મુંબઈ : ઊભરતા બજારોમાં તેમના અડગ આશાવાદ માટે જાણીતા અને જેફરીઝના અગ્રણી ઇન્ડિયા બુલ ક્રિસ વુડે હવે ભારતીય શેરબજાર માટે ચેતવણીના સંકેતો આપ્યા છે. માર્ચથી અત્યાર સુધીમાં પ્રમોટર્સ અને અન્ય વ્યૂહાત્મક રોકાણકારો દ્વારા $૧૩ બિલિયનના શેરનું વેચાણ થયું છે, જે રેકોર્ડબ્રેક ઊંચા શેર ભાવનો લાભ ઉઠાવી રહ્યા છે. આ વેચાણનો જબરદસ્ત પ્રવાહ બજારના વેલ્યુએશનને અસ્વસ્થતાજનક સ્તરે લઈ ગયો છે.
વેલ્યુએશનનો ખેંચાણ અને ઈક્વિટી સપ્લાયનો પૂર:
વુડની આ સાવચેતીભરી ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે ઇક્વિટી સપ્લાય ગયા મહિને $૭.૨ બિલિયન અને જૂનમાં અત્યાર સુધીમાં $૬ બિલિયન સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ગતિ એપ્રિલની શરૂઆતના નીચા સ્તરથી બજારની પ્રભાવશાળી રિકવરીને પાટા પરથી ઉતારવાની ધમકી આપી રહી છે.
તેમણે પોતાના તાજેતરના 'ગ્રીડ એન્ડ ફિયર' ન્યૂઝલેટરમાં જણાવ્યું હતું કે, "બજારમાં આવેલી તેજીનો અર્થ એ છે કે વેલ્યુએશન ફરી એક મુદ્દો બની ગયો છે, ખાસ કરીને મિડ-કેપ સેગમેન્ટમાં." "આ જ કારણ છે કે કોર્પોરેટ ફરી આવા વેલ્યુએશનનો લાભ લેવા માટે ઇક્વિટી મૂકી રહ્યા છે."
આ આંકડા ભારતીય ઇક્વિટી કેટલી હદે ખેંચાઈ ગઈ છે તેનું સ્પષ્ટ ચિત્ર રજૂ કરે છે. નિફ્ટી ૭ એપ્રિલના નીચલા સ્તરથી ૧૪.૧% ઉછળ્યા પછી હવે ૧૨ મહિનાની ફોરવર્ડ અર્નિંગના ૨૨.૨ ગણા પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે, જ્યારે નિફ્ટી મિડ-કેપ ૧૦૦ ઇન્ડેક્સ તે જ સમયગાળામાં ૨૩.૭% ના વધારા પછી ૨૭.૧ ગણા ફોરવર્ડ અર્નિંગ પર વધુ ઊંચા સ્તરે ટ્રેડ કરી રહ્યો છે.
પ્રમોટર્સનો મોટા પાયે વેચાણ:
વેચાણનો સ્કેલ આઘાતજનક રહ્યો છે. પ્રમોટર્સ, પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી અને વેન્ચર કેપિટલ રોકાણકારોએ જૂનના માત્ર બે અઠવાડિયામાં ₹૪૦,૦૦૦ કરોડથી વધુના શેરોનું વેચાણ કર્યું છે. આ વેચાણ દૈનિક મોટા બ્લોક અને બલ્ક ડીલ્સ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે, જે ગયા મહિનાના કુલ ₹૪૩,૦૦૦ કરોડના વેચાણને વટાવી જવાની તૈયારીમાં છે.
મુખ્ય સોદાઓએ હેડલાઇન્સ પર પ્રભુત્વ જમાવ્યું છે: વિશાળ મેગા માર્ટના પ્રમોટરે ₹૧૦,૨૨૦ કરોડના બલ્ક ડીલમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને ૧૯.૬% હિસ્સો વેચ્યો; બજાજ ફિનસર્વના પ્રમોટરે આશરે ₹૫,૫૦૦ કરોડના શેરનું વેચાણ કર્યું; અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે એશિયન પેઇન્ટ્સમાં ₹૯,૫૮૦ કરોડનો હિસ્સો વેચ્યો. માત્ર બે દિવસ પહેલાં, હિન્દુસ્તાન ઝીંકના પ્રમોટર વેદાંતાએ બ્લોક ડીલમાં આશરે ૬૬.૭ મિલિયન શેર—૧.૬% ઇક્વિટી—₹૩,૦૨૮ કરોડમાં વેચ્યા.
પોર્ટફોલિયોમાં ફેરફાર અને આશાના કિરણો:
સપ્લાયની ચિંતાઓ છતાં, વુડ અમુક થીમ્સ પર હજુ પણ સકારાત્મક છે. તેમણે નોંધ્યું કે ૧ ફેબ્રુઆરીના કેન્દ્રીય બજેટની જાહેરાત પછી બજારનું ધ્યાન રોકાણ કરતાં વપરાશ (consumption) તરફ વળ્યું છે, જે આરબીઆઈના નવા ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાના તેમના પુરોગામી શક્તિકાંત દાસ કરતાં વધુ નરમ નાણાકીય નીતિના વલણથી મદદ મળી છે.
વુડે અવલોકન કર્યું કે, "ભારતીય શેરબજારને એપ્રિલની શરૂઆતના નીચલા સ્તરથી સારી તેજી જોવા મળી છે, જે વધુ નરમ આરબીઆઈ ગવર્નરના પુરાવા દ્વારા મદદ મળી છે." તેમણે કન્ઝ્યુમર ફાઇનાન્સ સ્ટોક્સ તરફ ધ્યાન દોર્યું જે ઝડપથી ઉછળ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, બજાજ ફાઇનાન્સે વર્ષ-ટુ-ડેટ ૩૫% નો વધારો નોંધાવ્યો છે.
વુડ રિયલ એસ્ટેટ પર તેમનો તેજીનો દાવ જાળવી રાખી રહ્યા છે, અને તેમના ભારત લોંગ-ઓન્લી પોર્ટફોલિયોમાં પ્રોપર્ટી ડેવલપર્સમાં ૧૯% વેઇટિંગ જાળવી રાખ્યું છે, ભલે BSE રિયલ્ટી ઇન્ડેક્સ ૭ એપ્રિલના નીચલા સ્તરથી ૩૫% વધ્યો હોય. આ સેક્ટર હજુ પણ જૂન ૨૦૨૪ની તેની ટોચ કરતાં ૧૪% નીચે છે, જે વધુ તેજીની સંભાવના દર્શાવે છે.
જેફરીઝના ઇન્ડિયા પ્રોપર્ટી એનાલિસ્ટ અભિનવ સિંહાના તાજેતરના અહેવાલમાં આગાહી કરવામાં આવી છે કે ટોચના સાત ડેવલપર્સનું પ્રી-સેલ્સ વૃદ્ધિ FY25 માં ૧૭% ની ૪-વર્ષની નીચી સપાટીએ ધીમી પડ્યા પછી FY26 માં વર્ષ-દર-વર્ષ ૨૨% સુધી વેગ પકડશે. વુડે કહ્યું કે, "ગ્રીડ એન્ડ ફિયર પણ માને છે કે પ્રોપર્ટી માર્કેટ, જે હવે તેની ઉછાળાના ૫માં વર્ષમાં છે, તેને હજુ આગળ વધવાનું છે."
વુડ આ અઠવાડિયે તેમના ભારત પોર્ટફોલિયોમાં વ્યૂહાત્મક ગોઠવણો કરી રહ્યા છે, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો, થર્મેક્સ અને ગોદરેજ પ્રોપર્ટીઝમાં રોકાણ દૂર કરી રહ્યા છે જ્યારે ટીવીએસ મોટર, હોમ ફર્સ્ટ ફાઇનાન્સ અને મનપ્પુરમ ફાઇનાન્સમાં પ્રત્યેક ચાર ટકા પોઈન્ટ ઉમેરી રહ્યા છે. તેઓ PB ફિનટેક અને ભારતી એરટેલમાં હાલની સ્થિતિમાં પણ એક ટકા પોઈન્ટનો વધારો કરી રહ્યા છે.
આ પગલાં પરંપરાગત રોકાણ થીમ્સથી દૂર અને વધુ વપરાશ-લક્ષી (consumption-oriented) પ્લેયર્સ તરફના બદલાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે બજારનું ધ્યાન મૂડી ખર્ચથી ગ્રાહક ખર્ચ તરફ વળ્યું છે તેવા તેમના દૃષ્ટિકોણ સાથે સુસંગત છે. જેમ જેમ ભારતનું ઇક્વિટી માર્કેટ ખેંચાયેલા વેલ્યુએશન અને અવિરત સપ્લાયના આ કપરા પથ પર આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે વુડની ચેતવણી એક ગંભીર રીમાઇન્ડર તરીકે સેવા આપે છે કે સૌથી વધુ તેજીવાળા રોકાણકારો પણ વધતા જોખમોની નોંધ લઈ રહ્યા છે.