નવી દિલ્હી : ભારતના સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવનારો એક મોટો કરાર થયો છે. રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની પેટાકંપની રિલાયન્સ ડિફેન્સે જર્મનીની ડાઈહલ ડિફેન્સ સાથે વ્યૂહાત્મક સહકાર કરાર કર્યા છે. આ ભાગીદારી ભારતમાં અત્યાધુનિક વુલ્કેનો ૧૫૫mm પ્રિસિઝન-ગાઈડેડ મ્યુનિશન સિસ્ટમ ના સ્થાનિક ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે – જે લાંબા અંતરના, ઉચ્ચ-ચોકસાઇવાળા હુમલાઓ માટે રચાયેલ અદ્યતન આર્ટિલરી શેલ છે.
આ જાહેરાત, જે ૧૦ જૂને કરવામાં આવી, તે આયાતી સંરક્ષણ ઉપકરણો પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને મજબૂત સ્થાનિક ઉત્પાદન આધાર બનાવવાની ભારતના પ્રયાસોમાં એક મોટો આગળ વધારો દર્શાવે છે.
'વુલ્કેનો' સિસ્ટમનું ભારતમાં નિર્માણ અને ₹૧૦,૦૦૦ કરોડની તક
વુલ્કેનો ૧૫૫mm સિસ્ટમ કોઈ સામાન્ય શેલ નથી. તે અત્યાધુનિક લેસર અને GPS-ગાઈડેડ ટાર્ગેટિંગનો ઉપયોગ કરીને અત્યંત ચોકસાઈ પૂરી પાડે છે. આ તેને ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે, ખાસ કરીને આધુનિક યુદ્ધના સંજોગોમાં જ્યાં ચોકસાઈ નિર્ણાયક છે, ત્યાં એક મૂલ્યવાન સંપત્તિ બનાવે છે.
આ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રયાસમાં રિલાયન્સ ડિફેન્સ મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર તરીકે નેતૃત્વ કરશે, જ્યારે ડાઈહલ ડિફેન્સ મુખ્ય ટેકનોલોજી અને સિસ્ટમ-લેવલની કુશળતા પૂરી પાડશે. આ ઉત્પાદન મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરી જિલ્લાના વટાડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એરિયામાં એક નવી ગ્રીનફિલ્ડ સુવિધા ખાતે થશે, જે ધીરુભાઈ અંબાણી ડિફેન્સ સિટી (DADC) નો ભાગ હશે.
રિલાયન્સ ડિફેન્સનો અંદાજ છે કે આ ભાગીદારીથી ₹૧૦,૦૦૦ કરોડ સુધીની આવક થઈ શકે છે. આ અનુમાન અદ્યતન દારૂગોળો પ્રણાલીઓની વધતી માંગ અને નિર્ણાયક સંરક્ષણ તકનીકોને સ્થાનિક બનાવવાની કંપનીની ક્ષમતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ ઉત્પાદન પહેલમાં ૫૦% થી વધુ સ્વદેશી મૂલ્યવર્ધન શામેલ હશે, જે ભારતના સંરક્ષણ સ્વદેશીકરણના લક્ષ્યોને સીધો ટેકો આપશે. તે સરકારના ૨૦૨૯ સુધીમાં ₹૫૦,૦૦૦ કરોડની સંરક્ષણ નિકાસ હાંસલ કરવાના લક્ષ્ય સાથે પણ સુસંગત છે.
ડાઈહલ ડિફેન્સ અને બેવડી રાજદ્વારી નીતિની ચિંતા
જર્મનીના ઉબર્લિંગેનમાં મુખ્યાલય ધરાવતી ડાઈહલ ડિફેન્સ, સંરક્ષણ પ્રણાલીઓમાં વૈશ્વિક અગ્રણી છે. તેના પોર્ટફોલિયોમાં ગાઈડેડ મિસાઈલ, એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ અને અદ્યતન દારૂગોળો શામેલ છે. કંપનીમાં લગભગ ૪,૫૦૦ લોકો કાર્યરત છે અને તેની વાર્ષિક આવક €૨ બિલિયનથી વધુ છે. ડાઈહલ ડિફેન્સના CEO હેલ્મુટ રૌચે જણાવ્યું હતું કે, "ડાઈહલ ડિફેન્સ ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે TGM ના સંદર્ભમાં રિલાયન્સ ગ્રુપ સાથેના વર્તમાન સંબંધોને મજબૂત કરવા આતુર છે."
આ સહયોગ રિલાયન્સ ગ્રુપની ચોથી મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ ભાગીદારી છે, જે અગાઉ ડસોલ્ટ એવિએશન, થેલ્સ ગ્રુપ અને રેઈનમેટલ સાથેના સાહસોને અનુસરે છે.
જોકે, આ ભારત-જર્મન ભાગીદારીની નવી દિલ્હીમાં ઉજવણી થઈ રહી છે, ત્યારે એવા અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે કે ડાઈહલ ડિફેન્સ પાકિસ્તાનને ગુપ્ત રીતે તેની IRIS-T એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. યુક્રેનમાં તેના પ્રદર્શન માટે જાણીતી IRIS-T, રશિયાની P-800 ઓનિક્સ જેવી સુપરસોનિક મિસાઈલોને રોકવામાં સક્ષમ છે – જે ટેકનોલોજીની દ્રષ્ટિએ ભારતની બ્રહ્મોસ મિસાઈલ જેવી જ છે.
વિશ્લેષકો માને છે કે પાકિસ્તાનની IRIS-T માં રુચિ ભારતની બ્રહ્મોસ મિસાઈલ ક્ષમતાઓને counter કરવાની તેની ઈચ્છામાંથી ઉદ્ભવી છે. આ વિકાસે દક્ષિણ એશિયામાં જર્મનીની દ્વિ-માર્ગીય સંરક્ષણ રાજદ્વારી નીતિ અંગે વ્યૂહાત્મક વર્તુળોમાં ચિંતા ઉભી કરી છે, કારણ કે એક તરફ તે ભારત સાથે ભાગીદારી કરી રહ્યું છે અને બીજી તરફ ભારતના વિરોધી દેશને સમાન ટેકનોલોજી ઓફર કરી રહ્યું છે.