વોશિંગટન: મહિલાઓમાં સૌથી સામાન્ય અને સૌથી જીવલેણ કેન્સર – બ્રેસ્ટ કેન્સર – આખરે તેના કાયમી ઉકેલ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે! એક ક્રાંતિકારી વેક્સિન, જેના વિશે સંશોધકો દાવો કરે છે કે તે 2030 સુધીમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી શકે છે, તેણે આ અઠવાડિયે તેના ક્લિનિકલ ટ્રાયલનો પહેલો તબક્કો સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યો છે. આ ટ્રાયલમાં સામેલ 75% થી વધુ મહિલાઓમાં તેમના શ્વેત રક્તકણો (white blood cells) પર એન્ટિબોડીઝ દ્વારા માપવામાં આવેલ "અસાધારણ રોગપ્રતિકારક શક્તિ" જોવા મળી છે.
આ વેક્સિનનો ઉદ્દેશ્ય બ્રેસ્ટ કેન્સરને અટકાવવાનો અને તેની સારવાર કરવાનો એમ બંને છે, જે દર આઠમાંથી એક મહિલાને પોતાના જીવનકાળમાં અસર કરે છે.
પહેલા તબક્કાના રોમાંચક પરિણામો:
આ વેક્સિન ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિક સાથે મળીને ડિઝાઇન કરી રહેલી અનિક્ષા બાયોસાયન્સિસ (Anixa Biosciences) ના CEO ડો. અમિત કુમારે જણાવ્યું હતું કે, "આ ખૂબ જ ઉત્તેજક છે." ટ્રાયલના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન, સંશોધકોએ 35 મહિલાઓને આ વેક્સિન આપી હતી, જેમાં મોટાભાગની મહિલાઓ ટ્રિપલ નેગેટિવ બ્રેસ્ટ કેન્સર થી પીડાઈ રહી હતી – જે બ્રેસ્ટ કેન્સરનું સૌથી જીવલેણ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. આ એ જ પ્રકારનું કેન્સર છે જેના આનુવંશિક મ્યુટેશન (genetic mutation) ની જાણ થયા બાદ હોલીવુડ અભિનેત્રી એન્જેલિના જોલીએ 37 વર્ષની ઉંમરે નિવારક ડબલ મેસ્ટેક્ટોમી (સ્તનોને દૂર કરાવવાની સર્જરી) કરાવી હતી.
ટ્રાયલમાં ભાગ લેનાર મહિલાઓના ટી અને બી કોષો (શ્વેત રક્તકણોના બે પ્રકાર) પર એન્ટિબોડી ઉત્પાદનના સ્તરને માપવા માટે સમયાંતરે તેમના લોહીના નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા. આ વેક્સિન આલ્ફા-લેક્ટાલ્બ્યુમિન (alpha-lactalbumin) નામના મોલેક્યુલને લક્ષ્ય બનાવે છે. સંશોધકોએ જણાવ્યું કે જોવા મળેલી એકમાત્ર આડઅસર ઇન્જેક્શન સાઇટ પર સામાન્ય બળતરા હતી.
કેન્સરને પોલિયોની જેમ નાબૂદ કરવાની આશા:
ડો. કુમારે જણાવ્યું હતું કે, "આ એક ખૂબ જ નવી પદ્ધતિ છે અને અમે માનીએ છીએ કે જો આ વેક્સિન સફળ થાય અને કેન્સરને અટકાવવામાં સક્ષમ બને, તો આપણે કદાચ બ્રેસ્ટ કેન્સરને એક રોગ તરીકે જ નાબૂદ કરી શકીશું, જેમ આપણે પોલિયો અને અન્ય ચેપી રોગો માટે કર્યું છે."
આગામી વર્ષે બીજા તબક્કાનો ટ્રાયલ શરૂ થવાનો છે, જેમાં મોટા જૂથ પર અને બ્રેસ્ટ કેન્સરના અન્ય પ્રકારો માટે પણ વેક્સિનનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. ડો. કુમારે સ્વીકાર્યું કે, "કેન્સર વેક્સિન વિકસાવવી ખૂબ જ મુશ્કેલ રહી છે. ક્યારેય કોઈ સફળ સાચી કેન્સર વેક્સિન બની નથી."
કેમ આ વેક્સિન અલગ છે?
ચેપી રોગો માટેની વેક્સિન શરીરમાં બહારથી આવતા વાયરસ જેવા સૂક્ષ્મજીવોને નિશાન બનાવે છે, તેનાથી વિપરીત, કેન્સર એ અલગ છે કારણ કે તે વ્યક્તિના પોતાના કોષોમાંથી જ વિકસે છે. ડો. કુમારે સમજાવ્યું, "કેન્સરના કોષો તમારા પોતાના તંદુરસ્ત કોષોમાંથી જ ઉદ્ભવે છે... તેથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકતી નથી કે કેન્સરનો કોષ ખરાબ કોષ છે."
કેન્સર વેક્સિનના મોટાભાગના સંશોધનો એવા પ્રોટીન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા હતા જે કેન્સરના કોષો પર વધુ માત્રામાં દેખાય છે – પરંતુ તેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ તંદુરસ્ત અંગોને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે જે તે પ્રોટીન દર્શાવે છે.
જોકે, બ્રેસ્ટ કેન્સરમાં એક અનન્ય બાબત એ છે કે કેન્સરગ્રસ્ત કોષોમાં રહેલું એક પ્રોટીન – લેક્ટેશન પ્રોટીન આલ્ફા-લેક્ટાલ્બ્યુમિન – ગર્ભાવસ્થા અને સ્તનપાન સિવાય મહિલાના જીવનના મોટાભાગના સમયગાળામાં હાજર હોતું નથી. તેથી, ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિકના એક વૈજ્ઞાનિકને 2018માં આલ્ફા-લેક્ટાલ્બ્યુમિનને નિશાન બનાવવાનો અને હવે વધુ બાળકો ન કરવાની યોજના ધરાવતી મહિલાઓને વેક્સિન આપવાનો વિચાર આવ્યો, જેના પરિણામે આ સફળ ટ્રાયલ થયો.
ભંડોળ અને ભવિષ્યની યોજનાઓ:
યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સ (US Department of Defense) દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવી રહેલા આ અભ્યાસને તબીબી સંશોધનમાં એક મોટી સફળતા તરીકે જોવામાં આવે છે. ડો. કુમારને આશા છે કે વર્તમાન ફેડરલ ફંડિંગ કટથી આ પ્રોજેક્ટ પ્રભાવિત નહીં થાય. તેમણે સ્વીકાર્યું, "ઘણી અનિશ્ચિતતા છે." સંશોધકો આ વર્ષે તેમના તારણો વ્હાઇટ હાઉસ સમક્ષ રજૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે, જે બ્રેસ્ટ કેન્સર સામેની વૈશ્વિક લડાઈમાં એક નવી આશાનું કિરણ બની શકે છે.