નવી દિલ્હી :ભારત, મસાલાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક, ગ્રાહક અને નિકાસકાર, હવે 2030 સુધીમાં $10 બિલિયન અને 2047 સુધીમાં $25 બિલિયનના નિકાસ લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં મસાલા નિકાસે $4.72 બિલિયનનો નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે, જે ગયા વર્ષના $4.46 બિલિયનથી 6% વધુ છે. મરચાના નિકાસ મૂલ્યમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, જીરું, હળદર, કાળા મરી અને મસાલા તેલની વધતી માંગએ આ સિદ્ધિમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.

મરચાં ભારતની મસાલા નિકાસનો મુખ્ય ભાગ છે, જે કુલ નિકાસના એક ચતુર્થાંશ હિસ્સો ધરાવે છે. નાણાકીય વર્ષ 25 માં મરચાંનું નિકાસ મૂલ્ય ગયા વર્ષના $1.50 બિલિયનથી 11% ઘટીને $1.34 બિલિયન થયું. ભાવમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, નિકાસ વોલ્યુમ 19% વધીને 7.15 લાખ ટન થયું. આ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક બજારમાં મરચાંની માંગ રહે છે, પરંતુ ભાવમાં અસ્થિરતા એક પડકાર છે. મસાલા નિકાસમાં બીજા ક્રમના સૌથી મોટા ઉત્પાદન

 નાણાકીય વર્ષ 25 માં 5% મૂલ્ય વૃદ્ધિ નોંધાવી $732.35 મિલિયન થઈ. તેનું વોલ્યુમ 6% વધીને 6.17 લાખ ટન થયું. બીજી તરફ, હળદરએ $341 મિલિયનની નિકાસ કરી, જેમાં 51% નો અદભુત વધારો થયો, અને વોલ્યુમ 9% વધીને 1.76 લાખ ટન થયું. હળદરની વધતી માંગ, ખાસ કરીને તેના સ્વાસ્થ્ય લાભોને કારણે, તેને વૈશ્વિક બજારમાં સ્ટાર બનાવ્યું છે.

નાણાકીય વર્ષ 25 માં મસાલા તેલ અને ઓલિયોરેસિનની નિકાસમાં 8% મૂલ્ય વૃદ્ધિ નોંધાવી $535.92 મિલિયન થઈ. તેમનું વોલ્યુમ 12% વધીને 4.53 લાખ ટન થયું, બિઝનેસલાઈન અહેવાલ આપે છે. ખાદ્ય અને કોસ્મેટિક ઉદ્યોગોમાં તેમની ઉપયોગિતાને કારણે આ ઉત્પાદનો વધુને વધુ લોકપ્રિય બની રહ્યા છે, જેના કારણે ભારતની નિકાસ બાસ્કેટમાં વૈવિધ્યીકરણ થઈ રહ્યું છે.

કાળા મરીની નિકાસ પ્રભાવશાળી 40% વધીને $124.54 મિલિયન થઈ, વોલ્યુમ 16% વધીને 20,830 ટન થયું. નાની એલચીની નિકાસ પણ 53% વધીને $184.65 મિલિયન થઈ, વોલ્યુમ 9% વધીને 6,727 ટન થયું. આ મસાલા તેમની અનોખી સુગંધ અને સ્વાદને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતની વિશ્વસનીયતા વધારી રહ્યા છે.

કરી પાવડર અને પેસ્ટની નિકાસ $247.59 મિલિયન થઈ, વોલ્યુમ 7% વધીને 77,151 ટન થયું. ફુદીનાના ઉત્પાદનોની નિકાસ $417.8 મિલિયન થઈ, જોકે વોલ્યુમમાં નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો. આ ઉત્પાદનો ભારતીય ભોજનની વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ભારતનો મસાલા ઉદ્યોગ હવે મોટા લક્ષ્યો તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૦ બિલિયન ડોલર અને ૨૦૪૭ સુધીમાં ૨૫ બિલિયન ડોલરના મસાલા નિકાસ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ માટે ગુણવત્તા નિયંત્રણ, ભાવ સ્થિરતા અને નવા બજારો સુધી પહોંચ જેવા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે મસાલા તેલ અને ઓર્ગેનિક મસાલાઓની વધતી માંગ આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરશે.