<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Friday, 27th June 2025

સપ્તાહમાં ફક્ત 4 દિવસ કામ અને 3 દિવસ આરામ: દુબઇ, આઇસલેન્ડ, જાપાન સહિતના દેશોમાં સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી

આ રજાનું મોડેલ વૈશ્વિક સ્તરે વધુને વધુ લોકપ્રિય થયું : વિશ્વના ઘણા દેશોએ આ દિશામાં સફળ પ્રયોગો કર્યા છે અને ભારત પણ ધીમે ધીમે તે તરફ આગળ વધી રહ્યું છે : કર્મચારીઓ ટૂંકા કામના કલાકોમાં વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે :

નવી દિલ્હી : આજના ઝડપી જીવનમાં કાર્ય-જીવન સંતુલન જાળવવું એક મોટો પડકાર બની ગયું છે. કર્મચારીઓના તણાવને ઘટાડવા અને તેમની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે, વિશ્વભરના ઘણા દેશો અને કંપનીઓ અઠવાડિયામાં ચાર દિવસ કામ અને ત્રણ દિવસની રજા (4-દિવસ કાર્ય સપ્તાહ) ની નીતિ અપનાવવા તરફ પગલાં લઈ રહી છે. આ મોડેલને લાગુ કરવા પાછળનો હેતુ કર્મચારીઓને વધુ વ્યક્તિગત સમય આપવા, તેમના માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો કરવાનો અને કાર્યસ્થળ પર તેમની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો છે. ચાલો જાણીએ કે આ સિસ્ટમ ક્યાં લાગુ કરવામાં આવી છે?

1. દુબઈ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)
દુબઈએ 2022 માં એક અભૂતપૂર્વ પગલું ભર્યું અને સરકારી કર્મચારીઓ માટે 4.5 દિવસનો કાર્ય સપ્તાહ રજૂ કર્યો, જેમાં અઢી દિવસની રજા આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, ઉનાળાની ઋતુ દરમિયાન કર્મચારીઓ માટે ચાર દિવસનો કાર્ય સપ્તાહ લાગુ કરવામાં આવ્યો. ગયા વર્ષે યોજાયેલા પાયલોટ પ્રોજેક્ટના સકારાત્મક પરિણામોના આધારે, દુબઈ સરકારે આ નીતિને કાયમી ધોરણે લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો. દુબઈના માનવ સંસાધન વિભાગ (DGHR) ના ડિરેક્ટર જનરલ અબ્દુલ્લા અલી બિન ઝાયેદ અલ ફલાસીના જણાવ્યા અનુસાર, આ નીતિથી કર્મચારીઓનો સંતોષ અને ખુશીમાં સુધારો થયો છે, તેમજ તેમની ઉત્પાદકતામાં પણ વધારો થયો છે. આ પગલું ભારતીય પ્રવાસીઓમાં ખાસ કરીને લોકપ્રિય હતું, કારણ કે દુબઈ ભારતીયો માટે પસંદગીનું કાર્યસ્થળ છે.

2. આઇસલેન્ડ

આઇસલેન્ડ 2015 અને 2019 વચ્ચે ચાર દિવસના કાર્ય દિવસોનો પ્રયોગ કરનાર પ્રથમ દેશોમાંનો એક છે. આ પ્રયોગમાં સામેલ 2500 થી વધુ કર્મચારીઓએ દર્શાવ્યું કે કામના કલાકો ઓછા હોવા છતાં તેમની ઉત્પાદકતા યથાવત રહી છે અથવા તેમાં સુધારો થયો છે. પરિણામે, આઇસલેન્ડમાં ઘણી કંપનીઓ અને જાહેર ક્ષેત્રોએ આ મોડેલને કાયમી ધોરણે અપનાવ્યું. કર્મચારીઓએ અહેવાલ આપ્યો કે તેનાથી તેમનો થાક ઓછો થયો અને વ્યક્તિગત જીવન માટે વધુ સમય મળ્યો.

3. યુનાઇટેડ કિંગડમ (યુકે)
યુકેએ 2022 માં 61 કંપનીઓ અને લગભગ 3000 કર્મચારીઓ સાથે ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહનો સૌથી મોટો પાયલોટ પ્રોજેક્ટ ચલાવ્યો. આ ટ્રાયલમાં 100:80:100 મોડેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કર્મચારીઓનો ઉદ્દેશ્ય 80% સમય 100% ઉત્પાદકતા જાળવી રાખવાનો હતો અને 100% પગારનો ઉપયોગ કરવાનો હતો. પરિણામો ખૂબ જ સકારાત્મક હતા - 89% કંપનીઓએ નીતિ ચાલુ રાખી, અને 51% કંપનીઓએ તેને કાયમી ધોરણે લાગુ કરી. કર્મચારીઓએ ઓછો તણાવ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય સારું અને કાર્ય-વ્યક્તિગત સંતુલન નોંધાવ્યું.

4. જાપાન
જાપાન, જે લાંબા કાર્યકારી સંસ્કૃતિ ધરાવે છે, તેણે પણ ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહનો પ્રયોગ કર્યો. માઇક્રોસોફ્ટ જાપાને 2019 માં તેના કર્મચારીઓ માટે ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહનો અમલ કર્યો, જેના પરિણામે ઉત્પાદકતામાં 40% વધારો થયો. આ સફળતાએ અન્ય જાપાની કંપનીઓને પણ આ મોડેલ પર વિચાર કરવા પ્રેરણા આપી.

5. બેલ્જિયમ
બેલ્જિયમ સરકારે 2022 માં ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહને મંજૂરી આપી, જેનાથી કર્મચારીઓ પગારમાં કાપ વિના ઓછા કાર્યદિવસ કામ કરી શકે. આ સાથે, કર્મચારીઓને ઓફિસ સમય પછી સંદેશાઓને અવગણવાનો અધિકાર પણ આપવામાં આવ્યો. આ નીતિ કર્મચારીઓમાં લોકપ્રિય હતી, કારણ કે તેનાથી તેમને તેમના પરિવાર અને અંગત જીવન માટે વધુ સમય મળતો હતો.

૬. ન્યુઝીલેન્ડ
ન્યુઝીલેન્ડમાં, એક ટ્રસ્ટ કંપનીએ 2018 માં તેના કર્મચારીઓ માટે ચાર દિવસના અઠવાડિયાનો ટ્રાયલ શરૂ કર્યો હતો. આઠ અઠવાડિયાના આ પ્રયોગમાં, એવું જાણવા મળ્યું કે કર્મચારીઓનો તણાવ ઓછો થયો અને તેમની ઉત્પાદકતામાં વધારો થયો. આ પછી, કંપનીએ આ નીતિ કાયમી ધોરણે લાગુ કરી.

7. ભારતમાં પરિસ્થિતિ
ભારતમાં ચાર દિવસના કાર્ય સપ્તાહ વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ રહી છે, પરંતુ તેનો હજુ સુધી મોટા પાયે અમલ કરવામાં આવ્યો નથી. નવા શ્રમ સંહિતા 2025 હેઠળ, સરકારે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે કર્મચારીઓને અઠવાડિયામાં ચાર દિવસ અને ત્રણ દિવસની રજાનો વિકલ્પ મળી શકે છે, જો તેઓ અઠવાડિયામાં 48 કલાકનો ક્વોટા પૂર્ણ કરે. આનો અર્થ એ છે કે ચાર દિવસમાં 12-12 કલાકની શિફ્ટ થઈ શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતીય બજારમાં આ મોડેલ લાગુ કરવા માટે કંપનીઓના અભિગમમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર છે.

કેટલીક ભારતીય કંપનીઓએ આ દિશામાં પગલાં લીધાં છે. ઉદાહરણ તરીકે, રેન્ડસ્ટેડ ઇન્ડિયાએ તેના કર્મચારીઓ માટે ચાર દિવસની કાર્ય સપ્તાહ નીતિ રજૂ કરી છે, જેમાં કર્મચારીઓ તેમના વાર્ષિક લક્ષ્યો વહેલા પૂર્ણ કરે તો તેઓ આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકે છે. તેવી જ રીતે, વૈશ્વિક SaaS કંપની બેરોએ ઓગસ્ટ 2017 થી ભારતમાં તેના કર્મચારીઓ માટે ચાર દિવસનો કાર્ય સપ્તાહ લાગુ કર્યો છે.

(10:14 PM IST)