ઇજિપ્ત, ૨૪ જૂન, ૨૦૨૫: મિસરની પ્રાચીન કબરો હંમેશા રહસ્યો અને દંતકથાઓથી ઘેરાયેલી રહી છે. ૧૯૨૨માં તુતનખામુનની કબર ખુલી અને ત્યારબાદ બનેલી અજીબોગરીબ ઘટનાઓએ "ફારોનો શ્રાપ"ની એવી તો ભયાનક કહાની રચી કે લોકો સદીઓ સુધી ધ્રૂજતા રહ્યા! કબર ખોદનારા અને તેની સાથે જોડાયેલા કેટલાય લોકોના અચાનક અને રહસ્યમય મૃત્યુએ આ માન્યતાને વધુ મજબૂત બનાવી કે જે કોઈ ફારુઓની શાંતિમાં ખલેલ પહોંચાડશે, તેને મોતનો સામનો કરવો પડશે. પરંતુ હવે, આ ખૌફનાક કહાની એક અદભુત અને આશાસ્પદ વળાંક લેતી દેખાઈ રહી છે! તાજેતરના એક ચોંકાવનારા સંશોધને આ કહેવાતા "શ્રાપ"ને કેન્સર જેવી ભયાનક બીમારી સામે લડવાનું અણમોલ હથિયાર બનાવવાની દિશામાં ક્રાંતિકારી પગલાં ભર્યા છે.
શ્રાપ નહીં, પણ સદીઓ જૂનું વૈજ્ઞાનિક રહસ્ય!
વૈજ્ઞાનિકોએ શરૂઆતથી જ આ "શ્રાપ"ને માત્ર એક અંધશ્રદ્ધા ગણાવી હતી. તેમનું માનવું હતું કે કબરોમાં ફેલાયેલો એક ખતરનાક ફંગસ જ આ રહસ્યમય મૃત્યુઓનું કારણ હોઈ શકે છે. તેમનું અનુમાન સાચું નીકળ્યું! જ્યારે કબરો ખોલવામાં આવી, ત્યારે એસ્પર્જિલસ ફ્લેવસ (Aspergillus flavus) નામનો એક ખાસ પ્રકારનો ફંગસ હવામાં ભળી ગયો. નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો જ્યારે આ ફંગસના બીજકણો શ્વાસમાં લેતા, ત્યારે તેમને ગંભીર ચેપ લાગતો હતો. લોર્ડ કાર્નાવૉન, જેમણે તુતનખામુનની કબર શોધવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી, તેમનું ન્યુમોનિયાથી થયેલું મૃત્યુ પણ આ જ ફંગસને કારણે હોવાનું મનાય છે. આમ, જે "ફારોનો શ્રાપ" હતો, તે હકીકતમાં કુદરતી રીતે વિકસેલો એક ઘાતક ફંગસ હતો, જેને લોકોએ ભય અને અજ્ઞાનતામાં શ્રાપ માની લીધો.
હવે આ જ ઘાતક ફંગસ ખુલશે કેન્સરના ઇલાજનું દ્વાર!
પરંતુ વિજ્ઞાન હંમેશા અંધકારમાં પણ પ્રકાશનું કિરણ શોધતું રહે છે! યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલવેનિયાના સંશોધકોએ આ જ એસ્પર્જિલસ ફ્લેવસ ફંગસ પર ઊંડો અભ્યાસ કર્યો અને તેમને એવા ચોંકાવનારા તારણો મળ્યા કે જેણે વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકોને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. સંશોધકોને જાણવા મળ્યું છે કે આ ફંગસમાં કેટલાક એવા ખાસ રાસાયણિક સંયોજનો રહેલા છે, જે કેન્સરના ખતરનાક કોષોને પણ નષ્ટ કરવાની અદભુત ક્ષમતા ધરાવે છે!
સંશોધન ટીમે આ ફંગસમાંથી એસ્પેરિજાયમાઇસિન (asperigimycins) નામના ચાર તદ્દન નવા પેપ્ટાઈડ્સને સફળતાપૂર્વક અલગ કર્યા છે. પ્રયોગો દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે આ પેપ્ટાઈડ્સ કેન્સરના કોષોની અસામાન્ય વૃદ્ધિને અટકાવે છે, જે કેન્સરના ઇલાજ માટે એક નવી અને અત્યંત આશાસ્પદ દિશા ખોલે છે.
એક ભયાનક "શ્રાપ" જે બન્યો લાખો લોકો માટે આશાનું અમૃત!
જો આ ફંગસમાંથી મળેલા આ અણમોલ સંયોજનો ભવિષ્યમાં થનારા વધુ ગહન પરીક્ષણોમાં પણ સફળતાના શિખરો સર કરે છે, તો આ સંશોધન માનવ ઇતિહાસમાં કેન્સરના ઇલાજ માટે એક ક્રાંતિકારી સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ શકે છે. જે ફંગસને ક્યારેક ભયાનક "ફારોનો શ્રાપ" માનવામાં આવતો હતો, તે જ આજે વિશ્વભરમાં કેન્સર જેવી જીવલેણ બીમારીથી પીડિત લાખો લોકો માટે જીવનની નવી આશાનું કિરણ બની રહ્યો છે.
વૈજ્ઞાનિકો હાલમાં આ ફંગસમાંથી મળેલા અન્ય સંયોજનો પર પણ વધુ ઝીણવટભર્યો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, અને એવી પ્રબળ શક્યતાઓ છે કે ભવિષ્યમાં આ ફંગસ કેન્સરના ઇલાજની પદ્ધતિઓમાં એક મોટું પરિવર્તન લાવી શકે છે. નેચર કેમિકલ બાયોલોજી જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલો આ અભ્યાસ વિશ્વભરના સંશોધકો માટે પ્રેરણારૂપ બન્યો છે. કોણ જાણે છે, કદાચ મિસરની એ પ્રાચીન કબરોમાં આવા તો કેટલાય રહસ્યો છુપાયેલા હશે, જે માનવજાતના કલ્યાણ માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે!