અમદાવાદ, [જૂન ૧૨, ૨૦૨૫]: ગુજરાત રાજ્ય ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને પર્યાવરણ અનુકૂળ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક ક્રાંતિકારી અને દૂરંદેશીભર્યું પગલું ભરી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારની સૂચનાને અનુસરીને, ગુજરાત સરકારે "ક્લાઈમેટ ચેન્જ ફંડ ઓફ ગુજરાત (CCFG)" ની સ્થાપના કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે, જેના માટે રાજ્યના નાણા વિભાગે પ્રારંભિક ₹૨૫ કરોડનું ભંડોળ મંજૂર કર્યું છે. આ ભંડોળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જળવાયુ પરિવર્તન સંબંધિત વધતા જતા પડકારોનો અસરકારક રીતે સામનો કરવાનો અને રાજ્યને પર્યાવરણીય ક્ષેત્રે અગ્રેસર બનાવવાનો છે.
આ અંગે ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગના કેબિનેટ મંત્રી શ્રી મુળુભાઈ બેરાએ જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાત ગ્રીન એનર્જી અને ટકાઉ વિકાસ પર વિશેષ ભાર મૂકી રહ્યું છે. તેમણે સમજાવ્યું કે, જળવાયુ પરિવર્તનના પડકારોને પહોંચી વળવા માટે એક સમર્પિત નાણાકીય વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો પ્રસ્તાવ ચાલુ નાણાકીય વર્ષના રાજ્યના બજેટમાં સમાવવામાં આવ્યો હતો, અને હવે તેના અમલીકરણની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. રાજ્યમાં આ પ્રકારનું ભંડોળ પ્રથમ વખત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે ગુજરાતની પર્યાવરણીય પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, CCFG નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટકાઉ અને ક્લાઈમેટ-રેઝિલિયન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો, સ્વચ્છ અને નવીનીકરણીય ઉર્જા ટેક્નોલોજીમાં સંશોધન અને વિકાસને ટેકો આપવાનો, તેમજ ક્ષમતા નિર્માણ અને સમુદાય-આધારિત ક્લાઈમેટ અનુકૂલન પ્રોજેક્ટ્સને સુવિધા આપવાનો છે. વિભાગે આ નવી યોજના હેઠળ કામ શરૂ કરી દીધું છે અને ટૂંક સમયમાં તેના સકારાત્મક પરિણામો જોવા મળશે તેવી અપેક્ષા છે. અધિકારીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ ભંડોળ પર્યાવરણીય નવીનતામાં જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીને પણ વેગ આપશે અને કાર્બન તટસ્થતા (Carbon Neutrality) ને ટેકો આપશે. ભંડોળનો મુખ્ય ધ્યેય કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાનો છે. આ ભંડોળ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય જળવાયુ પ્રતિબદ્ધતાઓ સાથે સુસંગત રહેશે અને ગુજરાતના લો-કાર્બન, ક્લાઈમેટ-રેઝિલિયન્ટ અર્થતંત્રમાં પરિવર્તન માટે મુખ્ય સક્ષમકર્તા તરીકે કાર્ય કરશે.
ક્લાઈમેટ ચેન્જ સામે ગુજરાતની પ્રારંભિક અને દૂરંદેશીભરી પહેલો
ભારતમાં સૌથી લાંબો અને ક્લાઈમેટ-સંવેદનશીલ દરિયાકિનારો ધરાવતું ગુજરાત, ૨૦૦૯ માં તત્કાલિન મુખ્યમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા સંપૂર્ણ ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગની સ્થાપના કરનારું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું હતું. આ દૂરંદેશીભર્યા પગલાથી ગુજરાત પર્યાવરણીય સંરક્ષણ અને જળવાયુ અનુકૂલનના ક્ષેત્રે પથપ્રદર્શક બન્યું છે. ત્યારથી, આ વિભાગને દર વર્ષે અલગ બજેટ ફાળવવામાં આવે છે, જે જળવાયુ પરિવર્તનનો સામનો કરવામાં સરકાર અને સમાજ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે. ગુજરાત એશિયામાં પ્રથમ અને વિશ્વમાં ચોથું રાજ્ય છે જેણે સ્વતંત્ર ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગ બનાવ્યો છે. ગુજરાત એનર્જી ડેવલપમેન્ટ એજન્સી (GEDA) ક્લાઈમેટ ચેન્જ વિભાગ હેઠળ કાર્ય કરે છે અને જળવાયુ સંબંધિત સંશોધન અને પ્રોજેક્ટ ડેવલપમેન્ટ પર માર્ગદર્શન અને સલાહકારી સહાય પૂરી પાડે છે.
વિશ્વની પ્રથમ ક્લાઈમેટ ચેન્જ યુનિવર્સિટી ગુજરાતમાં આકાર લેશે
ક્લાઈમેટ ચેન્જ રાજ્ય મંત્રી શ્રી મુકેશ પટેલે તાજેતરમાં સુરતમાં એક બિઝનેસ કોન્ક્લેવમાં ઐતિહાસિક જાહેરાત કરી હતી કે વિશ્વની પ્રથમ ક્લાઈમેટ ચેન્જ યુનિવર્સિટી ગુજરાતમાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ સંસ્થા નેટ ઝીરો લક્ષ્યો હાંસલ કરવામાં અને ગ્રીન એનર્જીને આગળ વધારવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે, જેનાથી ગુજરાત ક્લાઈમેટ સેક્ટરમાં વૈશ્વિક સંશોધન અને ટેકનોલોજીકલ નવીનતાનું કેન્દ્ર બનશે. આ યુનિવર્સિટી વૈશ્વિક સ્તરે જળવાયુ પરિવર્તનના પડકારોનો સામનો કરવા માટે નિષ્ણાતો અને સંશોધકોની નવી પેઢી તૈયાર કરશે.
રાજ્ય કાર્ય યોજનામાં નવ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત
ગુજરાતે IIT ગાંધીનગર અને IIM અમદાવાદના સહયોગથી ક્લાઈમેટ ચેન્જ પર એક રાજ્ય કાર્ય યોજના (SAPCC) પણ વિકસાવી છે. આ વ્યાપક યોજનામાં કૃષિ, પાણી, આરોગ્ય, જંગલો અને જૈવવિવિધતા, દરિયાઈ સપાટીમાં વધારો અને દરિયાકાંઠાના માળખાકીય સુવિધાઓ, ઉર્જા કાર્યક્ષમતા અને નવીનીકરણીય ઉર્જા, શહેરી વિકાસ, સંવેદનશીલ સમુદાયો અને ગ્રીન જોબ્સ જેવા નવ મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, નવીનીકરણીય ઉર્જાના અપનાવવાને વધુ ટેકો આપવા માટે, રાજ્ય સરકારે આ વર્ષે તમામ સરકારી કચેરીઓ પર રૂફટોપ સોલર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાની યોજના પણ શરૂ કરી છે. આ વ્યૂહાત્મક પગલાંઓની શ્રેણી જળવાયુ કાર્ય પ્રત્યે ગુજરાતની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને સક્રિય જળવાયુ શાસન અને ગ્રીન ઇનોવેશનમાં અન્ય રાજ્યો અને રાષ્ટ્રો માટે એક માપદંડ સ્થાપિત કરે છે. (ધસેક્રેટરીયેટ.ઈન માંથી સાભાર)