ઓટાવા: એક તરફ કેનેડા અને ભારતના વડાપ્રધાનો આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર સંબંધો સુધારવાની વાતો કરી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ કેનેડાની ગુપ્તચર એજન્સીએ એક ચોંકાવનારો અને સનસનાટીભર્યો અહેવાલ રજૂ કર્યો છે, જેમાં ભારત પર 'વિદેશી દખલગીરી' કરવાનો સીધો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સુધારવાની આશા જીવંત બની હતી, પરંતુ હવે ફરી તણાવ વધવાની પ્રબળ શક્યતા દેખાઈ રહી છે, જે રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે ચિંતા જગાવી રહી છે.
G7 સમિટમાં સુધરતા સંબંધો વચ્ચે નવો આંચકો:
તાજેતરમાં આલ્બર્ટામાં યોજાયેલી G7 સમિટમાં કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ને અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે ફળદાયી અને હકારાત્મક વાતચીત થઈ હતી. બંને પક્ષો ગયા વર્ષે પાછા ખેંચી લેવાયેલા ટોચના રાજદ્વારીઓને ફરીથી સ્થાપિત કરવા પણ સંમત થયા હતા, જે સંબંધોમાં બરફ પીગળવાનો સંકેત હતો. જોકે, કાર્નેએ મોદીને G7 માં આમંત્રણ આપ્યું ત્યારે કેનેડાના શીખ સમુદાયના કેટલાક સભ્યોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો, જે આંતરિક મતભેદો દર્શાવે છે.
આ બધું ચાલી રહ્યું હતું ત્યાં જ, બુધવારે કેનેડાની ગુપ્તચર એજન્સીએ એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો જેમાં ધડાકો કરવામાં આવ્યો કે, "ભારત વિદેશી દખલગીરીનું ગુનેગાર છે," આ આરોપથી રાજદ્વારી ક્ષેત્રે ભૂકંપ સર્જાયો છે.
નિજ્જર હત્યાકાંડ અને ખાલિસ્તાન વિવાદ: સંબંધોની કડવાશ હજુ અકબંધ:
કેનેડા-ભારત સંબંધો ૨૦૨૩ થી અત્યંત તંગ બન્યા છે. ખાસ કરીને જ્યારે ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ ૧૮ જૂન, ૨૦૨૩ ના રોજ કેનેડામાં ખાલિસ્તાની અલગતાવાદી નેતા હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યામાં ભારત સરકારની સંડોવણીનો સીધો આરોપ લગાવ્યો હતો. ભારતે આ આરોપોને સદંતર નકારી કાઢ્યા છે અને કેનેડા પર ખાલિસ્તાની અલગતાવાદીઓને સુરક્ષિત આશ્રય આપવાનો વળતો આરોપ લગાવ્યો છે. આ વિવાદની ગરમાહટ હજુ પણ ઓછી થઈ નથી ત્યાં આ નવો ગુપ્તચર રિપોર્ટ આવ્યો છે.
ગુપ્તચર અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દાઓ જેણે ખળભળાટ મચાવ્યો છે:
કેનેડિયન સિક્યોરિટી ઇન્ટેલિજન્સ સર્વિસ (CSIS) ના અહેવાલમાં સ્પષ્ટપણે નોંધવામાં આવ્યું છે કે: આંતરરાષ્ટ્રીય દમન "કેનેડામાં ભારતની પ્રવૃત્તિમાં કેન્દ્રિય ભૂમિકા ભજવે છે." આ વાક્ય સંબંધોને વધુ બગાડી શકે છે.
જોકે, અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીન કેનેડા માટે સૌથી મોટો કાઉન્ટર-ઇન્ટેલિજન્સ ખતરો છે અને રશિયા, ઈરાન અને પાકિસ્તાનનું નામ પણ વિદેશી દખલગીરી કરનારા દેશોમાં લેવામાં આવ્યું છે.
રોયલ કેનેડિયન માઉન્ટેડ પોલીસે ઓક્ટોબરમાં જણાવ્યું હતું કે તેમને ભારતથી અલગ શીખ માતૃભૂમિ બનાવવાની હિમાયત કરતા શીખોને એક ડઝનથી વધુ ધમકીઓ મળી હતી.
રિપોર્ટમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે, "ભારતીય અધિકારીઓ, જેમાં તેમના કેનેડા સ્થિત પ્રોક્સી એજન્ટોનો સમાવેશ થાય છે, કેનેડિયન સમુદાયો અને રાજકારણીઓને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કરતી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે."
આ પ્રવૃત્તિઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય "મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ભારતના હિતો સાથે કેનેડાના વલણને સંરેખિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ખાસ કરીને કેનેડા સ્થિત સ્વતંત્ર માતૃભૂમિ જેને તેઓ ખાલિસ્તાન કહે છે તેના સમર્થકોને ભારત સરકાર કેવી રીતે જુએ છે તે સંદર્ભમાં."
ભારતીય હાઈ કમિશન અને કેનેડામાં ચીની દૂતાવાસે આ અહેવાલ અંગે ટિપ્પણી માટેની વિનંતીઓનો તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો નથી, જે આ મુદ્દાની સંવેદનશીલતા દર્શાવે છે.
આ અહેવાલ કેનેડા અને ભારત વચ્ચેના નાજુક સંબંધોમાં વધુ તણાવ ઊભો કરી શકે છે અને રાજદ્વારી કડવાશ ક્યારે સમાપ્ત થશે તે જોવું ખરેખર રસપ્રદ રહેશે. બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનું વાતાવરણ ફરી ક્યારે સ્થાપિત થશે તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.