વોશિંગટન : વૈશ્વિક અર્થતંત્રના કેન્દ્ર સમા અમેરિકા પર દેવાનો બોજ વિકરાળ બની રહ્યો છે. દેશનું રાષ્ટ્રીય દેવું આકાશને આંબીને $૩૭ ટ્રિલિયન (અંદાજે ₹૩૦૦૦ લાખ કરોડ) ને પાર કરી ગયું છે, જે વિશ્વભરના અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નાણાકીય નિષ્ણાતો માટે લાલબત્તી સમાન છે. આ ભયાનક દેવાના કારણે દર વર્ષે માત્ર વ્યાજ ચૂકવવાનો ખર્ચ જ $૧ ટ્રિલિયન (અંદાજે ₹૮૦ લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી ગયો છે, જે અમેરિકી અર્થતંત્ર માટે નવો અને ભયાવહ ખતરો બની રહ્યો છે. જો આ રીતે દેવું વધતું રહેશે, તો તે માત્ર બજેટ પર ગંભીર અસર નહીં કરે, પરંતુ અમેરિકાના વિકાસને પણ ગંભીરપણે અવરોધી શકે છે, અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મોટી ઉથલપાથલ લાવી શકે છે.
વધતું દેવું અને બજેટ પર ભયાવહ દબાણ:
કોંગ્રેસનલ બજેટ ઓફિસ (CBO) નો અંદાજ છે કે જો મોટા સુધારા વિના આ સ્થિતિ ચાલુ રહેશે, તો અમેરિકાનું દેવું ૨૦૫૫ સુધીમાં જીડીપીના ૧૫૬% સુધી વધી જશે. વર્તમાન સ્તરે, $૨ ટ્રિલિયનની વાર્ષિક ખાધ દેવાના વધારાને વેગ આપી રહી છે. આ વધારા પાછળ વધતા સરકારી ખર્ચ અને સ્થિર આવક વૃદ્ધિ મુખ્ય કારણો છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, કુલ કર આવકનો લગભગ એક ચતુર્થાંશ ભાગ હવે માત્ર લોન ચૂકવવા પર ખર્ચાઈ રહ્યો છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે સામાજિક સુરક્ષા, મેડિકેર, રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ અને માળખાગત સુવિધાઓ જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે ઓછા નાણાં બચશે, જેના પર લાખો અમેરિકનો નિર્ભર છે.
આર્થિક વિકાસ પર ગાઢ અસરો અને ડોલરનો ખતરો:
અર્થશાસ્ત્રીઓ ચેતવણી આપે છે કે આ દેવાનો બોજ ખાનગી રોકાણને ઘટાડી શકે છે, ઉધાર લેવાની કિંમતમાં વધારો કરી શકે છે અને આર્થિક વિકાસને ગંભીરપણે અવરોધી શકે છે. CBO નો અંદાજ છે કે જો દેવાના બોજને નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે, તો આગામી દાયકામાં GDP $૩૪૦ બિલિયન ઘટી શકે છે. આનાથી સંભવિતપણે ૧.૨ મિલિયન નોકરીઓ દૂર થઈ શકે છે અને તમામ ક્ષેત્રોમાં પગાર વૃદ્ધિ ધીમી પડી શકે છે.
વ્યાજ દરોમાં વધારો આ નુકસાનને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યો છે. જેમ જેમ વૈશ્વિક ધિરાણકર્તાઓ યુએસ ખાધને ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે ઉચ્ચ વળતરની માંગ કરે છે, તેમ તેમ દરેક માટે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે. સૌથી મોટી અને ભયાવહ ચિંતા એ છે કે જો રોકાણકારો સરકારની નાણાકીય વ્યવસ્થાપન ક્ષમતામાં વિશ્વાસ ગુમાવે છે, તો વ્યાજ દરો ઝડપથી વધી શકે છે અથવા ડોલરનું મૂલ્ય તીવ્રપણે ઘટી શકે છે, જેના વૈશ્વિક સ્તરે વિનાશક પરિણામો આવી શકે છે.
મંદ ગતિએ વધતું અર્થતંત્ર અને ભારતનું યોગદાન:
વધતી જતી દેવાની કટોકટી છતાં, અમેરિકાનું અર્થતંત્ર હજુ પણ વૃદ્ધિ કરી રહ્યું છે, પરંતુ તેની ગતિ ઘણી ધીમી પડી ગઈ છે. આ વર્ષે GDP વૃદ્ધિ માત્ર ૧.૪%-૧.૬% રહેવાનો અંદાજ છે, બેરોજગારી વધી રહી છે અને ફુગાવો લક્ષ્ય કરતાં વધુ છે. એલોન મસ્ક જેવા દુરંદેશી ઉદ્યોગપતિઓ અને અર્થશાસ્ત્રીઓની ચેતવણીઓ હવે સાચી પડતી દેખાઈ રહી છે. જો અમેરિકા આ ​​માર્ગ પર આગળ વધતું રહેશે, તો ભવિષ્યની પેઢીઓને તેની કિંમત ચૂકવવી પડશે એટલું જ નહીં, પરંતુ તેના પરિણામો ઘણા વહેલા ભોગવવા પડી શકે છે.
નોંધનીય છે કે, ગયા વર્ષે જૂનમાં, ભારત પાસે $૨૪૧.૯ બિલિયન (લગભગ ₹૨૦ લાખ કરોડ) ની યુએસ ટ્રેઝરી ઇક્વિટી હતી, જે તેને ૧૨મું સૌથી મોટું વિદેશી ધારક બનાવ્યું હતું. આનો અર્થ એ છે કે ભારતે યુએસ ટ્રેઝરી બોન્ડના બદલામાં લગભગ ₹૨૦ લાખ કરોડની લોન આપી છે. જો અમેરિકાની આર્થિક સ્થિતિ વધુ બગડે તો ભારત સહિતના દેશોને પણ તેની અસર ભોગવવી પડી શકે છે.