રાજકોટ: આજના ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને સ્માર્ટફોન ક્યારે આપવો તે દરેક માતા-પિતા માટે એક મોટો પ્રશ્ન છે. જ્યારે નિષ્ણાતો ફોન તેમના બૌદ્ધિક, સર્જનાત્મક અને સામાજિક વિકાસને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે તેવી ચેતવણી આપે છે, ત્યારે બાળકો માટે સ્માર્ટવોચનો વિકલ્પ કેટલો વ્યવહારુ છે? એક માતાના અનુભવ પરથી, આનો જવાબ 'હા' છે, અને તે કેવી રીતે 'ડિજિટલ પેરેન્ટિંગ'નો એક નવો અધ્યાય ખોલી શકે છે તેની પ્રેરણાદાયી ગાથા અહીં પ્રસ્તુત છે.
પાંચમા ધોરણમાં ભણતો મારો દીકરો, અન્ય બાળકોની જેમ, સ્વતંત્રતા ઝંખવા લાગ્યો હતો. એકલો કોફી શોપ જવું, મિત્રોને મળવું – આ બધું કરવા માટે તેને એક ઉપકરણની જરૂર હતી. તેના ઘણા મિત્રો પાસે ફોન હોવાથી તેણે પણ ફોનની માંગણી કરી. 'ધ એન્ક્સિયસ જનરેશન'ના લેખક, જોનાથન હૈડ્ટ જેવા નિષ્ણાતો આઠમા ધોરણ સુધી બાળકોને ફોન ન આપવાની સલાહ આપે છે, કારણ કે તે તેમના બૌદ્ધિક, સર્જનાત્મક અને સામાજિક વિકાસને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. પરંતુ સ્માર્ટવોચ? શું તે કિશોરાવસ્થા પહેલાના બાળકો માટે એક સારો વિકલ્પ બની શકે? મારા પરિવારના અનુભવ પરથી, જવાબ સ્પષ્ટપણે હા હતો.
સ્માર્ટફોન વિરુદ્ધ સ્માર્ટવોચ: શા માટે સ્માર્ટવોચ બન્યો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ?
જ્યારે મેં મારા દીકરાને એકલો શેરી પાર કરતા જોયો, ત્યારે મને સમજાયું કે તેને હંમેશા પકડી રાખવાનું મારું કામ નથી, પરંતુ તેને સ્વતંત્રતા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનું છે. અને આ સંક્રમણને સરળ બનાવવા માટે એક ઉપકરણ અનિવાર્ય હતું. મોટાભાગના માતા-પિતા સ્માર્ટફોનની ઝંઝટ ટાળવા માંગે છે જ્યાં સુધી તે ખરેખર જરૂરી ન બને.
બાર્કના ચીફ પેરેન્ટિંગ ઓફિસર ટાઇટેનિયા જોર્ડન કહે છે કે, "નાની ઉંમરે ફોન મેળવતા ઘણા બાળકો જવાબદારી માટે તૈયાર નથી હોતા અને તેઓ અસંખ્ય જોખમોનો સામનો કરે છે." જોકે, બાળરોગ ચિકિત્સક ડેમન કોર્બ ભાર મૂકે છે કે નિર્ણય બાળકની પરિપક્વતા પર આધાર રાખે છે. અમારા પરિવાર માટે, સ્માર્ટવોચ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ બન્યો, અને તેની પસંદગી પાછળ ઘણા મુદ્દાઓ પર વિચાર કરવામાં આવ્યો:
 * સલામતી અને સરળતા: અમે બાર્ક સ્માર્ટવોચ પસંદ કરી, જે વાપરવામાં સરળ અને સલામતી પર કેન્દ્રિત હતી. તે મારા દીકરાને સરળતાથી કૉલ કરવા અને અમને ટેક્સ્ટ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ખાસ વાત એ છે કે, તે ફક્ત તેની ઘડિયાળમાં ઉમેરેલા સંપર્કો સાથે જ વાતચીત કરી શકે છે, અને ટેક્સ્ટ સીધા મારા ઇનબોક્સમાં આવે છે. ટિકટોક જેવી ઘડિયાળોમાં કીબોર્ડ ન હોવાથી, બાળકો ફક્ત ટોક-ટુ-ટેક્સ્ટ અથવા પૂર્વ-મંજૂર ટેક્સ્ટનો ઉપયોગ કરી શકે છે. અમે એપલ વોચ જેવા મોંઘા વિકલ્પોને બદલે વધુ મૂળભૂત અને ઓછી ખર્ચાળ ઘડિયાળ પસંદ કરી.
 * લોકેશન ટ્રેકિંગ: બાર્ક સ્માર્ટવોચમાં લોકેશન ટ્રેકિંગ સુવિધા છે. જ્યારે મારો પુત્ર એકલો હોય છે, ત્યારે હું મારા ફોન પરની પેરેન્ટ એપ્લિકેશન દ્વારા તેને ચેક કરી શકું છું, જે મારા મનને શાંતિ આપે છે.
 * પજવણી નિવારણ: અમે એક એવું ઉપકરણ ઇચ્છતા હતા જે મારા પુત્રને મળતા કે મોકલતા દરેક ટેક્સ્ટ વાંચ્યા વિના પ્રવૃત્તિનું નિરીક્ષણ કરી શકે. મેં સંભવિત અયોગ્ય સામગ્રી વિશે સૂચનાઓ પસંદ કરી. સ્માર્ટવોચના પેરેન્ટલ કંટ્રોલ્સ બાળક કોની સાથે સંપર્કમાં રહી શકે તેના પર મર્યાદા મૂકે છે, જે સાયબર ધમકીઓ અટકાવવામાં મદદ કરે છે. જો પજવણી જોવા મળે, તો માતા-પિતા એપ્લિકેશનમાંથી સંપર્ક દૂર કરી શકે છે.
 * ખર્ચ અને જવાબદારી: ફોન મોંઘા હોય છે, જ્યારે સ્માર્ટવોચ વધુ સસ્તું છે અને ખોવાઈ જવાની શક્યતા ઓછી છે કારણ કે તે બાળકના કાંડા સાથે સુરક્ષિત રીતે બાંધેલી હોય છે.
 * ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસનો અભાવ: અમે સોશિયલ મીડિયા, બ્રાઉઝર્સ કે રમતો વિનાની સ્માર્ટવોચ પસંદ કરી. ડો. કોર્બ પુષ્ટિ કરે છે કે ફોન સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટના જોખમો માટે સરળ ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે, અને સ્માર્ટવોચ આ જોખમોને ટાળવામાં મદદ કરે છે. જોકે, સ્માર્ટવોચના પણ ગેરફાયદા હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને વોઇસ આસિસ્ટન્ટ સુવિધાઓ સાથે. ડો. કોર્બ ચેતવણી આપે છે કે બાળકો સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવવા માટે સમય અને પ્રયત્ન કર્યા વિના જવાબો શોધવા માટે તેમની ઘડિયાળો પર નિર્ભર બની શકે છે, જેનાથી તેમની સમસ્યાનું નિરાકરણ કરવાની કુશળતા ગુમાવી શકે છે.
પરિવારને સ્માર્ટવોચનો ઉપયોગ કેમ ગમે છે?
મેં મારા દીકરાને સ્માર્ટવોચ આપ્યો ત્યારે મેં વિચાર્યું કે તે તેની સાથે ૨૪/૭ જોડાયેલ રહેશે, પરંતુ તે તેના માટે વધુ કાર્યક્ષમ લાગ્યું. તે તેને વધુ સ્વતંત્રતા સાથે પણ જોડે છે તેથી તે તેના માટે આનંદદાયક છે. તેને હવે કહેવાનું ગમે છે, "મમ્મી, હું ફક્ત તમને ટેક્સ્ટ કરીશ."
મારી માતાપિતા તરીકેની ચિંતાની વાત કરીએ તો, તેને તેની સ્માર્ટવોચનો ઉપયોગ કરવાથી રાહત મળી છે. પહેલી વાર જ્યારે તે તેના મિત્રના ઘરેથી ઘરે જાતે ચાલ્યો ગયો, ત્યારે તે મને રસ્તાઓ પાર કરતી વખતે તેની પ્રગતિ જણાવવા માટે અલગ અલગ બિંદુઓ પર ઘણી વખત મેસેજ કરી શક્યો. તેનાથી મારા મનને એ જાણીને સરળતા થઈ કે તે અમારા ઘરે જવા માટે સાચા માર્ગ પર છે.
અને તેના મિત્રો કે જેમની પાસે ફોન છે તેમના સંદર્ભમાં? મને ખબર છે કે મારો દીકરો ફરી આ સરખામણીનો ઉલ્લેખ કરશે. ડો. કોર્બ સલાહ આપે છે કે, "એક સારો વાલીપણાનો સંદેશ એ છે કે, 'હું તમને પ્રેમ કરું છું અને અમે જાણીએ છીએ કે ફોન ખતરનાક હોઈ શકે છે, તેથી અમારા પરિવારમાં અમે બાળકો હાઇસ્કૂલ જાય ત્યાં સુધી રાહ જોઈએ છીએ.'"
તેના માટે એ શીખવું એક મહત્વપૂર્ણ જીવન કૌશલ્ય છે કે ક્યારેક તેને પણ એ શીખવા મળે જે તેના સાથીઓ કરે છે. અન્ય સમયે તે નહીં કરે. અને તે ઠીક છે.
આખરે, તમારા બાળકને સ્માર્ટ ડિવાઇસ ક્યારે આપવું તે તેમના વિકાસ અને તમારી જરૂરિયાતો પર નિર્ભર છે. યાદ રાખો, ધ્યેય એ છે કે આપણા બાળકોને ટેકનોલોજી પ્રત્યે સ્વસ્થ અભિગમ ધરાવતા સુવ્યવસ્થિત પુખ્ત વયના લોકોમાં વિકાસ કરવામાં મદદ કરવી. જો તમે તે વાતને કેન્દ્રમાં રાખો છો, તો તમે તમારા પરિવાર માટે યોગ્ય પસંદગી કરવાના માર્ગ પર છો. આ અનુભવ દર્શાવે છે કે ટેકનોલોજીનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ બાળકોના વિકાસમાં મદદરૂપ થઈ શકે છે, જો તેને યોગ્ય રીતે સંચાલિત કરવામાં આવે.