વૉશિંગ્ટન :વિશ્વભરના રાજકીય પંડિતો અને શાંતિ દૂતોની આંખો ફાટી ગઈ છે! કદાચ દુનિયાની સૌથી મોટી 'રિયાલિટી શો' સમાન રાજનીતિ કરનારા અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આજે મંગળવારે ઔપચારિક રીતે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા છે. કારણ? સાંભળીને નવાઈ લાગશે, પણ એ છે - ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચે સફળતાપૂર્વક યુદ્ધવિરામ કરાવવાના તેમના 'અસાધારણ' પ્રયાસો! આ સમાચાર વૈશ્વિક રાજકારણમાં ભલભલાને દાંતમાં આંગળીઓ પકડાવી રહ્યા છે, કારણ કે 'પેલા ભાઈ'ના નેતૃત્વ હેઠળ લેવાયેલા નિર્ણયોની અસર હવે શાંતિ પુરસ્કારના દરવાજા સુધી પહોંચી છે.
'ટ્વિટર કૂટનીતિ' કે ખરો પ્રભાવ?
જ્યોર્જિયાના રિપબ્લિકન સાંસદ બડી કાર્ટરે (R-Ga.) નોર્વેજીયન નોબેલ સમિતિને લખેલા પત્રમાં ટ્રમ્પની આ ભલામણ કરીને ખળભળાટ મચાવ્યો છે. તેમણે પત્રમાં જણાવ્યું હતું કે, “સશસ્ત્ર સંઘર્ષનો અંત લાવવામાં તેમની અસાધારણ અને ઐતિહાસિક ભૂમિકાની માન્યતા રૂપે.” વાહ! સાંસદ કાર્ટર તો ટ્રમ્પના પ્રભાવના પૂરા કાયલ થઈ ગયા લાગે છે! તેઓ ઉમેરે છે કે, “રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો પ્રભાવ એવો હતો કે તેમણે એક ઝડપી કરાર કરાવવામાં મદદ કરી, જેને ઘણા લોકો અશક્ય માનતા હતા.” હવે સવાલ એ થાય છે કે, આ અશક્યને શક્ય બનાવવા માટે ટ્રમ્પે કોઈ રહસ્યમય કૂટનીતિ વાપરી કે પછી તેમની 'ટ્વિટર કૂટનીતિ'એ જાદુ કર્યો? જે હોય તે, કટુતાપૂર્ણ સંબંધો ધરાવતા બે દેશો વચ્ચે શાંતિ સ્થાપવામાં તેમની ભૂમિકાને હવે સત્તાવાર રીતે સન્માનિત કરાઈ રહી છે, ત્યારે ઘણા રાજકીય વિશ્લેષકો ભવાં ચડાવી રહ્યા છે.
અણુ બોમ્બને પણ 'શાંતિ'થી રોક્યા?
સાંસદ બડી કાર્ટરે માત્ર યુદ્ધવિરામ પૂરતી જ વાત સીમિત રાખી ન હતી, તેમણે ટ્રમ્પના 'બોલ્ડ અને નિર્ણાયક' પગલાંની પણ છૂટથી પ્રશંસા કરી. પત્રમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઇરાનની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓને રોકવા અને તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે બોલ્ડ, નિર્ણાયક પગલાં લીધા હતા કે આતંકવાદનો વિશ્વનો સૌથી મોટો રાજ્ય પ્રાયોજક (ઇરાન) પરમાણુ હથિયારો પ્રાપ્ત કરવા સક્ષમ ન રહે.” શું ટ્રમ્પે ખરેખર અણુ બોમ્બ બનાવવાની રેસને પણ 'શાંતિ'થી રોકી દીધી? આ દલીલ દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પના શાંતિ પ્રયાસો માત્ર યુદ્ધવિરામ પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક સુરક્ષાના વ્યાપક પાસાઓ પણ સમાવિષ્ટ છે – ભલે પછી તે પાસાં કેટલા પણ 'ટ્રમ્પિયન' હોય!
આ નોમિનેશનથી નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારની ચર્ચાઓમાં નવો વળાંક આવ્યો છે. હવે દુનિયા ઉત્સુકતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહી છે કે શું નોબેલ કમિટી પણ 'મેક પીસ ગ્રેટ અગેઈન' ના નારા લગાવશે? શું ટ્રમ્પ ખરેખર આ પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કાર જીતી શકશે, તે તો સમય જ કહેશે. પણ એક વાત ચોક્કસ છે કે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારનું આ જોડાણ વિશ્વ રાજકારણના ઇતિહાસમાં એક રસપ્રદ અને કટાક્ષપૂર્ણ પ્રકરણ બની રહેશે!