નવી દિલ્હી, [જૂન 18, 2025]: ભારતના સૌથી મોટા રિટેલ બ્રોકરેજ હાઉસ ઝેરોધા (Zerodha) એ રોકાણકારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ અને નવીન પહેલ શરૂ કરી છે. કંપનીએ જૂના ભૌતિક શેર સર્ટિફિકેટ્સને ડિજિટલ ડિમેટ ફોર્મેટમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદ કરવા માટે એક સમર્પિત કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે, અને આશ્ચર્યજનક રીતે, આ સેવા ઝેરોધાના ગ્રાહકો ન હોય તેવા રોકાણકારોને પણ ઉપલબ્ધ રહેશે. આ પગલું વારસાગત રોકાણો, ખાસ કરીને પારિવારિક હોલ્ડિંગ્સ દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલા, ફસાયેલા રોકાણો અંગે વધી રહેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે.
ઝેરોધાના સહ-સ્થાપક નિતીન કામથે સોશિયલ મીડિયા પર આ પહેલની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, કંપનીને એવા વ્યક્તિઓ પાસેથી અસંખ્ય પ્રશ્નો મળે છે જેમને તેમના માતાપિતા અથવા દાદા-દાદીના જૂના ભૌતિક શેર સર્ટિફિકેટ્સ મળ્યા હોય છે. કામથે કહ્યું, "અમને રોકાણકારો પાસેથી વારંવાર એવી વાર્તાઓ સાંભળવા મળે છે... જેમાં તેમને તેમના માતાપિતા અથવા દાદા-દાદીના જૂના સર્ટિફિકેટ્સ મળે છે."
આ પહેલ એવા સમયે આવી છે જ્યારે સેબી (SEBI) એ હવે ભૌતિક શેરના ટ્રાન્સફરને મંજૂરી આપતું નથી, સિવાય કે વારસો અથવા ટ્રાન્સમિશન જેવા ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં. 2019 માં, સેબીએ ફરજિયાત બનાવ્યું હતું કે ભૌતિક સ્વરૂપમાં રાખવામાં આવેલા શેરને ડિમટીરિયલાઇઝ કર્યા સિવાય ટ્રાન્સફર કરી શકાશે નહીં – એટલે કે કોઈપણ વેચાણ, ગીરો અથવા કાયદેસર ટ્રાન્સફર માટે ડિજિટલ ડિમેટ હોલ્ડિંગ્સ પૂર્વશરત છે.
આ નિયમન હોવા છતાં, ભારતમાં હજુ પણ લાખો રોકાણકારો પાસે ભૌતિક શેર છે, જેમાંથી ઘણા 1996 માં ડિમેટ યુગ શરૂ થયો તે પહેલાં જારી કરવામાં આવ્યા હતા. આ સર્ટિફિકેટ્સ, કાયદેસર રીતે માન્ય હોવા છતાં, રૂપાંતરિત ન થાય ત્યાં સુધી કાર્યાત્મક રીતે અપ્રચલિત રહે છે.
ઝેરોધાનો આ નવો સપોર્ટ પ્રોગ્રામ આ રૂપાંતરણને સરળ બનાવવાનો લક્ષ્ય ધરાવે છે. રોકાણકારોને ડિમટીરિયલાઇઝેશન પ્રક્રિયામાં સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ માર્ગદર્શન આપવા માટે એક સમર્પિત ટીમની રચના કરવામાં આવી છે, પછી ભલે તેમની પાસે ઝેરોધાનું એકાઉન્ટ હોય કે ન હોય. રોકાણકારો મદદ મેળવવા માટે ઝેરોધાના હેલ્પ પોર્ટલ પર ફક્ત એક ટિકિટ બનાવી શકે છે.
આ આઉટરીચ ખાસ કરીને સુસંગત છે કારણ કે ભારતમાં બીજી પેઢીના રોકાણકારો વારસાગત હોલ્ડિંગ્સનો સામનો કરી રહ્યા છે, જેઓ ઘણીવાર તેમને ફરીથી સક્રિય કરવામાં સામેલ કાયદાકીય અથવા પ્રક્રિયાગત અવરોધોથી અજાણ હોય છે.
ઝેરોધાનો આ પ્રયાસ - બિન-ગ્રાહકોને પણ મફત ડિમેટ સહાય પૂરી પાડવી - ભારતના બ્રોકિંગ ઇકોસિસ્ટમમાં સેવા-લક્ષી નાણાકીય આઉટરીચનું એક દુર્લભ ઉદાહરણ છે, અને ઉદ્યોગમાં રોકાણકાર-પ્રથમ પ્રથાઓ માટે એક દાખલો બેસાડી શકે છે.