સોલાપુર, મહારાષ્ટ્ર, ૧૯ જૂન ૨૦૨૫: જાણીતા પર્યાવરણવિદ, વન્યજીવ નિષ્ણાત અને પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતા મારુતિ ચિત્તમપલ્લી, જેઓ પ્રેમથી 'અરણ્ય ઋષિ' તરીકે ઓળખાતા હતા, તેમનું ૯૩ વર્ષની વયે મહારાષ્ટ્રના સોલાપુરમાં વય સંબંધિત બિમારીઓને કારણે નિધન થયું છે. તેમના નિધનથી પર્યાવરણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક મોટી ખોટ પડી છે.
મારુતિ ચિત્તમપલ્લીએ પોતાનું સમગ્ર જીવન જંગલો, વન્યજીવન અને સંરક્ષણ સાહિત્યને સમર્પિત કર્યું હતું. તેમણે ૩૬ વર્ષ સુધી વન વિભાગમાં સેવા આપી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન, તેમણે સંશોધન અને દસ્તાવેજીકરણ માટે સમગ્ર ભારતમાં ૫ લાખ કિલોમીટરથી વધુનો પ્રવાસ કર્યો હતો.
તેઓ ૧૩ ભાષાઓમાં નિપુણ હતા, અને તેમની આ ભાષાકીય નિપુણતાનો ઉપયોગ તેમણે આદિવાસી સમુદાયો સાથે જોડાવા અને મૂલ્યવાન પર્યાવરણીય ડેટા એકત્રિત કરવા માટે કર્યો હતો. તેમની ડાયરીઓએ તેમના વૈજ્ઞાનિક કાર્યો જેવા કે 'પક્ષિકોષ' (પક્ષીઓનો જ્ઞાનકોશ), 'પશુકોષ' (પ્રાણીઓનો જ્ઞાનકોશ), અને 'મત્સ્યકોષ' (માછલીઓનો જ્ઞાનકોશ) નો પાયો નાખ્યો હતો.
ચિત્તમપલ્લીનું કાર્ય માત્ર સંશોધન પૂરતું સીમિત નહોતું, પરંતુ તેમણે સામાન્ય લોકોમાં પર્યાવરણ અને વન્યજીવ સંરક્ષણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમના પુસ્તકો અને લેખોએ અનેક લોકોને પ્રકૃતિ પ્રેમ અને તેના સંરક્ષણ માટે પ્રેરિત કર્યા છે. તેમને ૨૦૧૯ માં ભારત સરકાર દ્વારા પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા, જે પર્યાવરણ ક્ષેત્રે તેમના અપ્રતિમ યોગદાનની કદર હતી.
મારુતિ ચિત્તમપલ્લીનું નિધન એ પર્યાવરણ સંરક્ષણ આંદોલન માટે એક મોટી ક્ષતિ છે, પરંતુ તેમનું કાર્ય અને વારસો હંમેશા જીવંત રહેશે અને ભવિષ્યની પેઢીઓને પ્રેરણા આપતો રહેશે.