નવી દિલ્હી :આપણે બધા કોઈને કોઈ રીતે AI ટેકનોલોજી સાથે જોડાયેલા છીએ, પછી ભલે તે ChatGPT કે Microsoft Copilot જેવા AI સહાયકો હોય કે પછી સ્માર્ટવોચ દ્વારા આપણું ફિટનેસ ટ્રેકિંગ હોય. આ ટેકનોલોજીઓ આપણા જીવનને સરળ બનાવે છે, પરંતુ તે આપણી ગોપનીયતા વિશે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. વેસ્ટ વર્જિનિયા યુનિવર્સિટીના સાયબર સુરક્ષાના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર ક્રિસ્ટોફર રમઝાને આધુનિક AI સિસ્ટમ્સ આપણી વ્યક્તિગત માહિતી કેવી રીતે એકત્રિત કરે છે અને આપણે આપણી ગોપનીયતાને તેમનાથી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકીએ છીએ તેના પર સંશોધન કર્યું છે.

ક્રિસ્ટોફર સમજાવે છે કે ચેટજીપીટી અને ગુગલ જેમિની જેવા જનરેટિવ એઆઈમાં, તમે જે કંઈ પણ લખો છો - પ્રશ્નો, જવાબો અથવા સૂચનો - તે બધું રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે, સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે અને મોડેલને સુધારવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. જોકે ઓપનએઆઈ જેવા પ્લેટફોર્મ તમને તાલીમ માટે ડેટાનો ઉપયોગ ન કરવાનો વિકલ્પ આપે છે, તમે જે માહિતી દાખલ કરો છો તે હજુ પણ સંગ્રહિત રહે છે. ઘણી કંપનીઓ તમારા ડેટાને અનામી રાખવાનો દાવો કરે છે, પરંતુ હંમેશા જોખમ રહેલું છે કે ડેટા ફરીથી ઓળખાઈ શકે છે.

જનરેટિવ AI ઉપરાંત, Facebook, Instagram અને TikTok જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પણ તમારા વર્તનનું સતત વિશ્લેષણ કરે છે. દરેક પોસ્ટ, ફોટો, વિડિયો, લાઈક, શેર, ટિપ્પણી, અને તમે કેટલો સમય કોઈ વસ્તુ જોઈ રહ્યા છો તે પણ AI સિસ્ટમ્સને તમારી ડિજિટલ પ્રોફાઇલ બનાવવામાં મદદ કરે છે. સ્માર્ટવોચ, ફિટનેસ ટ્રેકર અને હોમ સ્પીકર્સ જેવા સ્માર્ટ ઉપકરણો પણ બાયોમેટ્રિક ડેટા, વૉઇસ રેકગ્નિશન અને લોકેશન ટ્રેકિંગમાંથી સતત ડેટા એકત્રિત કરે છે.

રમઝાન સમજાવે છે કે AI ટૂલ્સનો ડેટા ઘણીવાર ક્લાઉડમાં સંગ્રહિત થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈ તૃતીય પક્ષ પણ તે ડેટાને ઍક્સેસ કરી શકે છે. સ્માર્ટવોચ અથવા વૉઇસ ડિવાઇસમાંથી રેકોર્ડ કરેલી માહિતીનો ઉપયોગ AI અલ્ગોરિધમ્સને સુધારવા અથવા વપરાશકર્તા પ્રોફાઇલ બનાવવા માટે થાય છે. આની સીધી અસર ડેટા ગોપનીયતા કાયદા અને વપરાશકર્તા સુરક્ષા પર પડે છે.

સૌથી મોટી સમસ્યા પારદર્શિતાનો અભાવ છે. લોકોને ખબર નથી હોતી કે કયો ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે થઈ રહ્યો છે અને કોની સાથે શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે. કંપનીઓ જટિલ ભાષામાં લખેલી ગોપનીયતા નીતિઓ બનાવે છે જે સામાન્ય વપરાશકર્તાઓ માટે વાંચવી અને સમજવી મુશ્કેલ હોય છે. એક અહેવાલ મુજબ, સરેરાશ લોકો સેવાની શરતો ફક્ત 73 સેકન્ડમાં વાંચે છે અને તેની સાથે સંમત થાય છે જ્યારે તેને યોગ્ય રીતે સમજવામાં 30 મિનિટથી વધુ સમય લાગી શકે છે.

ભલે AI કંપનીઓ વિશ્વસનીય હોય, તેમના ડેટા સેન્ટરો સાયબર હુમલાના ખતરાથી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી. હેકર્સ અથવા વિદેશી એજન્સીઓ આ ઉપકરણો અને સર્વર્સને નિશાન બનાવી શકે છે અને તમારી સંવેદનશીલ માહિતી ચોરી શકે છે.

કેટલીક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્સ આપે છે

• AI ટૂલ્સમાં ક્યારેય નામ, જન્મ તારીખ, સરનામું, આધાર/પાન નંબર વગેરે જેવી વ્યક્તિગત માહિતી દાખલ કરશો નહીં.
• ઓફિસમાં AI નો ઉપયોગ કરતી વખતે, ગુપ્ત માહિતી, જેમ કે ટ્રેડ સિક્રેટ્સ અથવા ક્લાયન્ટ ડેટા શેર કરશો નહીં.
• AI ટૂલ્સને ક્યારેય એવી વાત ન કહો જે તમે જાહેર કરવા માંગતા ન હોવ.
• જ્યારે જરૂર ન હોય ત્યારે સ્માર્ટ ડિવાઇસ બંધ કરો. ફક્ત "સ્લીપ મોડ" માં રહેવું પૂરતું નથી. ડિવાઇસ ઘણીવાર બેકગ્રાઉન્ડમાં સાંભળી રહ્યા હોય છે.
• ગોપનીયતા નીતિ કાળજીપૂર્વક વાંચો. તમે પહેલાથી જ શું મંજૂરી આપી છે તે જાણો.