રાજકોટ, 25 જૂન 2025: જ્યારે દેશના મોટાભાગના રાજ્યો સરકારી કર્મચારીઓની નિવૃત્તિ વય વધારીને 60 કે 62 વર્ષ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ગુજરાત હજુ પણ 58 વર્ષની મર્યાદા જાળવી રાખીને એક અપવાદરૂપ સ્થિતિમાં છે. આ મુદ્દે રાજ્યના સરકારી કર્મચારીઓમાં ભારે અસંતોષ પ્રવર્તી રહ્યો છે અને હવે કર્મચારી યુનિયનોએ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલને આજીજી ભર્યો પત્ર લખીને અન્ય રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકારની જેમ નિવૃત્તિ વય વધારીને 60 વર્ષ કરવાની તાકીદ કરી છે.
ગુજરાત વહીવટી સુધારણા આયોગ માળખાગત સુધારા માટે સતત પ્રયાસશીલ છે, ત્યારે રાજ્યના સરકારી કર્મચારીઓ તેમની એક મુખ્ય માંગ - નિવૃત્તિ વય 58 થી 60 વર્ષ કરવાની - માટે ફરી એકવાર મેદાને પડ્યા છે. પાંચ દિવસના કાર્ય સપ્તાહની માંગણી બાદ, હવે ગુજરાત રાજ્ય કર્મચારી સંકલન સમિતિ, જે રાજ્ય સરકારના વિવિધ વિભાગો, બોર્ડ-કોર્પોરેશનો અને જિલ્લા વહીવટી તંત્રના લગભગ પાંચ લાખ કર્મચારીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેણે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલને સાતમા પગાર પંચની ભલામણો મુજબ નિવૃત્તિ વય લાગુ કરવા વિનંતી કરતો પત્ર મોકલ્યો છે.
પત્રમાં સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે, IAS, IPS, IFS અને IRS જેવા કેન્દ્રીય સેવાઓના અધિકારીઓ 60 વર્ષે નિવૃત્ત થાય છે. એટલું જ નહીં, દેશના ઘણા રાજ્યોએ પણ આ ધોરણ અપનાવી લીધું છે. વાસ્તવમાં, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ અને આંધ્ર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોએ તો આરોગ્ય સેવાના કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ વય 62 વર્ષ સુધી લંબાવી દીધી છે. કર્મચારી સંકલન સમિતિ દલીલ કરે છે કે, કર્મચારીઓની અછત, વધતી નિવૃત્તિઓ અને ભરતીમાં વિલંબને જોતા, ગુજરાતમાં વય મર્યાદા વધારવી માત્ર વાજબી જ નહીં, પરંતુ અનિવાર્ય પણ છે.
સમિતિના કન્વીનર સંજય પટેલ અને પ્રમુખ વિષ્ણુ પટેલના જણાવ્યા મુજબ, "ગુજરાતમાં સાતમા પગાર પંચના અમલ થયા ત્યારથી, તેઓ તેની ભલામણો હેઠળ પ્રદાન કરાયેલી નિવૃત્તિ વય 60 વર્ષ સુધી વધારવાની સતત માંગ કરી રહ્યા છે." સમિતિના નેતાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, અન્ય રાજ્યોએ વર્ષો પહેલા આ અંગે કાર્યવાહી કરી છે, જ્યારે ગુજરાત હજુ પણ વિલંબ કરી રહ્યું છે. તેમના મતે, સરકાર આંદોલનો દરમિયાન ખાતરી આપે છે, પરંતુ ક્યારેય તેનું પાલન કરતી નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે, વારંવારની અપીલો છતાં રાજ્યના કર્મચારીઓને અસર કરતી નવ મુખ્ય ચિંતાઓ હજુ પણ વણઉકેલી રહી છે.
ઉચ્ચ સ્તરે ઉકેલની સંભાવના:
ગુજરાત સામાન્ય વહીવટ વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારી અનુસાર, "સરકારે રાજ્યભરના વિવિધ કર્મચારી બોર્ડ અને યુનિયનો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી માંગણીઓને સંબોધવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જોકે, નિવૃત્તિ વય એ નીતિગત બાબત હોવાથી, તે હાલમાં ઉચ્ચ સ્તરે વિચારણા હેઠળ છે. બાકીના મુદ્દાઓને સંબંધિત વિભાગો સાથે સંકલન કર્યા પછી કેબિનેટ મંત્રીઓની ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે."
મેમોરેન્ડમમાં રજૂ કરાયેલી મુખ્ય માંગણીઓ:
 * નિવૃત્તિ વય 58 થી વધારીને 60 વર્ષ કરવી.
 * નવી પેન્શન યોજના (NPS) રદ કરવી અને GPF આધારિત જૂની પેન્શન યોજના (OPS) પુનઃસ્થાપિત કરવી.
 * ફિક્સ પગાર પ્રણાલી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવી.
 * અસ્થાયી અથવા એડ-હોક નિમણૂંકો પર આધાર રાખવાને બદલે મૂળ શરતો હેઠળ નોકરીઓ પુનઃસ્થાપિત કરવી.
 * મૂળ અસરકારક તારીખથી 10, 20 અને 30 વર્ષની સેવા પછી ઉચ્ચ પગાર ધોરણો આપવા, જેમાં પગાર મર્યાદા લાગુ ન પડે.
 * નિવૃત્તિ પછીની પુનઃનિમણૂંકોની પ્રથા બંધ કરવી અને નિયમિત ભરતી સુનિશ્ચિત કરવી.
 * જિલ્લા-સ્તરના કર્મચારીઓને તેમના વતન શહેરોમાં સબસિડીવાળા રહેણાંક પ્લોટ પૂરા પાડવા.
 * પંચાયતો, બોર્ડ/કોર્પોરેશનો અને નગરપાલિકા સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને સંપૂર્ણ સરકારી કર્મચારી લાભો આપવા.
 * ક્લાસ-4 જગ્યાઓની આઉટસોર્સિંગ પ્રથા નાબૂદ કરવી અને આવી જગ્યાઓ પર નિયમિત ભરતી કરવી.
રાજ્યવાર નિવૃત્તિ વય નીતિઓ પર એક નજર:
ભારતમાં સરકારી કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ વય રાજ્યો અને વિભાગો પ્રમાણે અલગ અલગ હોય છે, જેમાં કેટલાક રાજ્યો 60 વર્ષની પ્રમાણભૂત મર્યાદા જાળવી રાખે છે, જ્યારે અન્યો તેને 62 કે તેથી વધુ સુધી લંબાવે છે. ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, રાજસ્થાન અને દિલ્હી જેવા રાજ્યોમાં સરકારી કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ વય 60 વર્ષ છે.
દરમિયાન, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ અને આંધ્ર પ્રદેશ જેવા રાજ્યો, જેમણે વય 60 થી 62 વર્ષ સુધી વધારી છે, તેમજ મહારાષ્ટ્ર, જે નિવૃત્તિ વયમાં વધારા અંગે વિચારણા કરી રહ્યું છે, અને કેરળ, જ્યાં નિવૃત્તિ વય વિભાગ પ્રમાણે બદલાય છે અને કેટલાક વિભાગોમાં વધારા અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે, તેવા રાજ્યો હાલ તેમની નિવૃત્તિ વય નીતિઓની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે અથવા તેને અપડેટ કરવાની પ્રક્રિયામાં છે. (ધસેક્રેટરીયેટ.ઈન માંથી સાભાર)