નવી દિલ્હી : સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે સાદા કપડામાં નાગરિક વાહનને ઘેરી લેવું અને ગોળીબાર કરવો એ પોલીસ ફરજનો ભાગ નથી. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે પુરાવાનો નાશ કરવો એ પણ સત્તાવાર ફરજ નથી અને આવા કિસ્સાઓમાં કાર્યવાહી કરવા માટે પૂર્વ પરવાનગીની જરૂર નથી. કોર્ટે નકલી એન્કાઉન્ટરના આરોપી પોલીસકર્મીઓની અરજી ફગાવી દીધી.

સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં કહ્યું છે કે સાદા કપડામાં નાગરિક વાહનને ઘેરી લેવું અને સરકારી બંદૂકથી ગોળીબાર કરવો એ પોલીસ ફરજનો ભાગ નથી. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે મહત્વપૂર્ણ પુરાવાનો નાશ કરવો એ પણ સત્તાવાર ફરજનો ભાગ નથી અને આવી સ્થિતિમાં CrPC ની કલમ 197 હેઠળ કાર્યવાહી કરવા માટે પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે સત્તાવાર ફરજનો પડદો એવા કૃત્ય સુધી લંબાવી શકાય નહીં જેનો હેતુ ન્યાયમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો હોય. આ સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટે નકલી એન્કાઉન્ટરના આરોપી નવ પોલીસકર્મીઓની અપીલ ફગાવી દીધી છે અને તેમને સમન્સ મોકલવા અને તેમની સામે આરોપો ઘડવાના હાઇકોર્ટના આદેશને માન્ય રાખ્યો છે.

આ ઘટના 2015 માં અમૃતસરમાં બની હતી

આ ઉપરાંત, સુપ્રીમ કોર્ટે ફરિયાદીની અપીલ સ્વીકારીને, હાઇકોર્ટના આદેશના તે ભાગને રદ કર્યો છે જેમાં પુરાવાનો નાશ કરવાના આરોપી ડીસીપી સામેનો કેસ સીઆરપીસીની કલમ 197 હેઠળ કાર્યવાહી કરવા માટે પૂર્વ મંજૂરી ન લેવાના આધારે રદ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ કેસ 2015 માં અમૃતસર જિલ્લાના વેર્કામાં 16 જૂનના રોજ થયેલા નકલી એન્કાઉન્ટરનો છે. આ આદેશ 29 એપ્રિલના રોજ ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આરોપી પોલીસ અધિકારીની દલીલને ફગાવી દેવામાં આવી હતી કે સીઆરપીસીની કલમ 197 હેઠળ કાર્યવાહી કરવા માટે મંજૂરી ફરજિયાત છે. પોલીસ પર નકલી એન્કાઉન્ટરનો આરોપ

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ કેસમાં, અરજદાર આરોપી પોલીસકર્મીઓ પર સાદા કપડામાં એક નાગરિક વાહનને ઘેરી લેવાનો અને તેમાં સવાર વ્યક્તિ પર ગોળીબાર કરવાનો આરોપ છે. આ કૃત્ય અને તેના સ્વભાવનો કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અને અસરકારક રીતે કાયદેસર ધરપકડ કરવાની ફરજ સાથે કોઈ તર્કસંગત સંબંધ નથી.

આ કેસમાં, આરોપી પોલીસકર્મીઓએ જણાવ્યું હતું કે 2015 માં ગેંગસ્ટર ગોળીબાર દરમિયાન, પોલીસે સ્વબચાવમાં ગોળીબાર કર્યો હતો. આ ઘટના પછી, પોલીસે IPC ની કલમ 307 અને આર્મ્સ એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધ્યો હતો અને તેમાં કહ્યું હતું કે પોલીસે સ્વબચાવમાં ગોળીબાર કર્યો હતો.

પરંતુ 2016 માં, પોલીસ ગોળીબારમાં માર્યા ગયેલા વ્યક્તિના મિત્રએ નવ પોલીસકર્મીઓ વિરુદ્ધ હત્યા અને અન્ય ગુનાઓ માટે ફરિયાદ નોંધાવી હતી, જેમાં પોલીસ પર નકલી એન્કાઉન્ટરનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેણે પોતાની ફરિયાદમાં DCPનું નામ પણ લીધું હતું અને કારની નંબર પ્લેટ કાઢીને પુરાવા સાથે છેડછાડ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

તપાસ માટે એક સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની રચના કરવામાં આવી હતી. SIT ને તેની તપાસમાં પોલીસનો દાવો ખોટો લાગ્યો હતો. SIT એ IPC ની કલમ 304 (હત્યા ન થાય તેવો ગુનાહિત હત્યા) હેઠળ આઠ પોલીસકર્મીઓ સામે આરોપો મૂકવાની ભલામણ કરી હતી. તેણે મૂળ FIR રદ કરવાની પણ ભલામણ કરી હતી. મેજિસ્ટ્રેટે તમામ નવ પોલીસકર્મીઓને સમન્સ પાઠવ્યા હતા અને સેશન્સ કોર્ટે તેમની સામે આરોપો ઘડ્યા હતા.

૨૦૧૯માં હાઈકોર્ટે નવ પોલીસકર્મીઓ સામે આરોપો ઘડવાના આદેશને માન્ય રાખ્યો હતો પરંતુ પુરાવાનો નાશ કરવા બદલ ડીસીપી સામે ચાલી રહેલી કાર્યવાહી રદ કરી હતી, એમ કહીને કે સીઆરપીસીની કલમ ૧૯૭ હેઠળ કાર્યવાહી કરવા માટે પૂર્વ મંજૂરી લેવામાં આવી ન હતી. હાઈકોર્ટના આદેશને બે અપીલ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો.

એક અપીલ આરોપી પોલીસકર્મીઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમની સામે આરોપો ઘડવામાં આવ્યા હતા અને બીજી અપીલ ફરિયાદીએ ડીસીપી સામે કેસ રદ કરવાના આદેશ સામે દાખલ કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે પોલીસકર્મીઓ સામે આરોપો ઘડવાને યોગ્ય ઠેરવતા હાઈકોર્ટના આદેશને માન્ય રાખ્યો હતો પરંતુ ડીસીપી સામે પુરાવા સાથે છેડછાડ કરવાના કેસને રદ કરવામાં આવેલા હાઈકોર્ટના આદેશનો ભાગ રદ કર્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે નોંધણી પ્લેટ દૂર કરવા જેવા પુરાવા સાથે છેડછાડ કરવાથી કલમ ૧૯૭ હેઠળ રક્ષણ મળી શકતું નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે ગૌરી શંકર વિરુદ્ધ બિહાર રાજ્યના અગાઉના નિર્ણયમાં નિર્ધારિત સિસ્ટમનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ કાયદાનો હેતુ ન્યાયમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો છે અને તે ફરજના અવકાશની બહાર છે, જેને પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, સરકારી ફરજનો સમય એવા કામ સુધી લંબાવી શકાય નહીં જેમાં ન્યાયમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો ઈરાદો હોય. આ સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટે ડીસીપી સામેના કેસને રદ કરવાને પડકારતી અપીલ સ્વીકારી. કોર્ટે કહ્યું કે, ઈરાદો સારો હતો કે નહીં તે ટ્રાયલમાં નક્કી કરવામાં આવશે.