રાજકોટ : ભારતીય શેરબજારમાં ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. કેપિટલ માર્કેટ રેગ્યુલેટર SEBI (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા) એ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) ને મંગળવારે ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સપાયરી કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે, જ્યારે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) ને ગુરુવારના દિવસ માટે આ મંજૂરી મળી છે. CNBC-TV18 એ સૂત્રોના હવાલેથી આ માહિતી આપી છે. આ નિર્ણય બજારમાં અતિશય અટકળબાજી ઘટાડવા અને એક્સપાયરી શેડ્યૂલને વ્યવસ્થિત કરવાના સેબીના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.
NSE માટે 'મોટો પોઝિટિવ' નિર્ણય:
NSE ના ચીફ બિઝનેસ ઓફિસર શ્રીરામ કૃષ્ણન એ આ નિર્ણયને NSE માટે 'ખૂબ મોટો પોઝિટિવ' ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું, "જો તમે આને ઉલટાવીને જુઓ અને કહો કે NSE ની એક્સપાયરી હવે મંગળવારે નક્કી થઈ ગઈ છે, તો તે અમારા માટે એક ખૂબ મોટો પોઝિટિવ છે. માર્કેટ ઇકોસિસ્ટમની આ જ માંગ હતી. અમને પહેલેથી જ આ દિશામાં પોઝિટિવ ફીડબેક મળી ચૂક્યો હતો."
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે, "અમે ક્યારેય અમારો એક્સપાયરી દિવસ બદલ્યો નથી, જ્યારે અમારી પાસે તક હતી. જ્યારે બીજા એક્સચેન્જે શુક્રવારથી મંગળવાર પર શિફ્ટ કર્યું. તે સમયે અમે કોઈ બદલાવ કર્યો નહોતો. પહેલા અમે સોમવાર પર વિચાર કર્યો હતો, પરંતુ પરામર્શ પત્ર અને પછીના ઘટનાક્રમોને જોતા અમે મંગળવારને પસંદ કર્યો, જે એક સંતુલિત સૂચન હતું અને હવે તેને મંજૂરી મળી ચૂકી છે."
BSE ને નુકસાનનો ખતરો: ગોલ્ડમેન સૅક્સ:
ગ્લોબલ બ્રોકરેજ ફર્મ ગોલ્ડમેન સૅક્સે પોતાના રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે SEBI નો આ નિર્ણય BSE માટે 'બાઇનરી ઇવેન્ટ' બની શકે છે, જેમાં ફાયદો મર્યાદિત પરંતુ નુકસાન ઘણું મોટું હોઈ શકે છે. બ્રોકરેજે BSE પર 'ન્યુટ્રલ' રેટિંગ યથાવત રાખી છે અને શેરનો ટાર્ગેટ પ્રાઇસ ₹2,490 નક્કી કર્યો છે.
ગોલ્ડમેન સૅક્સ અનુસાર, "જો BSE પોતાની મંગળવારની એક્સપાયરી જાળવી રાખતો, તો તેની માર્કેટ હિસ્સેદારી લગભગ સ્થિર રહેતી. પરંતુ હવે ગુરુવારે શિફ્ટ થવાને કારણે તેને લગભગ 3 ટકા માર્કેટ શેર ગુમાવવો પડી શકે છે. આનાથી ઇન્ડેક્સ ઓપ્શનના સરેરાશ ડેઇલી વોલ્યુમ (ADP) માં 13% નો ઘટાડો આવી શકે છે અને કંપનીની પ્રતિ શેર કમાણી (EPS) પર 8% નો નેગેટિવ અસર પડી શકે છે."
માર્ચથી ચાલી રહી હતી SEBIની પ્રક્રિયા:
આ નિર્ણય તે પરામર્શ પ્રક્રિયા પછી લેવામાં આવ્યો છે, જે માર્ચ 2025 માં શરૂ થઈ હતી. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એક્સપાયરી શેડ્યૂલને વ્યવસ્થિત કરવાનો અને બજારમાં અતિશય ઉતાર-ચઢાવને ઘટાડવાનો હતો. રિપોર્ટ મુજબ, SEBI એ સૂચન કર્યું હતું કે તમામ ઇક્વિટી ડેરિવેટિવ્ઝ કોન્ટ્રાક્ટની એક્સપાયરી કાં તો મંગળવાર અથવા ગુરુવારે થવી જોઈએ, જેથી આખા અઠવાડિયા દરમિયાન અલગ-અલગ દિવસે એક્સપાયરીથી થતી વધુ પડતી અટકળબાજી પર અંકુશ લાવી શકાય.
એક્સપાયરી શું હોય છે?
શેરબજારમાં એક્સપાયરી (Expiry) એ તે તારીખને કહેવાય છે જ્યારે કોઈ ડેરિવેટિવ્ઝ કોન્ટ્રાક્ટ (જેમ કે ઓપ્શન અથવા ફ્યુચર્સ - F&O) ની માન્યતા સમાપ્ત થઈ જાય છે. તે દિવસે ટ્રેડર્સને કાં તો તે કોન્ટ્રાક્ટ વેચવો પડે છે અથવા તેનું સેટલમેન્ટ કરવું પડે છે. એક્સપાયરીના દિવસે આ કોન્ટ્રાક્ટ્સની કિંમતોમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળે છે કારણ કે ઘણા રોકાણકારો પોતાની પોઝિશન ક્લોઝ કરે છે અથવા રોલઓવર કરે છે. ઇન્ડેક્સ ઓપ્શન જેવા સાપ્તાહિક ડેરિવેટિવ્ઝમાં આ એક્સપાયરી દર અઠવાડિયે નક્કી કરેલા દિવસે (જેમ કે મંગળવાર અથવા ગુરુવાર) થાય છે.