સેન ડિએગો : શું તમે ક્યારેય કલ્પના કરી શકો છો કે કોઈ વ્યક્તિ 11 દિવસ સુધી એક પણ પલકારા માર્યા વગર, એક પણ ક્ષણ સૂઈ વગર રહી શકે? આ એક એવી વાસ્તવિક ઘટના છે જે 1963માં અમેરિકાના, સેન ડિએગો નાં એક 17 વર્ષના યુવક રેન્ડી ગાર્ડનર સાથે બની હતી. મિત્રો સાથેની એક સામાન્ય શરતમાંથી શરૂ થયેલો આ અનોખો પ્રયોગ પાછળથી ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ બન્યો, પરંતુ રેન્ડીને તેના માટે ખૂબ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડી, અને આખરે 1997માં ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સે સ્વાસ્થ્ય માટેના જોખમોને કારણે આવા રેકોર્ડ્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.
સામાન્ય રીતે, એકાદ રાત પણ ઊંઘ્યા વગર રહેવાથી આપણું શરીર થાક, બગાસાં અને ચિડિયાપણું અનુભવવા લાગે છે. બે-ત્રણ દિવસથી વધુ સમય સુધી ઊંઘ્યા વગર રહેવું લગભગ અશક્ય છે. ત્યારે, 60 વર્ષ પહેલાં, રેન્ડી ગાર્ડનર અને તેના બે મિત્રો – બ્રુસ મેકએલિસ્ટર અને જો માર્સિઆનો જુનિયર – વચ્ચે એક અનોખી શરત લાગી: કોણ કેટલો સમય જાગી શકે છે? આ દાવનો હેતુ ડીજે ટોમ રાઉન્ડ્સના 260 કલાકના જૂના રેકોર્ડને તોડવાનો હતો, અને તેઓ 10મા ગ્રેટર સાન ડિએગો સાયન્સ ફેર માટે આ પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા.
પરાક્રમનો પ્રારંભ અને પ્રથમ પડકારો:
રેન્ડીના મિત્રોની જવાબદારી હતી કે તેને ઊંઘવા ન દે. દર 6 કલાકે, રેન્ડીની માનસિક સ્થિતિ જાણવા માટે 20 પ્રકારના પરીક્ષણો કરવામાં આવતા હતા. શરૂઆતના 3 દિવસ પ્રમાણમાં સરળતાથી પસાર થયા, પરંતુ તે પછી જ સાચી મુશ્કેલીઓ શરૂ થઈ. રેન્ડી નાની-નાની વાતો ભૂલી જવા લાગ્યો અને તેને સમજાયું કે આ પડકાર જેટલો સરળ લાગતો હતો, તેટલો નથી. જોકે, ત્યાં સુધીમાં આ સમાચાર ચારેબાજુ ફેલાઈ ચૂક્યા હતા.
વૈજ્ઞાનિકોની નજર હેઠળ:
જ્યારે 11 દિવસ સુધી જાગતા રહેવાનો આ અનોખો કિસ્સો ચર્ચામાં આવ્યો, ત્યારે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રખ્યાત ઊંઘ વૈજ્ઞાનિક વિલિયમ ડિમેન્ટ પણ આ પ્રયોગમાં જોડાયા. તેઓ છેલ્લા ત્રણ દિવસ રેન્ડી સાથે રહ્યા અને તેમની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખતા રહ્યા.
વર્તનમાં ભયાવહ ફેરફારો:
જેમ જેમ દિવસો પસાર થતા ગયા તેમ તેમ રેન્ડીની તબિયત બગડતી ગઈ. ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડના યુટ્યુબ વીડિયોમાં રેન્ડીએ પોતે ઉલ્લેખ કર્યો છે કે તેના વર્તનમાં ચીડિયાપણું આવવા લાગ્યું હતું. તેને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી, યાદશક્તિ નબળી પડવા લાગી હતી અને સૌથી ભયાવહ બાબત એ હતી કે તેને ભ્રમણાઓ (hallucinations) થવા લાગી હતી. ડિમેન્ટ તેને જાગતો રાખવા માટે કારમાં હાઈ વોલ્યુમ પર રેડિયો વગાડતા હતા અને તેની સાથે પિનબોલ ગેમ રમતા હતા. આશ્ચર્યજનક રીતે, 10 દિવસ જાગતા રહ્યા પછી પણ, રેન્ડી આ ગેમ જીતી ગયો હતો, જે તેની અદભૂત માનસિક શક્તિ દર્શાવે છે.
મોંઘી કિંમત અને પ્રતિબંધ:
આખરે, રેન્ડીએ 11 દિવસ (260 કલાક) સુધી ઊંઘ્યા વિના રહેવાનો વિશ્વ રેકોર્ડ બનાવ્યો. આ શરત જીત્યા પછી, તે સતત 14 કલાક અને 45 મિનિટ સુધી ઊંડી ઊંઘ લેતો રહ્યો. તે સમય દરમિયાન, ડોકટરોની એક ટીમે તેની ઊંઘ, ધબકારા, બ્લડ પ્રેશર અને મગજના તરંગો પર બારીકાઈથી નજર રાખી. જોકે, આ પરાક્રમની રેન્ડીને ખૂબ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડી. તેને ઘણા વર્ષો સુધી ઊંઘની સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો, જ્યાં તે આખી રાત ઊંઘી શકતો ન હતો.
રેન્ડી પછી, બીજા ઘણા લોકોએ પણ આવા રેકોર્ડ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ, ઊંઘ-વંચિતતાના ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, 1997 માં ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સે આવા રેકોર્ડ્સ નોંધવા અને તેના પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો, જેથી કોઈ વ્યક્તિ પોતાના જીવને જોખમમાં મૂકીને આવા અતિશય પ્રયોગો ન કરે. રેન્ડી ગાર્ડનરનો આ કિસ્સો માનવ શરીરની ક્ષમતા અને તેની મર્યાદાઓ બંનેનું જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.