લખેલા પત્રમાં કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાક્રમથી વાકેફ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, "આ અહેવાલોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે GSTR-1, GSTR-2B, GSTR-3B અને ઈ-વે બિલ સહિતનો ગુપ્ત કરદાતા ડેટા ગેરકાયદેસર રીતે કાળા બજારમાં પેકેજ-આધારિત સિસ્ટમમાં વેચાઈ રહ્યો હતો, જેની કિંમત જરૂરી વિગતોના સ્તરના આધારે ₹૫,૦૦૦ થી ₹૨૫,૦૦૦ સુધીની હતી."
રજૂઆતોમાં ઉમેરાયું છે કે, ત્રણ મહિના અને છ મહિનાના ડેટા બંડલનું ગેરકાયદેસર વેચાણ અનૈતિક વેપારીઓને તેમના સ્પર્ધકોની કામગીરીની નકલ કરવા સક્ષમ બનાવી રહ્યું હતું, જે વાજબી વેપાર અને વ્યવસાયિક નીતિશાસ્ત્રને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે.
ડેટા કયા ભાવે વેચાતો હતો?
CAAS દ્વારા સમીક્ષા કરાયેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, મૂળભૂત GSTR-1 વિગતો ₹૮,૦૦૦ થી ₹૧૦,૦૦૦ માં ઓફર કરવામાં આવી રહી છે, જ્યારે 2B, 3B અને ઇ-વે બિલ ડેટા ધરાવતા વ્યાપક પેકેજો - ત્રણ મહિના માટે ₹૧૫,૦૦૦ માં વેચવામાં આવી રહ્યા છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહકો પાસેથી ડીપ-ડાઇવ પ્રોફાઇલ્સ માટે ₹૨૫,૦૦૦ સુધીનો ચાર્જ વસૂલવામાં આવ્યો હતો જેમાં ટ્રાન્ઝેક્શન ઇતિહાસ, HSN કોડ અને ખરીદનાર-સપ્લાયર વિગતોનો સમાવેશ થાય છે. એસોસિએશનનો દાવો છે કે બ્રોકર્સ અને ગ્રાહકો વચ્ચે લીક થયેલી વોટ્સએપ ચેટ્સ પણ મળી આવી છે, જેમાંથી એક "સામાન્ય સ્થાનિક ડેટા" અને ચોક્કસ ક્લાયન્ટની માંગણીઓ અનુસાર તૈયાર કરાયેલા અદ્યતન બંડલ્સની ઉપલબ્ધતા દર્શાવે છે.
સાયબર સુરક્ષા પર સવાલ:
નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ઘટનાના વ્યવસાયિક સ્પર્ધાત્મકતા અને કર પાલન માટે દૂરગામી પરિણામો આવી શકે છે. મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ, જેમણે નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, "આ બાબતને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લેવામાં આવી છે. CBIC ને લીકના સ્ત્રોતની તપાસ કરવા અને રેકેટને બંધ કરવા માટે અમલીકરણ એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા કહેવામાં આવ્યું છે." આ ઘટનાએ GST નેટવર્ક (GSTN) ના સાયબર સુરક્ષા માળખા પર પણ નવી તપાસ શરૂ કરી છે. વિશ્લેષકો કહે છે કે આ ભંગ સરકારી ડેટા સિસ્ટમ્સના વ્યાપક ઓડિટની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.