નવી દિલ્હી/લિયોન : વૈશ્વિક સ્તરે સાયબર અપરાધો સામે ઇન્ટરપોલે એક મોટું અને સફળ ઓપરેશન પાર પાડ્યું છે. 'ઓપરેશન સિક્યોર' (જાન્યુઆરી-એપ્રિલ ૨૦૨૫) નામની આ વ્યાપક કવાયત દરમિયાન, વિશ્વભરના ૨૦,૦૦૦થી વધુ દૂષિત IP સરનામાં અને ડોમેન દૂર કરવામાં આવ્યા છે, અને સાયબર ગુનાઓ સાથે સંકળાયેલા ૩૨ શંકાસ્પદોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ ઓપરેશનમાં ભારત સહિત ૨૬ દેશોની કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓએ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી.
વૈશ્વિક સહયોગ અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી
ઇન્ટરપોલે જણાવ્યું હતું કે, આ ઓપરેશન પહેલા, તેમણે ખાનગી ક્ષેત્રના ભાગીદારો જેવા કે ગ્રુપ-આઇબી, કેસ્પરસ્કી અને ટ્રેન્ડ માઇક્રો સાથે મળીને સાયબર પ્રવૃત્તિ અહેવાલો તૈયાર કર્યા હતા અને સમગ્ર એશિયામાં સાયબર ટીમો સાથે મહત્વપૂર્ણ ગુપ્ત માહિતી શેર કરી હતી. આ સંકલિત પ્રયાસોના પરિણામે ઓળખાયેલા ૭૯% શંકાસ્પદ IP સરનામાં સફળતાપૂર્વક દૂર કરવામાં આવ્યા હતા.
ભાગ લેનારા દેશોએ કુલ ૪૧ સર્વર અને ૧૦૦ GB (ગીગાબાઇટ) થી વધુ ડેટા જપ્ત કર્યા હોવાની જાણ કરી છે, જે સાયબર ગુનેગારોના વિશાળ નેટવર્ક પરનો મોટો પ્રહાર દર્શાવે છે.
'ઇન્ફોસ્ટીલર માલવેર' પર નિશાન: કેવી રીતે ચોરાય છે ડેટા?
ઇન્ટરપોલના જણાવ્યા અનુસાર, 'ઇન્ફોસ્ટીલર માલવેર' સંગઠનાત્મક નેટવર્ક્સમાં અનધિકૃત ઍક્સેસ મેળવવા માટેનું એક પ્રાથમિક સાધન છે. આ પ્રકારનું દૂષિત સોફ્ટવેર ચેપગ્રસ્ત ઉપકરણોમાંથી સંવેદનશીલ ડેટા કાઢી નાખે છે, જેને ઘણીવાર બોટ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ચોરાયેલી માહિતીમાં સામાન્ય રીતે બ્રાઉઝર ઓળખપત્રો, પાસવર્ડ્સ, કૂકીઝ, ક્રેડિટ કાર્ડ વિગતો અને ક્રિપ્ટોકરન્સી વોલેટ ડેટા શામેલ હોય છે.
વૈશ્વિક પોલીસ સંગઠને ચેતવણી આપી હતી કે 'ઇન્ફોસ્ટીલર્સ' દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા લોગનો સાયબર ક્રિમિનલ અન્ડરગ્રાઉન્ડ માર્કેટમાં મોટા પાયે વેપાર કરતા હતા. આ ચોરાયેલા લોગનો ઉપયોગ ઘણીવાર રેન્સમવેર હુમલા, ડેટા ભંગ અને 'બિઝનેસ ઇમેઇલ સમાધાન' (Business Email Compromise) સહિતની સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડી યોજનાઓ માટે પ્રારંભિક ઍક્સેસ તરીકે થતો હતો.
૨.૧૬ લાખ પીડિતોને સૂચના: તાત્કાલિક સાવચેતીના પગલાં ભરવા અપીલ
આ ઓપરેશનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિઓમાંની એક એ છે કે, ઓપરેશન પછી, અધિકારીઓએ ૨,૧૬,૦૦૦ થી વધુ પીડિતો અને સંભવિત પીડિતોને સૂચિત કર્યા, જેથી તેઓ તાત્કાલિક પગલાં લઈ શકે – જેમ કે પાસવર્ડ બદલવા, એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ કરવા અથવા અનધિકૃત ઍક્સેસ દૂર કરવા. આનાથી લાખો લોકો સંભવિત નાણાકીય નુકસાન કે ડેટા ભંગથી બચી શકશે.
વિયેતનામથી શ્રીલંકા સુધી: ધરપકડો અને સર્વર ટેકડાઉન
આ કવાયત દરમિયાન, વિયેતનામમાં ૧૮ શંકાસ્પદોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જૂથના નેતા પાસેથી $૧૧,૫૦૦ થી વધુની રોકડ રકમ, સિમ કાર્ડ અને વ્યવસાય નોંધણી દસ્તાવેજો મળી આવ્યા હતા.
શ્રીલંકા અને નૌરુમાં, ૪૦ પીડિતોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી. શ્રીલંકામાં ૧૨ વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, અને નૌરુમાં ૨ વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. હોંગકોંગમાં, ઇન્ટરપોલ દ્વારા આપવામાં આવેલા ઇનપુટ્સના આધારે ૮૯ ઇન્ટરનેટ સેવા પ્રદાતાઓમાં હોસ્ટ કરાયેલા ૧૧૭ કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ સર્વર્સની ઓળખ કરવામાં આવી હતી. ઇન્ટરપોલે જણાવ્યું કે, "આ સર્વર્સનો ઉપયોગ સાયબર ગુનેગારો દ્વારા ફિશિંગ, ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને સોશિયલ મીડિયા કૌભાંડો સહિત દૂષિત ઝુંબેશ શરૂ કરવા અને સંચાલિત કરવા માટે કેન્દ્રીય કેન્દ્ર તરીકે કરવામાં આવતો હતો."
'ઓપરેશન સિક્યોર' એ એશિયા અને દક્ષિણ પેસિફિક સંયુક્ત કામગીરી વિરુદ્ધ સાયબર ક્રાઇમ પ્રોજેક્ટ હેઠળ આયોજિત એક પ્રાદેશિક પહેલ છે, જે દર્શાવે છે કે સાયબર ગુનાઓ સામેની લડાઈમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ કેટલો આવશ્યક છે.