નવી દિલ્‍હી, તા.૧: આપણે દરરોજ સાયબર ક્રાઇમના ઘણા કિસ્‍સાઓ જોઈએ છીએ. સ્‍કેમર્સ લોકોને પોતાની જાળમાં ફસાવવા માટે નવી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે. જો આંકડાઓની વાત કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૪માં સાયબર ગુનેગારોએ લોકો સાથે ૨૨૮૧૧.૯૫ કરોડ રૂપિયાની છેતરપિંડી કરી છે. આ તે આંકડો છે જે લોકોએ જણાવ્‍યો છે.

ભારતીય સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્‍ટર I4C અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૪ માં, NCRP પર ૧૯.૧૮ લાખ ફરિયાદો મળી છે. આ ફરિયાદો સાયબર ક્રાઇમ સંબંધિત છે, જેમાં લોકોએ ૨૨,૮૧૧.૯૫ કરોડ રૂપિયા ગુમાવ્‍યા છે. આ આંકડાઓ સાથે, ભારત વિશ્વના એવા દેશોની યાદીમાં જોડાય છે જે સાયબર ક્રાઇમનો સૌથી વધુ ભોગ બને છે.

ભારતમાં સાયબર ગુનાઓની સંખ્‍યા દર વર્ષે વધી રહી છે. GIREM રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં માલવેર હુમલાઓમાં ૧૧ ટકા, રેન્‍સમવેરમાં ૨૨ ટકા, IoT હુમલાઓમાં ૫૯ ટકા અને ક્રિપ્‍ટો હુમલાઓમાં ૪૦૯ ટકાનો આશ્‍ચર્યજનક વધારો જોવા મળ્‍યો છે.

વર્ષ ૨૦૨૩માં સાયબર ક્રાઇમની ૧૫.૫૬ લાખ ફરિયાદો નોંધાઈ હતી, જે ૨૦૨૪માં વધીને ૧૯.૧૮ લાખ થઈ ગઈ. આમાંથી મોટાભાગની ફરિયાદો પૈસા સંબંધિત છેતરપિંડી છે. વર્ષ ૨૦૨૩માં ભારતીયોએ સાયબર ક્રાઇમમાં ૭૪૯૬ કરોડ રૂપિયા ગુમાવ્‍યા હતા, જ્‍યારે વર્ષ ૨૦૨૨માં લોકોએ ૨૩૦૬ કરોડ રૂપિયા ગુમાવ્‍યા હતા.

વર્ષ ૨૦૨૪માં, આ આંકડો ૨૦૨૩ની સરખામણીમાં ત્રણ ગણો અને ૨૦૨૨ની સરખામણીમાં ૧૦ ગણો વધ્‍યો છે. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં, સાયબર છેતરપિંડીમાં લોકોએ આશરે ૩૩,૧૬૫ કરોડ રૂપિયા ગુમાવ્‍યા છે. GIREM રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪ માં થયેલા ૮૨.૬ ટકા ફિશિંગ હુમલાઓ AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્‍યા છે. તાજેતરમાં, QR કોડ આધારિત સાયબર છેતરપિંડીના કેસોમાં વધારો થયો છે.

વપરાશકર્તાઓ QR કોડ સ્‍કેન કરે છે તે પછી ગુનેગારો નકલી પોસ્‍ટર્સ, WhatsApp સંદેશાઓ અને લિંક્‍સનો ઉપયોગ કરીને લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. કોડ સ્‍કેન કર્યા પછી, પીડિતો નકલી UPI પેમેન્‍ટ પોર્ટલ પર પહોંચે છે જ્‍યાંથી તેમનો બેંકિંગ ડેટા ચોરાઈ જાય છે. ભારતમાં આ પદ્ધતિનો વ્‍યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

સાયબર છેતરપિંડીમાં, લોકો ફક્‍ત QR કોડ સ્‍કેનિંગ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ અન્‍ય ઘણી રીતે પણ ફસાઈ રહ્યા છે. નકલી પોલીસ બનવાથી લઈને ડિજિટલ ધરપકડ સુધી, સાયબર ગુનેગારો લોકોને પોતાની જાળમાં ફસાવવા માટે તમામ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. કોઈપણ વ્‍યક્‍તિ આવા ગુનાઓનો ભોગ બની શકે છે.

સાયબર દુનિયામાં કોઈપણ વ્‍યક્‍તિ છેતરપિંડીનો શિકાર બની શકે છે. આ ઓનલાઈન દુનિયામાં, સાયબર ગુનેગારોએ દરેક પગલે પોતાનો જાળ બિછાવી દીધો છે. આવી સ્‍થિતિમાં, ફક્‍ત તમારી જાગળતિ જ તમને આ દુનિયામાં સુરક્ષિત રાખી શકે છે. સાયબર દુનિયામાં તમારે કેટલીક બાબતો ધ્‍યાનમાં રાખવી જોઈએ.

અજાણી લિંક્‍સ પર કયારેય ક્‍લિક કરશો નહીં.

જ્જ તમારા OTP, બેંકિંગ વિગતો અને અન્‍ય પાસવર્ડ્‍સ બીજા કોઈની સાથે શેર કરશો નહીં.

જ્જતમે પણ WhatsApp પર છેતરપિંડીનો ભોગ બની શકો છો, તેથી કોઈપણ અજાણ્‍યા વ્‍યક્‍તિ સાથે ચેટ કરતી વખતે સાવચેત રહો.

તમારી અંગત વિગતો કોઈની સાથે શેર કરશો નહીં.

જો કોઈ તમને ડિજિટલ ધરપકડ કે પોલીસના નામે ધમકી આપે છે, તો કોઈપણ ડર વગર આવા કેસોની જાણ કરો.

વધુ નફા માટે અજાણી એપ્‍સ ડાઉનલોડ કરશો નહીં.