૨૦૨૯ સુધીમાં ૩૩ ટકા મહિલા અનામત લાગુ કરવા તૈયાર
જો ૨૦૨૬ની અંદાજીત જનસંખ્યાને આધાર માનવામાં આવે તો લોકસભાની કુલ બેઠકો ૮૪૮ સુધી વધી શકે છેઃ યુપીની બેઠક ૮૦ને બદલે થશે ૧૪૩ : કેન્દ્ર સરકાર મહિલા અનામત નવા સીમાંકનના આધારે લાગુ કરવામાં આવશે
નવી દિલ્હી તા.૧૨: દેશમાં આગામી ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરી પછી લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભા બેઠકોના સીમાંકનની પ્રક્રિયા શરૂ થવાની સંભાવના છે. આનાથી માત્ર સંસદીય અને વિધાનસભા બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો થવાનો માર્ગ મોકળો થશે એટલું જ નહીં પરંતુ મહિલા અનામતના અમલીકરણ તરફ એક મોટું પગલું પણ સાબિત થઈ શકે છે.જો ૨૦૨૬ ની અંદાજિત વસ્તીને આધાર તરીકે લેવામાં આવે તો, લોકસભાની કુલ બેઠકોની સંખ્યા ૮૪૮ થઈ શકે છે, જેમાં એકલા ઉત્તર પ્રદેશમાં ૧૪૩ બેઠકો છે જે હાલમાં ૮૦ છે.
કેન્દ્ર સરકાર ૨૦૨૯ ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓને ૩૩% અનામત આપવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. આ અનામત નવા સીમાંકનના આધારે લાગુ કરવામાં આવશે. આ અંગે જાણકારી ધરાવતા ત્રણ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજના અગાઉ નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પહેલા ઘણી આગળ લાગુ કરી શકાય છે. સરકારે તાજેતરમાં જાહેરાત કરી હતી કે વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૬ પછી, ૧ માર્ચ, ૨૦૨૭ પહેલા બે તબક્કામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ વસ્તી ગણતરીમાં સ્વતંત્રતા પછી પહેલી વાર જાતિનો ડેટા પણ શામેલ કરવામાં આવશે, જે પાછળથી સીમાંકનનો પાયો બનશે.
હવે સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે સીમાંકન અને મહિલાઓ માટે અનામતની પ્રક્રિયા ફક્ત ૨૦૩૪ ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ સુધીમાં જ લાગુ કરવામાં આવશે, પરંતુ હવે કેન્દ્ર સરકાર ૨૦૨૯ ની સમયમર્યાદા અંગે ખૂબ જ આક્રમક રીતે આયોજન કરી રહી છે.
દક્ષિણ રાજ્યોની ચિંતાઓ પણ એજન્ડામાં છે
સીમાંકન પંચ માટે સૌથી મોટો પડકાર દક્ષિણ રાજ્યોની માંગને સંતુલિત કરવાનો રહેશે, જેમાં જણાવાયું છે કે ફક્ત વસ્તીના આધારે સંસદીય બેઠકો નક્કી કરવી એ ૧૯૭૦-૮૦ ના દાયકામાં વસ્તી નિયંત્રણને -ાથમિકતા આપનારા રાજ્યો માટે અન્યાયી હશે. કેન્દ્ર સરકારે આ રાજ્યોને ખાતરી આપી છે કે તેમની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. ગળહમંત્રી અમિત શાહે ફેબ્રુઆરીમાં કોઈમ્બતુરમાં કહ્યું હતું કે સીમાંકનને કારણે દક્ષિણ ભારતમાંથી કોઈ બેઠક છીનવાઈ જશે નહીં.
મહિલા અનામત
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૩ માં સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ ‘‘નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ, ૨૦૨૩'' માં લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે ૩૩% બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ છે. પરંતુ આ અનામત સીમાંકન પછી જ લાગુ કરી શકાય છે, કારણ કે બંધારણમાં પણ આવી જ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, અમે ૨૦૨૯ સુધીમાં મહિલા અનામત લાગુ કરવાનો ઇરાદો રાખીએ છીએ. વસ્તી ગણતરી ટૂંક સમયમાં શરૂ થશે અને અમને વિશ્વાસ છે કે અમે તેને ત્રણ વર્ષમાં પૂર્ણ કરીશું. આ પછી સીમાંકનની પ્રક્રિયા શરૂ થશે.
વિપક્ષની પ્રતિક્રિયા
તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી એમકે સ્ટાલિને કેન્દ્ર સરકારના ઈરાદા પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે ૨૦૨૭ સુધી વસ્તી ગણતરી મુલતવી રાખવી અને પછી સીમાંકન કરવું એ તમિલનાડુની સંસદીય ભાગીદારી ઘટાડવાની યોજનાનો એક ભાગ છે. તેમણે માંગ કરી કે ૧૯૭૧ ની વસ્તી ગણતરી આધારિત સીમાંકન માળખું ૨૦૨૬ પછી પણ ઓછામાં ઓછા ૩૦ વર્ષ સુધી અમલમાં રહે.
ભવિષ્યનું ચિત્ર શું હશે?
૨૦૧૯ માં કાર્નેગી એન્ડોમેન્ટ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસ મુજબ, જો ૨૦૨૬ ની અંદાજિત વસ્તીને આધાર તરીકે લેવામાં આવે, તો લોકસભા બેઠકોની કુલ સંખ્યા ૮૪૮ થઈ શકે છે, જેમાં એકલા ઉત્તર પ્રદેશમાં ૧૪૩ બેઠકો છે જ્યાં હાલમાં તેની ૮૦ બેઠકો છે. તે જ સમયે, તમિલનાડુની બેઠકો ૩૯ થી ૪૯ અને કેરળની ૨૦ બેઠકો પર સ્થિર રહેશે, જેના કારણે દક્ષિણ ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ ટકાવારી ઘટશે.(૩૮.૧૦)
(9:47 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
