દુબઈ 23 જૂન 2025: ઈરાનમાં યુએસ સૈન્ય દ્વારા પરમાણુ સ્થળો પર કરાયેલા હુમલા બાદ પર્શિયન ગલ્ફ ઉપરના આકાશમાં વૈશ્વિક વાણિજ્યિક એરલાઈન્સ માટે ભયનો માહોલ છવાયો છે. બ્રિટિશ એરવેઝ, સિંગાપોર એરલાઈન્સ અને એર ઈન્ડિયા સહિત અનેક અગ્રણી કેરિયરોએ આ ક્ષેત્રમાં તેમની ફ્લાઈટ્સ રદ કરી દીધી છે અથવા તો તેમના રૂટ બદલી નાખ્યા છે, જેના કારણે પ્રાદેશિક ઉડ્ડયન ટ્રાફિકમાં વ્યાપક વિક્ષેપ જોવા મળી રહ્યો છે.

મુખ્ય એરલાઈન્સના બદલાયેલા રૂટ અને રદ્દીકરણ

બ્રિટિશ એરવેઝએ દુબઈ જતી અનેક ફ્લાઈટ્સ રદ કરી છે અને કેટલીકને મધ્ય-રસ્તેથી જ પાછી વાળી દીધી છે. એરલાઈને આ માટે ઓપરેશનલ મર્યાદાઓ અને એરસ્પેસ પ્રતિબંધોને ટાંક્યા છે. લંડન હિથ્રોથી દુબઈ જતી એક ફ્લાઈટ સાઉદી એરસ્પેસમાં પ્રવેશ્યા બાદ ઝુરિચ તરફ વાળવામાં આવી હતી, જ્યારે બીજી ફ્લાઈટ ઈજિપ્ત પહોંચ્યા બાદ હિથ્રો પરત ફરી હતી. એરલાઈને દોહા અને બહેરીન માટેની ફ્લાઈટ્સ પણ સ્થગિત કરી દીધી છે, અને કેટલીક ગલ્ફ ડેસ્ટિનેશન્સ માટે સેવાઓ જૂનના અંત સુધી અટકાવી દેવામાં આવી છે. બ્રિટિશ એરવેઝના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે, "અમારા ગ્રાહકો અને ક્રૂની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અમે તાજેતરની ઘટનાઓના પરિણામે અમારા ફ્લાઇટ શેડ્યૂલમાં ફેરફાર કર્યા છે."

સિંગાપોર એરલાઈન્સે રવિવારે સિંગાપોર અને દુબઈ વચ્ચેની બે ફ્લાઈટ્સ રદ કરી હતી અને પરિસ્થિતિ સતત વિકસિત થઈ રહી હોવાથી વધુ ફેરફારોની શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી.

અન્ય કેરિયરો પણ પર્શિયન ગલ્ફ ટાળવા માટે લાંબા રૂટ પસંદ કરી રહ્યા છે. જાપાન એરલાઈન્સે તેના ટોક્યો-દોહા ફ્લાઈટ્સમાં લગભગ 20 મિનિટનો વધારો કર્યો છે કારણ કે તે ગલ્ફ અને ઓમાનના અખાતને ટાળી રહી છે. એર ઈન્ડિયાએ જાહેરાત કરી છે કે તે ઈરાની, ઈરાકી અને ઈઝરાયેલી એરસ્પેસને ટાળશે, અને ગલ્ફ ક્ષેત્રના કેટલાક ભાગો ઉપરથી ધીમે ધીમે રૂટ વિસ્તૃત કરશે. એરલાઈને પુષ્ટિ કરી છે કે યુએઈ, કતાર, ઓમાન અને કુવૈત માટે ફ્લાઈટનો સમય લાંબો થશે, અને કેટલાક યુરોપિયન તથા ઉત્તર અમેરિકન રૂટને પણ અસર થશે.

એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ, જે મધ્ય પૂર્વમાં મોટી સંખ્યામાં ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરે છે, તેણે પણ ઘણી સેવાઓ રદ કરી છે. જોકે એરલાઈને સત્તાવાર રીતે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ સૂત્રોએ સુરક્ષા પરિસ્થિતિ અને ઓછી મુસાફરોની બુકિંગ બંનેને કારણભૂત ગણાવ્યા છે. કેટલાક રૂટ પર એર ઈન્ડિયા માટે બુકિંગમાં 20% સુધીનો ઘટાડો થયો છે, અને ભાડામાં 8-15%નો ઘટાડો થયો છે. આ અસર 12 જૂને અમદાવાદમાં એર ઈન્ડિયાના વિમાનને સંડોવતા જીવલેણ અકસ્માત બાદ જાહેર જનતાની ચિંતા સાથે પણ જોડાયેલી છે.

અન્ય મુખ્ય કેરિયરોએ પણ કાર્યવાહી કરી છે. એર ફ્રાન્સ KLM એ રવિવાર અને સોમવાર માટે દુબઈ અને રિયાધની ફ્લાઈટ્સ રદ કરી હતી. અમેરિકન એરલાઈન્સ અને યુનાઈટેડ એરલાઈન્સે અગાઉ કતાર અને દુબઈ માટેની ફ્લાઈટ્સ અનુક્રમે સ્થગિત કરી હતી. FlightRadar24ના ટ્રેકિંગ ડેટા દર્શાવે છે કે ઈરાન, ઈરાક, સીરિયા અને ઈઝરાયેલ ઉપરના મોટાભાગના એરસ્પેસ ખાલી રહ્યા છે કારણ કે એરલાઈન્સ વૈકલ્પિક ફ્લાઈટ પાથ શોધી રહી છે.

વધતી સુરક્ષા ચિંતાઓ અને આર્થિક અસર

સેફ એરસ્પેસ સહિતના વૈશ્વિક એરલાઈન સુરક્ષા સંગઠનોએ યુએસ હુમલાઓ અને ઈરાન દ્વારા સંભવિત બદલો લેવાને કારણે વધેલા જોખમો અંગે ચેતવણી આપી છે. સંસ્થાએ નોંધ્યું છે કે ક્ષેત્રમાં મિસાઈલ અને ડ્રોન પ્રવૃત્તિઓ વાણિજ્યિક કામગીરી માટે, ખાસ કરીને અમેરિકન કેરિયરોને સંડોવતી કામગીરી માટે ખતરો ઉભો કરે છે. ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં સંભવિત વધારો પણ એરલાઈન્સ માટે ચિંતાનો વિષય છે.

દરમિયાન, ઈઝરાયેલ વિદેશમાં ફસાયેલા નાગરિકોને મદદ કરવા માટે કટોકટીની ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહ્યું છે. ઇઝરાયેલ એરપોર્ટ્સ ઓથોરિટીએ અહેવાલ આપ્યો છે કે દરરોજ 24 વિશેષ ફ્લાઈટ્સ શેડ્યૂલ કરવામાં આવી છે, જેમાં દરેક ફ્લાઈટમાં 50 મુસાફરોની મર્યાદા છે. એરલાઈન અલ અલ (El Al) એ જણાવ્યું હતું કે તેને એક જ દિવસમાં 25,000 પ્રસ્થાન વિનંતીઓ મળી હતી.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ ગતિશીલ રહે છે, અને એરલાઈન્સ ઘટનાઓ પર નજર રાખી રહી છે અને તે મુજબ ફ્લાઈટ શેડ્યૂલ અપડેટ કરી રહી છે. મુસાફરોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ તેમની સંબંધિત એરલાઈન્સનો સંપર્ક કરીને નવીનતમ માહિતી મેળવે.

શું મધ્ય પૂર્વમાં આ વધતો તણાવ વૈશ્વિક ઉડ્ડયન ઉદ્યોગ માટે લાંબા ગાળાની સમસ્યાઓ ઊભી કરશે?