ઝાગ્રેબ : ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આજે બુધવારે ક્રોએશિયાના ઝાગ્રેબમાં ઉતરીને એક નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. તેઓ ક્રોએશિયાની મુલાકાત લેનારા પ્રથમ ભારતીય વડાપ્રધાન બન્યા છે, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે. આ મુલાકાત તેમના ત્રણ દેશોના પ્રવાસનો છેલ્લો સ્ટોપ છે, જેમાં મંગળવારે કાનાનાસ્કિસમાં G7 સમિટ માટે કેનેડા જતા પહેલા સાયપ્રસની મુલાકાત પણ શામેલ હતી.
પ્રવાસનો સંદર્ભ અને મહત્વ: શાંતિ અને સહયોગનો સંદેશ
વડાપ્રધાન મોદીએ રવિવારે જણાવ્યું હતું કે, "હું ક્રોએશિયા પ્રજાસત્તાકની મારી મુલાકાત અને રાષ્ટ્રપતિ ઝોરાન મિલાનોવિક અને વડાપ્રધાન આન્દ્રેજ પ્લેન્કોવિક સાથેની મુલાકાતોની રાહ જોઉં છું. આપણા બંને દેશો સદીઓ જૂના ગાઢ સાંસ્કૃતિક સંબંધોનો આનંદ માણે છે. ભારતીય વડાપ્રધાન દ્વારા ક્રોએશિયાની પ્રથમ મુલાકાત તરીકે, તે પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગ માટે નવા માર્ગો ખોલશે." તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ ત્રણ દેશોનો પ્રવાસ ભારતની સરહદપાર આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ભારતને અડગ સમર્થન આપવા બદલ ભાગીદાર દેશોનો આભાર માનવાનો અને તેના તમામ સ્વરૂપો અને અભિવ્યક્તિઓમાં આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે વૈશ્વિક સમજણને વેગ આપવાનો એક અવસર પણ છે.
સહયોગના ક્ષેત્રો અને આર્થિક સંબંધો:
વિશ્લેષકો માને છે કે ભારતીય વડાપ્રધાનની ક્રોએશિયાની પહેલી મુલાકાત ક્રોએશિયા સાથે મજબૂત રાજકીય અને આર્થિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરશે. આ મુલાકાત વેપાર, નવીનતા, સંરક્ષણ, બંદરો, શિપિંગ, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને કાર્યબળ ગતિશીલતા સહિત વિવિધ ક્ષેત્રોમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગને વિસ્તૃત કરવાની મહત્વપૂર્ણ તક પણ પૂરી પાડશે. ભારત અને ક્રોએશિયા વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ, કૃષિ ક્ષેત્રો સહિત અન્ય ક્ષેત્રોમાં ગાઢ સહયોગ ધરાવે છે. તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ, જીવંત સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને ગાઢ લોકો-થી-લોકોના સંબંધોમાં પણ સહયોગ કરે છે. બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર લગભગ USD ૩૦૦ મિલિયનનો છે, જેમાં ક્રોએશિયામાં ભારતીય રોકાણ લગભગ USD ૪૮ મિલિયન છે.
ઐતિહાસિક સંબંધો અને પૂર્વ મુલાકાતો:
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ૨૦૨૧ માં COP-૨૬ અને તે જ વર્ષે વર્ચ્યુઅલ ભારત-EU નેતાઓની બેઠકમાં ક્રોએશિયન PM પ્લેન્કોવિક સાથે ટૂંકમાં વાતચીત કરી હતી. ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે માર્ચ ૨૦૧૯ માં ક્રોએશિયાની રાજકીય મુલાકાત લીધી હતી, જે દરમિયાન તેમને ક્રોએશિયાના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ('ટોમિસ્લાવના રાજાનો ગ્રાન્ડ ઓર્ડર') થી નવાજવામાં આવ્યા હતા. ભારત સદીઓથી ક્રોએશિયામાં જાણીતું છે, અને ભારતમાં સૌથી પહેલા ક્રોએશિયન મુલાકાતીઓ મિશનરીઓ હતા. ડુબ્રોવનિકની રજવાડા અને ગોવા વચ્ચે કડીઓ મળી આવી છે, અને ગોવામાં ૧૫૬૩ ની આસપાસ ક્રોએશિયનો દ્વારા સાઓ બ્રાઝનું ચર્ચ બનાવવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે.
ક્રોએશિયામાં ભારતીય સમુદાય અને સાંસ્કૃતિક ગુંજ:
ક્રોએશિયામાં વસ્તી વિષયક પરિસ્થિતિને કારણે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતીય સમુદાય ઝડપથી બદલાયો છે, જ્યાં અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરવા માટે ઘણા વિદેશી કામદારોને રોજગારી આપવામાં આવી રહી છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ માં ક્રોએશિયામાં આશરે ૧૭,૦૦૦ ભારતીયો રહેતા હતા. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બુધવારે ક્રોએશિયાના ઝાગ્રેબમાં ઉતર્યા બાદ ભારતીય ડાયસ્પોરા (પ્રવાસી ભારતીય સમુદાય) ના સભ્યો સાથે વાતચીત કરી હતી. આ પ્રસંગે, કથક કલાકારોએ પીએમ મોદી સમક્ષ ભારતના શાસ્ત્રીય નૃત્ય સ્વરૂપના લયબદ્ધ ધબકારા સાથે પ્રદર્શન કર્યું. ક્રોએશિયન કથક નૃત્યાંગના અને શિક્ષિકા એનાએ જણાવ્યું કે, "મેં ભારતમાં કથક નૃત્યનો અભ્યાસ કર્યો છે... મેં અહીં એક શાળા ખોલી છે અને આ મારા વિદ્યાર્થીઓ છે... આ એક મોટું સન્માન છે કારણ કે અમે પીએમ મોદી સમક્ષ પ્રદર્શન કરીશું... અમને ભારતીય સંસ્કૃતિ ગમે છે..."
G7 સમિટમાં મોદીનો ફાળો: ઊર્જા સુરક્ષા અને ટકાઉ ભવિષ્ય:
અગાઉ, પીએમ મોદીએ કેનેડાની તેમની મુલાકાતને "ઉત્પાદક" ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે G7 સમિટમાં વિવિધ વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર ફળદાયી ચર્ચાઓ જોવા મળી હતી. તેમણે X પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, "કેનેડાની ઉત્પાદક મુલાકાતનું સમાપન. સફળ G7 સમિટનું આયોજન કરવા બદલ કેનેડિયન લોકો અને સરકારનો આભાર, જેમાં વિવિધ વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર ફળદાયી ચર્ચાઓ થઈ. અમે વૈશ્વિક શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને ટકાઉપણું આગળ વધારવા માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ." મોદીએ કનાનાસ્કિસમાં G7 સમિટના આઉટરીચ સત્રમાં ભાગ લીધો અને 'બદલાતા વિશ્વમાં સુલભતા અને પોષણક્ષમતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઊર્જા સુરક્ષા: વૈવિધ્યકરણ, ટેકનોલોજી અને માળખાગત સુવિધાઓ' વિષય પર એક સત્રને સંબોધિત કર્યું. તેમના સંબોધનમાં, પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે ઊર્જા સુરક્ષા ભવિષ્યની પેઢીઓ સામેના મુખ્ય પડકારોમાંનો એક છે. સમાવેશી વિકાસ પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા વિશે વાત કરતી વખતે, તેમણે નોંધ્યું કે ઉપલબ્ધતા, સુલભતા, પોષણક્ષમતા અને સ્વીકાર્યતા એ સિદ્ધાંતો હતા જે ઊર્જા સુરક્ષા પ્રત્યે ભારતના અભિગમને આધાર આપે છે. ટકાઉ અને લીલા ભવિષ્ય પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતા પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે ભાર મૂક્યો કે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર જોડાણ, આપત્તિ સ્થિતિસ્થાપક માળખા માટે ગઠબંધન, વૈશ્વિક બાયોફ્યુઅલ જોડાણ, મિશન LiFE અને વન સન- વન વર્લ્ડ- વન ગ્રીડ જેવી અનેક વૈશ્વિક પહેલો હાથ ધરી છે, અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને તેમને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે હાકલ કરી.
ક્રોએશિયાની આ મુલાકાત યુરોપિયન યુનિયનમાં ભાગીદારો સાથેના તેના જોડાણને વધુ મજબૂત બનાવવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતા પર પણ ભાર મૂકશે. વડાપ્રધાન મોદીનું આ ઐતિહાસિક આગમન ક્રોએશિયા અને ભારત વચ્ચેના સંબંધોમાં નવા યુગનો પ્રારંભ કરશે તે નિશ્ચિત છે.