ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધ LPG માટે મોટો ખતરોઃ ફક્ત ૧૬ દિવસનો સ્ટોક
ઈરાનના પરમાણુ સ્થળો પર અમેરિકાના હુમલાઓથી વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક ક્ષેત્રમાંથી પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડવાની આશંકા વધુ વધી ગઈઃ ભારતમાં આયાત ટર્મિનલ્સ, રિફાઇનરીઓ અને બોટલિંગ પ્લાન્ટસમાં જેટલી LPG સંગ્રહ ક્ષમતા છે તે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ વપરાશના માત્ર ૧૬ દિવસ માટે પૂરતી છે :પેટ્રોલ અને ડીઝલની બાબતમાં દેશની સ્થિતિ ઘણી સારી છેઃ ભારત આ બંનેનો ચોખ્ખો નિકાસકાર છે
નવી દિલ્હી,તા.૨૩: ભારતીય ઘરોમાં રસોઈ ગેસ (LPG) માટે વપરાતા દર ત્રણ સિલિન્ડરમાંથી બે પﾍમિ એશિયાથી આવે છે. ઉદ્યોગ અધિકારીઓ કહે છે કે જો ક્ષેત્રમાં તણાવ વધશે અને પુરવઠો ખોરવાશે, તો પ્રથમ અને સૌથી વધુ રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ ફટકો સામાન્ય પરિવારોને પડશે.
ઈરાનના પરમાણુ સ્થળો પર અમેરિકાના હુમલાઓથી વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ ઉત્પાદક ક્ષેત્રમાંથી પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડવાની આશંકા વધુ વધી ગઈ છે. આવી પરિસ્થિતિઓ માટે તૈયારી કરતી વખતે, ભારતીય નીતિ નિર્માતાઓ અને ઉદ્યોગ નેતાઓએ સ્વીકાર્યું છે કે બધા ઇંધણ સમાન જોખમો ઉભા કરતા નથી. પﾍમિ એશિયામાં તણાવ વધે ત્યારે LPG સૌથી વધુ સંવેદનશીલ હોય છે.
છેલ્લા દાયકામાં, સરકારના પ્રયાસોને કારણે, ભારતમાં LPGનો ઉપયોગ બમણો થઈને ૩૩ કરોડ ઘરોમાં થયો છે. આનાથી દેશની આયાત પર નિર્ભરતા વધી ગઈ છે. કુલ LPGનો લગભગ ૬૬% ભાગ વિદેશથી આવે છે અને તેમાંથી લગભગ ૯૫% ભાગ પﾍમિ એશિયાઈ દેશોમાં જેમ કે સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને કતારમાંથી આવે છે
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, ભારતમાં આયાત ટર્મિનલ્સ, રિફાઇનરીઓ અને બોટલિંગ પ્લાન્ટ્સમાં LPG સ્ટોરેજ ક્ષમતાનો જથ્થો રાષ્ટ્રીય સરેરાશ વપરાશના ફક્ત ૧૬ દિવસ માટે પૂરતો છે, ઇકોનોમિક ટાઇમ્સે અહેવાલ આપ્યો છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલની બાબતમાં દેશની સ્થિતિ ઘણી સારી છે. ભારત આ બંનેનો ચોખ્ખો નિકાસકાર છે. તે તેના સ્થાનિક પેટ્રોલ વપરાશના લગભગ ૪૦% અને ડીઝલ વપરાશના લગભગ ૩૦% નિકાસ કરે છે. જરૂર પડ્યે આ નિકાસ જથ્થાને સરળતાથી સ્થાનિક બજારમાં વાળી શકાય છે.
એલપીજી અમેરિકા, યુરોપ, મલેશિયા અથવા આફ્રિકાના ભાગો જેવા વૈકલ્પિકસ્ત્રોતોમાંથી પણ આયાત કરી શકાય છે, પરંતુ આ દેશોમાંથી માલ ભારતમાં પહોંચવામાં વધુ સમય લાગશે. તે જ સમયે, પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ફક્ત ૧.૫ કરોડ ભારતીય ઘરો સુધી પહોંચ્યો છે. તેથી, દેશના ૩૩ કરોડ LPG કનેક્શન માટે આ વ્યવહારુ વિકલ્પ નથી.૭
મોટા ભાગના સ્થળોએ જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા દ્વારા કેરોસીનનો પુરવઠો બંધ થઈ ગયો હોવાથી, શહેરોમાં LPGની અછત હોય તો વીજળીથી રસોઈ બનાવવી એ એકમાત્ર યોગ્ય વિકલ્પ બચ્યો છે.
ક્રૂડ ઓઇલના કિસ્સામાં, રિફાઇનરીઓ, પાઇપલાઇન્સ, જહાજો અને રાષ્ટ્રીય વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ સ્ટોક (SPR) માં હાજર સ્ટોક લગભગ ૨૫ દિવસ સુધી રિફાઇનરીની કામગીરીને ટકાવી શકે છે.
ઇઝરાયલ-ઈરાન તણાવ વચ્ચે પણ, રિફાઇનરીઓ સંગ્રહખોરી અથવા ગભરાટમાં ખરીદી કરવાનું ટાળી રહી છે. તેમને વિશ્વાસ છે કે સપ્લાય ચેઇન બંધ થવાની શકયતા ઓછી છે.
જો આપણે હમણાં ઓર્ડર આપીએ તો પણ, માલ આવતા મહિને જ પહોંચશે. વધુમાં, અમારી પાસે વધારાનું તેલ સંગ્રહ કરવાની મર્યાદિત ક્ષમતા છે. જ્યારે વિક્ષેપનું જોખમ ઓછું હોય છે, ત્યારે કાર્યકારી મૂડીને જોડવી સમજદારીભર્યું નથી. વાસ્તવિક જરૂરિયાત સાવચેત રહેવાની અને સ્થાનિક ગ્રાહકોની સલામતી સુનિﾍતિ કરવાની છે, એક નામ ન આપવાની શરતે અધિકારીએ જણાવ્યું.
અધિકારીઓ એવી પણ અપેક્ષા રાખે છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં કોઈપણ વધારો લાંબા સમય સુધી ટકી શકશે નહીં, કારણ કે વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ હજુ પણ નરમ ભાવની તરફેણ કરે છે. ૅતેલ બજાર ભૂ-રાજકીય આંચકાઓ સાથે જીવવાનું શીખી ગયું છે. યુક્રેન પર હુમલો અથવા ગાઝા સંઘર્ષ જેવી ઘટનાઓ પછી કિંમતોમાં તીવ્ર વધારો થાય છે, પરંતુ આર્થિક વાસ્તવિકતાઓ સ્થાપિત થાય ત્યારે તે સામાન્ય થઈ જાય છે, અન્ય એક અધિકારીએ જણાવ્યું.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેલના ઊંચા ભાવ ટૂંકા ગાળામાં રિફાઇનરીઓના નફા પર અસર કરી શકે છે, પરંતુ પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં ફેરફાર થવાની શકયતા ઓછી છે. સરકારી માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ લગભગ ત્રણ વર્ષથી પંપના ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે અને વૈશ્વિક બજારમાં વધઘટ છતાં તેઓ આમ કરવાનું ચાલુ રાખે તેવી અપેક્ષા છે.(૪૦.૧૮)
(9:57 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
