ઈરાનની સંસદે ઈરાની પરમાણુ સુવિધાઓ પર તાજેતરના અમેરિકન લશ્કરી હુમલાઓના જવાબમાં વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાના પગલાને મંજૂરી આપી છે, એમ રાજ્ય સંચાલિત પ્રેસ ટીવીએ રવિવારે અહેવાલ આપ્યો છે.

વૈશ્વિક તેલ શિપમેન્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ અવરોધક બિંદુ, આ સ્ટ્રેટ વિશ્વના પેટ્રોલિયમ વેપારના લગભગ પાંચમા ભાગનું સંચાલન કરે છે. જ્યારે કાયદાકીય સંસ્થા આ પગલા પર સર્વસંમતિ પર પહોંચી ગઈ છે, ત્યારે અંતિમ નિર્ણય ઈરાનની ટોચની સુરક્ષા સત્તા, સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલ પાસે છે.

સંસદની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિના સભ્ય, મેજર જનરલ કૌસારીએ વિકાસની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું કે આ પ્રસ્તાવ રાષ્ટ્રીય ભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરે છે પરંતુ સુરક્ષા બાબતો પર દેશની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સંસ્થા તરફથી લીલી ઝંડી મળવાની રાહ જોઈ રહી છે.

ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન, ઇરાન પહેલાથી જ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની ચેતવણી આપી છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ એક મુખ્ય દરિયાઈ તેલ માર્ગ છે, જે ઈરાન દ્વારા નિયંત્રિત છે અને આ એકમાત્ર માર્ગ પણ છે જેના દ્વારા ખાડી દેશોમાંથી તેલ સપ્લાય કરવામાં આવે છે. જો અહેવાલો પર વિશ્વાસ કરવામાં આવે તો વિશ્વના 26 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ વેપાર આ માર્ગ દ્વારા થાય છે અને જો તે વિક્ષેપિત થાય છે અથવા બંધ થાય છે, તો તેની અસર અમેરિકા તેમજ ભારત સહિત તમામ યુરોપિયન દેશો પર સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ વ્યવસાયના મોટા ભાગના પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જે તેને વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ તેલ માર્ગોમાંથી એક બનાવે છે. આ માર્ગમાં કોઈપણ અવરોધ વિશ્વના તેલ બજારોમાં ગભરાટ પેદા કરી શકે છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો કરી શકે છે. 

હવે વાત કરીએ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક કટોકટીનું કારણ કેવી રીતે બની શકે છે, તો આ તેલ માર્ગ, જે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ માર્ગમાં સમાવિષ્ટ છે, તેના સૌથી સાંકડા બિંદુએ લગભગ 96 માઈલ લાંબો અને 21 માઈલ પહોળો છે. તેની બંને દિશામાં બે બે માઈલ પહોળા શિપિંગ લેન છે, જ્યાં ઈરાન રોકાઈ શકે છે. આ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર્સિયન ગલ્ફને ઓમાનના અખાત અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. જો ઈરાન આ પગલું ભરે છે, તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થશે, કારણ કે શિપિંગ કંપનીઓના સંચાલન ખર્ચમાં વધારો થશે.

કારણ કે આ માર્ગ બંધ થવાથી જહાજો તેમનો માર્ગ બદલશે, જે લાંબો અને વધુ ખર્ચાળ હશે, જેના કારણે માલસામાનના ખર્ચ અને ડિલિવરી સમયમાં વધારો થશે. ગયા અઠવાડિયે એક અહેવાલમાં, જુલિયસ બેરના અર્થશાસ્ત્રી અને સંશોધન વડા નોર્બર્ટ રકરે પણ કહ્યું હતું કે ભૂરાજકીય તણાવ પાછો ફર્યો છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે. દરમિયાન, તેલ પુરવઠાની ચિંતા ચોક્કસપણે ચરમસીમાએ પહોંચી રહી છે.