લંડન, યુનાઇટેડ કિંગડમ, તા. ૨૬ જૂન : બ્રિટનમાં ફૂડ પોઈઝનિંગની પરિસ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જ્યાં છેલ્લા એક દાયકામાં સૌથી વધુ ખતરનાક ફૂડ પોઈઝનિંગના કેસ નોંધાતા તાત્કાલિક રાષ્ટ્રીય ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે. સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓએ લોકોને સુરક્ષાના ઉપાયો અપનાવવા માટે વિનંતી કરી છે, કારણ કે ફૂડ-બોર્ન બેક્ટેરિયા 'સૅલ્મોનેલા' ના કેસમાં એક જ વર્ષમાં લગભગ ૨૦ ટકાનો ભયાવહ વધારો થયો છે, જે ૨૦૨૪માં ૧૦,૦૦૦ થી વધુ કેસ પર પહોંચી ગયો છે!
યુકે હેલ્થ સિક્યુરિટી એજન્સી (UKHSA) દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ આંકડા દાયકાના સૌથી ઊંચા છે, જે ૨૦૧૫માં નોંધાયેલા માત્ર ૮,૦૦૦ કેસની સરખામણીમાં આ પરિસ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
સૅલ્મોનેલાનો આતંક: કેવી રીતે ફેલાય છે અને શું છે તેના જોખમો?
સૅલ્મોનેલા મુખ્યત્વે દૂષિત ખોરાક ખાવાથી ફેલાય છે. આ બેક્ટેરિયા સામાન્ય રીતે મરઘી, માંસ, ઇંડા, કાચા ફળો અને શાકભાજી તેમજ અપાશ્ચરાઇઝ્ડ દૂધ કે ખાસ કરીને ચીઝ જેવી વસ્તુઓમાં જોવા મળે છે, જેણે આ વખતે ખતરાની ઘંટડી વગાડી છે. સામાન્ય રીતે તે હળવા ફૂડ પોઈઝનિંગનું કારણ બને છે, પરંતુ સૅલ્મોનેલા ચેપથી જીવલેણ નિર્જલીકરણ (dehydration) થઈ શકે છે અથવા જો બેક્ટેરિયા લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશે તો 'સેપ્સિસ' – એક જીવલેણ પ્રતિક્રિયા – પણ થઈ શકે છે.
કેસમાં ઉછાળા બાદ સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓની ગંભીર ચેતવણી અને સલામતીના પગલાં:
કેસમાં થયેલા ભયજનક ઉછાળાના જવાબમાં, સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓએ વ્યવસાયો અને ઘરોને ખાદ્ય સુરક્ષાના કડક પગલાંનું પાલન કરવાના મહત્વની યાદ અપાવી છે:
 * ખોરાકને યોગ્ય રીતે ઠંડો રાખો: ખોરાકને ૫°C (૩૨°F) થી નીચે ઠંડો રાખો, કારણ કે આ હાનિકારક બેક્ટેરિયાને વધતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
 * યોગ્ય તાપમાને ખોરાક રાંધો: ખાસ કરીને કાચા કે ઓછા રાંધેલા માંસ માટે, ઉત્પાદનના લેબલ પર આપેલી સમય અને તાપમાનની સૂચનાઓનું કડક પાલન કરો.
 * સપાટીઓની સફાઈ: ખોરાક તૈયાર કરવાની સપાટીઓ જેવી કે ચોપિંગ બોર્ડને નિયમિતપણે સ્વચ્છ રાખો.
 * ક્રોસ-કન્ટેમિનેશન ટાળો: કાચા માંસ અને શાકભાજી જેવી વસ્તુઓ વચ્ચે ક્રોસ-કન્ટેમિનેશન ટાળો. ફરીથી વાપરી શકાય તેવી શોપિંગ બેગ્સ, છરીઓ, ચોપિંગ બોર્ડ અને વર્ક સરફેસ જેવી વસ્તુઓને સારી રીતે સાફ કરો.
 * 'ઉપયોગની તારીખ'નું પાલન કરો: ખોરાકને લેબલ પર આપેલી 'ઉપયોગની તારીખ' (use by date) સુધીમાં જ ખાઈ લો, ભલે તે સારો દેખાતો અને સૂંઘાતો હોય.
 * હાથ ધોવા: ખોરાક તૈયાર કરતા પહેલા અને પછી ફરજિયાતપણે હાથ ધોવા.
સૅલ્મોનેલા ચેપથી ગંભીર બીમારીનું સૌથી વધુ જોખમ નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો, જેમ કે બાળકો અને વૃદ્ધોને હોય છે. આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ૧૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો ખાસ કરીને પ્રભાવિત થયા છે, જે કુલ કેસોના ૨૧.૫% હિસ્સો ધરાવે છે.
અન્ય જીવલેણ બેક્ટેરિયાનો પણ વધારો: 'કેમ્પીલોબેક્ટર'નો ભય!
સૅલ્મોનેલા ઉપરાંત, સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓએ અન્ય એક સંભવિત જીવલેણ બેક્ટેરિયા 'કેમ્પીલોબેક્ટર' (Campylobacter) ના કેસમાં પણ ૧૭.૧% નો ભયાવહ વધારો નોંધ્યો છે, જે નિર્જલીકરણ દ્વારા મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે અને સેપ્સિસ તરફ દોરી શકે છે. ૨૦૨૩માં ૬૦,૦૫૫ કેસથી વધીને ૨૦૨૪માં ૭૦,૩૫૨ કેસ નોંધાયા છે, જે પ્રતિ ૧૦૦,૦૦૦ વસ્તીએ ૧૨૧.૯ કેસનો આંકડો દર્શાવે છે. ૫૦ થી ૭૯ વર્ષની વયના લોકો આ કેસોના ૪૪% હિસ્સો ધરાવે છે.
UKHSA અને ફૂડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એજન્સી (FSA) કેસોમાં આ વૃદ્ધિના સંભવિત કારણોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહ્યા છે. FSA ના ફૂડ પોલિસીના ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર ડો. જેમ્સ કૂપરે જણાવ્યું કે, "અમે કેમ્પીલોબેક્ટર અને સૅલ્મોનેલા કેસોમાં વૃદ્ધિ પાછળના કારણો, તેમજ અન્ય રોગકારકોના વલણને સમજવા માટે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છીએ. આ વિશ્લેષણ અમને જાહેર આરોગ્યનું રક્ષણ કરવા માટે જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં મદદ કરશે."
તેમણે ઉમેર્યું કે, "અમે લોકોને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરવા માટે એક નવી ઝુંબેશ શરૂ કરી છે. અમે ઉદ્યોગ અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે પણ કામ કરી રહ્યા છીએ જેથી વ્યવસાયોને ખોરાક સુરક્ષિત છે તેની ખાતરી કરવાની તેમની કાનૂની જવાબદારી પૂરી કરવામાં મદદ મળે."
યુકેમાં વધતા ફૂડ પોઈઝનિંગના આ ભયાવહ કેસો શું વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય સુરક્ષાના ધોરણોની પુનરાવૃત્તિની તાત્કાલિક જરૂરિયાત દર્શાવે છે? આ સવાલ હવે સમગ્ર વિશ્વના ખાદ્ય સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મનમાં ઘૂમરાઈ રહ્યો છે.