લંડન : બ્રિટનમાં એક ક્રાંતિકારી સામાજિક પરિવર્તનના સંકેત આપતા, બ્રિટિશ સાંસદોએ શુક્રવારે 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' (સ્વૈચ્છિક સહાયિત મૃત્યુ) ને કાયદેસર બનાવવા માટેના બિલને મંજૂરી આપી દીધી છે. હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં આ અંતિમ પગલું ભરાયા બાદ, આગામી વર્ષોમાં ઈંગ્લેન્ડ અને વેલ્સમાં આ પ્રથાને લગભગ નિશ્ચિતપણે કાયદેસર માન્યતા મળી જશે.
ઐતિહાસિક મતદાન અને બિલની જોગવાઈઓ:
ચાર કલાક સુધી ચાલેલી ભાવુક અને ગહન ચર્ચા બાદ, સાંસદોએ આ કાયદાને ૩૧૪ વિરુદ્ધ ૨૯૧ મતોથી મંજૂરી આપી હતી. અમેરિકાના ઓરેગોન રાજ્યમાં અમલમાં રહેલા કાયદાના મોડેલ પર આધારિત, 'ટર્મિનલી ઇલ એડલ્ટ્સ (એન્ડ ઓફ લાઇફ) બિલ' ગંભીર રીતે બીમાર વ્યક્તિઓને મૃત્યુનો માર્ગ પસંદ કરવાની મંજૂરી આપશે. જે દર્દીઓ છ મહિનાથી ઓછું જીવન જીવવાના હોય, તેઓ નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (NHS) પાસેથી જીવલેણ દવા મેળવી શકશે, જોકે આ માટે બે ડોકટરો અને નિષ્ણાતોની એક પેનલની મંજૂરી ફરજિયાત રહેશે.
આ બિલ હવે બ્રિટિશ સંસદના ઉપલા ગૃહ, હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સમાં વધુ તપાસ માટે જશે. જોકે, એવી પ્રબળ સંભાવના છે કે તે કાયદો બની જશે.
ચર્ચા અને સાંસદોના અંગત અનુભવો:
બિલના મુખ્ય પ્રણેતા અને લેબર પાર્ટીના સાંસદ કિમ લીડબીટરે શુક્રવારે ચર્ચાની શરૂઆત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "હું આજના દિવસના મહત્વને ઓછો આંકતી નથી. આ જીવવા અને મરવા વિશેની પસંદગી નથી. આ ગંભીર રીતે બીમાર લોકો માટે તેઓ કેવી રીતે મૃત્યુ પામે છે તેની પસંદગી છે."
મોટાભાગના દેશોમાં 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' ગેરકાયદેસર હોવા છતાં, વધતી જતી સંખ્યામાં દેશો અને અધિકારક્ષેત્રોએ આવા કાયદા અપનાવ્યા છે અથવા તેના પર વિચાર કરી રહ્યા છે. ઈંગ્લેન્ડ અને વેલ્સમાં, મૃત્યુમાં મદદ કરવી હજુ પણ ગેરકાયદેસર છે અને ૧૪ વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે.
આ અઠવાડિયે પ્રકાશિત થયેલા એક સર્વેક્ષણમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે ૭૩ ટકા બ્રિટિશરોએ 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' બિલને ટેકો આપ્યો હતો.
આ પહેલા નવેમ્બરમાં પણ સાંસદોએ બિલની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું, પરંતુ શુક્રવારના મતદાન પહેલા અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તતી હતી. સંસદની બહાર બંને પક્ષના સેંકડો પ્રદર્શનકારીઓ ઉમટી પડ્યા હતા. કેટલાકના હાથમાં "ચાલો આપણે પસંદ કરીએ" (Let Us Choose) લખેલા પોસ્ટકાર્ડ હતા, જ્યારે અન્યોએ "ડોકટરોને હત્યારા ન બનાવો" (Don’t make doctors killers) ના બોર્ડ પકડ્યા હતા.
ચર્ચા દરમિયાન ઘણા સાંસદોએ અંગત વાર્તાઓ શેર કરી. કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના રાજકારણી માર્ક ગાર્નિયરે તેમની માતાના છેલ્લા દિવસોનું વર્ણન કર્યું હતું, જેમને સ્વાદુપિંડનું કેન્સર હતું અને તેમણે "ભયંકર પીડા" સહન કરી હતી. ગાર્નિયરે તેમની માતાની વેદનાની તુલના એક મતદાર સાથે કરી હતી જેમને પણ સ્વાદુપિંડનું કેન્સર હતું, પરંતુ સ્પેનમાં રાજ્ય દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' કાર્યક્રમ દ્વારા તેમની "પીડા ઘણી ઓછી થઈ હતી."
લિબરલ ડેમોક્રેટ જોશ બાબરિંદેએ એક મતદારનો પત્ર વાંચી સંભળાવ્યો, જે તેના પાર્ટનરના મૃત્યુથી આઘાતમાં હતી. તેના પાર્ટનરને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હતી, તે અસહ્ય પીડામાં હતો અને વારંવાર તેનું જીવન સમાપ્ત કરવા માટે મદદ માંગી રહ્યો હતો. બાબરિંદે જણાવ્યું કે તેણે "મૃત્યુ પામવાના પ્રયાસમાં તેના ઓશીકાને મોંમાં ભરી દીધું હતું," અને ઉમેર્યું કે "આ 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' કાયદા દ્વારા ટાળી શકાયું હોત."
બદલાતા મંતવ્યો અને ભંડોળનો પ્રશ્ન:
કેટલાક સાંસદો, જેમાં લિબરલ ડેમોક્રેટ સ્ટીવ ડાર્લિંગનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે જણાવ્યું કે તાજેતરના અઠવાડિયામાં તેમના મંતવ્યો બદલાયા છે. ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ સાથેની મુલાકાતમાં ડાર્લિંગે જણાવ્યું હતું કે તેમને પીડામુક્ત સંભાળ (palliative care) ના ભંડોળ અંગે ચિંતા છે, જે બ્રિટનમાં ચેરિટેબલ ડોનેશન પર ખૂબ નિર્ભર છે.
"લોકો વિચારી શકે છે કે, 'હું આ પરિસ્થિતિમાંથી છુટકારો મેળવી શકું છું કારણ કે મને જીવનના અંત તરફ યોગ્ય જીવન ગુણવત્તા આપતી સેવાઓ મળી રહી નથી,'" ડાર્લિંગે કહ્યું, જેઓ આ માપદંડનો વિરોધ કરતા હતા. "જો સરકાર કહે કે, 'પીડામુક્ત સંભાળ સ્પષ્ટપણે ઉપલબ્ધ થવાની તૈયારીમાં છે'... તો હું લગભગ ચોક્કસપણે બિલને સમર્થન આપીશ. પરંતુ તેવું નથી."
અન્ય જેમણે જણાવ્યું કે તેઓ લોકોને મૃત્યુ પસંદ કરવા દેવાના સિદ્ધાંત સાથે સંમત છે, પરંતુ બિલને ટેકો આપી શકતા નથી, તેમાં લેબર સભ્ય વિકી ફોક્સક્રોફ્ટનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે વિકલાંગ લોકો સાથેના તેમના કાર્યનો ઉલ્લેખ કર્યો. ફોક્સક્રોફ્ટે સંસદને જણાવ્યું હતું કે, "તેઓ અમને સંસદસભ્યો તરીકે જીવવા માટે મદદ કરવા માંગે છે, મરવા માટે નહીં."
આ મુદ્દો પક્ષોમાં વિભાજનકારી રહ્યો છે. આરોગ્ય સચિવ વેસ સ્ટ્રીટીંગ અને ન્યાય સચિવ શબાના મહેમૂદ, જેમના વિભાગો કાયદો બનવાથી પ્રભાવિત થશે, બંનેએ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો. વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ આ માપદંડને સમર્થન આપે છે, જેમાં દેશના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ફરિયાદી તરીકેના તેમના અનુભવનો ઉલ્લેખ કર્યો.
જુડિશિયલ ઓવરસાઈટમાં ફેરફાર અને નિષ્ણાત પેનલ:
તાજેતરના મહિનાઓમાં બિલમાં એક મોટો સુધારો એ હતો કે હાઈકોર્ટના જજની મંજૂરીની જરૂરિયાત દૂર કરવામાં આવી. 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' ને કાયદેસર કરનારા અન્ય કોઈ દેશ કે અધિકારક્ષેત્રમાં આ પ્રકારની કડક ન્યાયિક દેખરેખ નથી, અને શરૂઆતમાં કેટલાક અનિર્ણિત સાંસદોને બિલને ટેકો આપવા માટે આ એક કારણ તરીકે વેચવામાં આવ્યું હતું.
આ જરૂરિયાતને ત્રણ સભ્યોની નિષ્ણાત પેનલ - એક વકીલ, સામાજિક કાર્યકર અને મનોચિકિત્સક - જે અરજીઓની દેખરેખ રાખશે, તેની તરફેણમાં છોડી દેવામાં આવી હતી. લીડબીટરે કહ્યું કે આનાથી બિલ વધુ મજબૂત બનશે, કારણ કે પેનલના સભ્યો વધુ સંબંધિત કુશળતા ધરાવશે અને લાલ ધ્વજને વધુ સારી રીતે ઓળખી શકશે. સ્પેન પણ સમાન પ્રકારની નિષ્ણાત પેનલનો ઉપયોગ કરે છે.
ભવિષ્યની અસરો અને પડકારો:
કેટલાક વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ, જેમ કે રોયલ કોલેજ ઓફ સાયકિયાટ્રિસ્ટ્સ, 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' ના સિદ્ધાંત પર તટસ્થ રહી છે, પરંતુ કાયદાનો વિરોધ કર્યો છે. તેમની ચિંતાઓમાં નિષ્ણાત પેનલ માટે લાયક કર્મચારીઓની અછતનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારના પોતાના "ઈમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટ" માં જાણવા મળ્યું છે કે આ કાયદાને કારણે એક દાયકાની અંદર વાર્ષિક ૭,૫૦૦ વિનંતીઓ થઈ શકે છે.
કેટલાક ઝુંબેશકર્તાઓએ વધુ પાત્રતાની આશા રાખી હતી, જેમાં સુધારાની કોઈ શક્યતા ન હોય તેવી અસહ્ય પીડા અનુભવતા દર્દીઓનો સમાવેશ કરવો અથવા ડોકટરને જીવલેણ દવાઓનું મિશ્રણ આપવાની મંજૂરી આપવી.
આ બિલ ફક્ત એવા ગંભીર રીતે બીમાર દર્દીઓને જ 'આસિસ્ટેડ ડાઈંગ' ની મંજૂરી આપે છે જેઓ પોતે દવા આપી શકે છે.
સંસદમાં બોલતા, લેબર સાંસદ પીટર પ્રિન્સલીએ જણાવ્યું હતું કે "એક યુવાન ડોકટર તરીકે, હું આજે જે પગલાં પર ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ તે સંપૂર્ણપણે અયોગ્ય લાગતા હતા." જોકે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "હવે હું એક વૃદ્ધ ડોકટર છું, મને ખાતરી છે કે આ એક આવશ્યક પરિવર્તન છે."
"આપણે જીવન કે મૃત્યુ સાથે નહીં, પરંતુ મૃત્યુ કે મૃત્યુ સાથે વ્યવહાર કરી રહ્યા છીએ," પ્રિન્સલીએ કહ્યું. "અને તેનો મૂળભૂત આધાર ચોક્કસપણે પસંદગી છે. આપણે મૃત્યુ પામતા લોકોને તે નકારનારા કોણ છીએ?"