મુંબઈ, તા. 25 જૂન : રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ તાજેતરમાં મેકકિન્સે (McKinsey) ને આપેલા એક વિશિષ્ટ ઇન્ટરવ્યુમાં કંપનીની સફળતાના રહસ્યો, જોખમ વ્યવસ્થાપન (Risk Management) ની ફિલસૂફી અને ભવિષ્યની મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓ પર વિસ્તૃત પ્રકાશ પાડ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, વ્યવસાયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર આર્થિક નફો કમાવવાનો નહીં, પરંતુ સમાજમાં સકારાત્મક અને વ્યાપક પરિવર્તન લાવવાનું હોવું જોઈએ. અંબાણીના મતે, સ્પષ્ટ લક્ષ્યો, યોગ્ય માનવ સંસાધન અને મજબૂત સંસ્થાકીય સંસ્કૃતિ જ રિલાયન્સને સતત નવીનતા અને વિકાસના પંથે અગ્રેસર રાખી રહી છે.
રિલાયન્સની સ્થાપના "ભવિષ્યના વ્યવસાયો" અને લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તેવી સંસ્થાઓના નિર્માણના પાયા પર આધારિત છે, એમ તેમણે ઉમેર્યું. તેમણે કહ્યું, "જો તમારો ધ્યેય લોકોના જીવનને બહેતર બનાવવાનો હોય, તો સફળતા આપમેળે જ પ્રાપ્ત થાય છે."
Jio: સૌથી મોટું જોખમ, સૌથી મોટી સિદ્ધિ
મુકેશ અંબાણીએ Jio ને રિલાયન્સનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું જોખમ ગણાવ્યું. Jio માં કંપનીએ મોટા પાયે મૂડી રોકાણ કર્યું હતું અને અનેક વિશ્લેષકોને શંકા હતી કે ભારત આટલી અદ્યતન ડિજિટલ ટેકનોલોજી માટે તૈયાર નથી. પરંતુ અંબાણીએ પોતાના બોર્ડને સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે, "જો આ પ્રયાસ સફળ ન પણ થાય, તો પણ તે ભારતને ડિજિટલ બનાવવાની સૌથી મોટી પરોપકારી પહેલ (Philanthropic Initiative) બની રહેશે." આજે Jio એ ભારતને ડિજિટલ ક્રાંતિના પંથે દોરીને ઇતિહાસ રચ્યો છે.
જોખમ વ્યવસ્થાપનનો મંત્ર
અંબાણીએ જોખમ વ્યવસ્થાપન માટેના પોતાના સિદ્ધાંતો રજૂ કર્યા. તેમણે જણાવ્યું કે, સૌથી પહેલા સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિ વિશે વિચારવું જોઈએ અને તે સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે કંપની તેનો સામનો કરવા સક્ષમ છે. આ ઉપરાંત, રિલાયન્સમાં નેતાઓને એ શીખવવામાં આવે છે કે તેઓ હંમેશા પ્રામાણિકતાથી કાર્ય કરે અને પોતાના કર્મચારીઓ સાથે આંખમાં આંખ મિલાવીને વાત કરે. આ કંપનીની સંસ્થાકીય સંસ્કૃતિનો આધાર છે, જે કોઈપણ જોખમનો સામનો કરવા માટેની સૌથી મોટી તાકાત છે.
3C's: ચારિત્ર્ય, કૌશલ્ય અને સંસ્કૃતિ
રિલાયન્સ પોતાની ટીમને ચારિત્ર્ય (Character), કૌશલ્ય (Competence) અને સંસ્કૃતિ (Culture) (3C's) ના આધારે બનાવે છે. અંબાણીએ કહ્યું કે, દર 4-5 વર્ષે રિલાયન્સ પોતાને નવા સ્વરૂપમાં ઢાળે છે. આ સતત નવીનતા અને પરિવર્તનની વિચારસરણી જ કંપનીને આગળ ધપાવે છે.
ભવિષ્યની યોજનાઓ: ગ્રીન એનર્જી અને ડીપ-ટેક
મુકેશ અંબાણીએ જણાવ્યું કે રિલાયન્સ હવે ગ્રીન એનર્જી (Green Energy) અને ડીપ-ટેક (Deep-Tech) કંપનીઓની દિશામાં કામ કરી રહી છે. 2021 માં લોન્ચ થયેલા 5G નેટવર્કને રિલાયન્સે સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી ટેકનોલોજી પર બનાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું, "અમે કોર (Core), હાર્ડવેર (Hardware), સોફ્ટવેર (Software) બધું જ જાતે બનાવ્યું. અમે ફક્ત 20% મદદ માટે Ericsson અને Nokia નો સહારો લીધો જેથી અમારી 80% ટેકનોલોજીની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત થાય." હવે રિલાયન્સ પોતાની ટેકનોલોજીના દમ પર અનન્ય સેવાઓ રજૂ કરવા જઈ રહી છે.
મુકેશ અંબાણીએ પોતાના પિતા ધીરુભાઈ અંબાણીના સ્વપ્નને પુનરાવર્તિત કરતા કહ્યું, "રિલાયન્સ એક પ્રક્રિયા અને સંસ્થા છે, જે હંમેશા ટકી રહેવી જોઈએ." 2027 માં રિલાયન્સ પોતાની સુવર્ણ જયંતિ (Golden Jubilee) ઉજવશે, પરંતુ અંબાણી ઈચ્છે છે કે તે 100 વર્ષ પછી પણ ભારત અને માનવતાની સેવા કરતું રહે.
ટેકનોલોજી અને આત્મનિર્ભરતા
અંબાણીએ કહ્યું કે, ઝડપથી બદલાતા ટેકનોલોજીકલ વિશ્વમાં આગામી પેઢીને આત્મવિશ્વાસ સાથે આગળ વધવું પડશે. પહેલા ભારતને વિદેશી ટેકનોલોજી પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું. પરંતુ હવે રિલાયન્સ પોતે ટેકનોલોજીનો માલિક બનવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે. ડીપ-ટેક અને ઉત્કૃષ્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં રોકાણ સાથે, રિલાયન્સ સમાજની જટિલ સમસ્યાઓ હલ કરવા અને દેશ માટે સંપત્તિ બનાવण्या પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
અંબાણીએ જણાવ્યું કે, રિલાયન્સ એવા લોકોને આકર્ષિત કરી રહી છે જેઓ કંપનીના મોટા ઉદ્દેશ્ય સાથે જોડાવા માંગે છે. તેઓ કહે છે, "જો તમારું લક્ષ્ય સ્પષ્ટ છે અને તમે ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ કરો છો, તો તમે તમારા લક્ષ્યને ચોક્કસપણે પ્રાપ્ત કરશો."