નવી દિલ્‍હી, તા.૧: સરકારે નાની બચત યોજનાઓના વ્‍યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આમાં સુકન્‍યા સમળદ્ધિ યોજના, પબ્‍લિક પ્રોવિડન્‍ટ ફંડ (PPF), નેશનલ સેવિંગ્‍સ સર્ટિફિકેટ (NSC) અને સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ્‍સ સ્‍કીમ (SCSS) જેવી યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. નવા દરો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના જુલાઈ અને સપ્‍ટેમ્‍બર ક્‍વાર્ટર માટે લાગુ થશે. સરકારે આ નિર્ણય એટલા માટે લીધો છે કારણ કે ઘણા લોકો તેમની ભવિષ્‍યની બચત માટે આ યોજનાઓ પર આધાર રાખે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) એ રેપો રેટમાં ૧્રુનો ઘટાડો કર્યો છે. આમ છતાં, સરકારે આ પગલું ભર્યું છે. નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્‍યાજ દર શ્‍યામલા ગોપીનાથ સમિતિની ભલામણો અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે. પરંતુ સરકાર આ ભલામણોથી પણ ભટકી શકે છે. વ્‍યાજ દરોમાં છેલ્લે જાન્‍યુઆરી અને માર્ચ ૨૦૨૪ વચ્‍ચે ફેરફાર કરવામાં આવ્‍યા હતા.

સરકારે નાની બચત યોજનાઓના વ્‍યાજ દરો યથાવત રાખ્‍યા છે. આ જાહેરાત ૩૦ જૂને કરવામાં આવી હતી. આ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના બીજા ક્‍વાર્ટર માટે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જુલાઈથી સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધી વ્‍યાજ દરો પહેલા જેવા જ રહેશે.

નાણા મંત્રાલયના આર્થિક બાબતોના વિભાગે એક પરિપત્ર બહાર પાડ્‍યો છે. આ પરિપત્રમાં જણાવાયું છે કે ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ થી, નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્‍યાજ દર નીચે મુજબ હશે.

પબ્‍લિક પ્રોવિડન્‍ટ ફંડ (PPF) ૭.૧૦%...રાષ્‍ટ્રીય બચત પ્રમાણપત્ર (NSC) ૭.૭્રુ...વરિષ્ઠ નાગરિક બચત યોજના (SCSS) ૮.૨%... સુકન્‍યા સમળદ્ધિ યોજના (SSY)  ૮.૨૦% રહેશે.

પરિપત્રમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્‍યું છે કે, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળા માટે વિવિધ નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્‍યાજ દર, જે ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ થી શરૂ થઈને ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર, ૨૦૨૫ ના રોજ પૂરા થશે, તે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (૧ એ-લિ, ૨૦૨૫ થી ૩૦ જૂન, ૨૦૨૫) ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા માટે સૂચિત દરોથી યથાવત રહેશે. આનો અર્થ એ થયો કે વ્‍યાજ દર પહેલા જેવા જ રહેશે.

નાની બચત યોજનાઓને પોસ્‍ટ ઓફિસ યોજનાઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ થી ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર, ૨૦૨૫ સુધી પોસ્‍ટ ઓફિસ યોજનાના વ્‍યાજ દર નીચે મુજબ રહેશે.

બચત થાપણ ૪%, ૧ વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ ૬.૯%, ૨ વર્ષની મુદતની ડિપોઝિટ ૭%.,૩ વર્ષની મુદતની ડિપોઝિટ ૭.૧%, ૫ વર્ષની મુદતની ડિપોઝિટ ૭.૫્રુ. ૫ વર્ષની રિકરિંગ ડિપોઝિ ૬.૭્રુ, વરિષ્ઠ નાગરિક બચત યોજના ૮.૨% માસિક આવક ખાતા યોજના ૭.૪%, રાષ્‍ટ્રીય બચત પ્રમાણપત્ર ૭.૭%,  જાહેર ભવિષ્‍ય નિધિ યોજના ૭.૧%, કિસાન વિકાસ પત્ર ૭.૫%, ૧૧૫ મહિનામાં પરિપક્‍વ થશે સુકન્‍યા સમળદ્ધિ યોજન ૮.૨%

સરકારે નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્‍યાજ દરમાં ઘટાડો કર્યો નથી. જ્‍યારે RBI એ રેપો રેટમાં ૧%નો ઘટાડો કર્યો છે. આ એટલા માટે કરવામાં આવ્‍યું છે કારણ કે ઘણા લોકો તેમની ભવિષ્‍યની બચત માટે આ યોજનાઓ પર આધાર રાખે છે. બેંકોએ પહેલાથી જ ફિક્‍સ્‍ડ ડિપોઝિટ પરના વ્‍યાજ દર ઘટાડી દીધા છે. જો સરકારે આ યોજનાઓ પર વ્‍યાજ દર ઘટાડ્‍યા હોત, તો તેની અસર લોકોની આવક પર પડી હોત.

RBI એ અનેક રાઉન્‍ડમાં રેપો રેટમાં કુલ ૧%નો ઘટાડો કર્યો છે. ફેબ્રુઆરીમાં ૦.૨૫%, એ્‌િરલમાં ૦.૨૫% અને જૂનમાં ૦.૫૦%નો ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ ૧% રેપો રેટ ઘટાડાથી બોન્‍ડ યીલ્‍ડમાં ઘટાડો થયો છે. ૧ જાન્‍યુઆરી, ૨૦૨૫ ના રોજ ૧૦ વર્ષની જી-સેક યીલ્‍ડ ૬.૭૭૯% હતી. ૨૫ જૂન, ૨૦૨૫ સુધીમાં, તે ઘટીને ૬.૨૮૩% થઈ ગઈ છે. આ ૦.૪૯૬% નો તફાવત છે.

પોસ્‍ટ ઓફિસ યોજનાઓના વ્‍યાજ દરોમાં છેલ્લે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ ના છેલ્લા ક્‍વાર્ટરમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્‍યા હતા. એટલે કે, જાન્‍યુઆરી અને માર્ચ ૨૦૨૪ વચ્‍ચે. તે સમયે, સરકારે ૩ વર્ષની મુદતની થાપણો અને સુકન્‍યા સમળદ્ધિ યોજના (SSY) ના વ્‍યાજ દરમાં વધારો કર્યો હતો. ૩ વર્ષની મુદતની થાપણ પર વ્‍યાજ દર ૭% થી વધારીને ૭.૧% અને સુકન્‍યા સમળદ્ધિ યોજના (SSY) નો વ્‍યાજ દર ૮% થી વધારીને ૮.૨% કરવામાં આવ્‍યો. બાકીની યોજનાઓ માટે વ્‍યાજ દરો યથાવત રહ્યા. જોકે, એપ્રિલ ૨૦૨૪ પછી વ્‍યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. એટલે કે છેલ્લા એક વર્ષમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.