ઇસ્લામાબાદ 30 જૂન 2025: શું દક્ષિણ એશિયામાં એક નવા ભૌગોલિક-રાજકીય બ્લોકનો ઉદય થઈ રહ્યો છે? પ્રાપ્ત અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાન અને ચીન એક નવી પ્રાદેશિક સંસ્થા સ્થાપિત કરવા માટે સક્રિયપણે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જે સંભવતઃ નિષ્ક્રિય થઈ ગયેલા સાઉથ એશિયન એસોસિયેશન ફોર રિજનલ કોઓપરેશન (SAARC) નું સ્થાન લઈ શકે છે.

અહેવાલ મુજબ, રાજદ્વારી સૂત્રોનું કહેવું છે કે ઇસ્લામાબાદ અને બેઇજિંગ વચ્ચે આ મુદ્દે વાતચીત અત્યંત અદ્યતન તબક્કામાં છે. બંને પક્ષો માને છે કે પ્રાદેશિક એકીકરણ અને કનેક્ટિવિટી માટે એક નવી સંસ્થા અનિવાર્ય છે. આ નવું સંગઠન SAARCની જગ્યા લઈ શકે છે, જેમાં ભારત, અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, ભૂટાન, માલદીવ, નેપાળ, પાકિસ્તાન અને શ્રીલંકા જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે.

તાજેતરમાં ચીનના કુનમિંગમાં યોજાયેલી પાકિસ્તાન, ચીન અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેની ત્રિપક્ષીય બેઠકને આ રાજદ્વારી કવાયતનો એક ભાગ માનવામાં આવી રહી છે. આ બેઠકનો હેતુ SAARCના અન્ય સભ્ય દેશોને આ નવા જૂથમાં જોડાવા માટે આમંત્રિત કરવાનો હતો. જોકે, બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે ઢાકા, બેઇજિંગ અને ઇસ્લામાબાદ વચ્ચે કોઈ પણ ઉભરતા ગઠબંધનના વિચારને નકારી કાઢ્યો છે અને જણાવ્યું છે કે આ બેઠક "રાજકીય" ન હતી. બાંગ્લાદેશના વિદેશી બાબતોના સલાહકાર એમ. તૌહિદ હુસૈને સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે, "અમે કોઈ જોડાણ બનાવી રહ્યા નથી."
સૂત્રો પાસેથી મળેલી માહિતી મુજબ, આ નવા પ્રસ્તાવિત મંચમાં ભારતને પણ આમંત્રણ આપવામાં આવશે, જ્યારે શ્રીલંકા, માલદીવ અને અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશો પણ આ જૂથનો ભાગ બને તેવી અપેક્ષા છે. આ નવી સંસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વેપાર અને કનેક્ટિવિટી વધારીને પ્રાદેશિક જોડાણને મજબૂત બનાવવાનો છે.

જો આ પ્રસ્તાવ વાસ્તવિકતા બને છે, તો તે SAARC નું સ્થાન લેશે, જે ભારત-પાકિસ્તાન સંઘર્ષને કારણે લાંબા સમયથી સ્થગિત છે. 2014માં કાઠમંડુમાં યોજાયેલા છેલ્લા શિખર સંમેલન પછી તેના દ્વિવાર્ષિક સંમેલનો થયા નથી. 2016માં SAARC શિખર સંમેલન ઇસ્લામાબાદમાં યોજાવાનું હતું, પરંતુ તે જ વર્ષે 18 સપ્ટેમ્બરે જમ્મુ અને કાશ્મીરના ઉરીમાં ભારતીય સેનાના કેમ્પ પર થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે "પ્રવર્તમાન સંજોગો" ને કારણે સમિટમાં ભાગ લેવાની અસમર્થતા વ્યક્ત કરી હતી. ત્યારબાદ બાંગ્લાદેશ, ભૂટાન અને અફઘાનિસ્તાને પણ ઇસ્લામાબાદ બેઠકમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કરતા સમિટ રદ કરવામાં આવ્યું હતું.