રાજકોટ : વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીની સનદી અધિકારીઓને સન્માનિત કરવાની મહત્વકાંક્ષી પહેલ, 'વહીવટી ઉત્કૃષ્ટતા માટે PM પુરસ્કાર ૨૦૨૫', વધુ તીક્ષ્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ફરીથી આવી રહી છે. આ વખતે, આ પુરસ્કારો નવીનતા, સર્વસમાવેશકતા અને પાયાના સ્તરે અસરકારકતા પર વિશેષ ભાર મૂકશે. વહીવટી સુધારણા અને જાહેર ફરિયાદો વિભાગ (DARPG) દ્વારા PMના વહીવટી ઉત્કૃષ્ટતા પુરસ્કાર ૨૦૨૫ માટે સૂચના જારી કરવામાં આવી છે, જેમાં કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, રાજ્યો અને જિલ્લાઓ પાસેથી અરજીઓ આમંત્રિત કરવામાં આવી છે.
પુરસ્કારની શ્રેણીઓ અને નોમિનેશન પ્રક્રિયા:
નોટિફિકેશન મુજબ, આ પુરસ્કારો માટે સમર્પિત પોર્ટલ પર ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ થી નોમિનેશન સ્વીકારવામાં આવશે. કુલ ૧૬ પુરસ્કારો ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે:
 * જિલ્લાઓનો સર્વગ્રાહી વિકાસ (Holistic Development of Districts): આ શ્રેણીમાં ૫ પુરસ્કારો આપવામાં આવશે.
 * આકાંક્ષી બ્લોક કાર્યક્રમ (Aspirational Blocks Programme): આ શ્રેણીમાં પણ ૫ પુરસ્કારો આપવામાં આવશે.
 * મંત્રાલયો/વિભાગો, રાજ્યો અને જિલ્લાઓ માટે નવીનતાઓ (Innovations for Ministries/Departments, States and Districts): આ શ્રેણીમાં ૬ પુરસ્કારોનો સમાવેશ થાય છે.
ગુણવત્તા અને અસરકારકતા પર વિશેષ ભાર:
આ વર્ષના પુરસ્કારો એવા શાસન મોડેલ્સને આપવામાં આવશે જે માત્ર અસરકારક જ નહીં, પરંતુ માપનીય (scalable) અને નાગરિક કેન્દ્રી (citizen-centric) પણ હોય. મૂલ્યાંકન સારા શાસન પ્રથાઓ, ગુણાત્મક પરિણામો અને માત્રાત્મક પરિણામોના આધારે કરવામાં આવશે, જેમાં છેવાડાના માનવી સુધી સેવાઓ પહોંચાડવા (last-mile delivery) અને સંતૃપ્તિ આધારિત અમલીકરણ (saturation-based implementation) પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે.
વડાપ્રધાન મોદીએ ૨૦૧૪માં સત્તા સંભાળ્યા પછી તરત જ, શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના પુનરાવર્તન અને સંસ્થાકીય નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ યોજનામાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૨૫ની આવૃત્તિ તે જ વિઝનને આગળ ધપાવે છે, જે ભારતના વિકાસ યાત્રાને આગળ વધારી શકે તેવા શાસનના ઉદાહરણો શોધી રહી છે.
મૂલ્યાંકન અવધિ અને પુરસ્કારની રકમ:
વહીવટી સુધારણા વિભાગે મૂલ્યાંકન માટેની અવધિ પણ નક્કી કરી છે. શ્રેણી ૧ (જિલ્લાઓનો સર્વગ્રાહી વિકાસ) માટે, મૂલ્યાંકન અવધિ ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૨ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ સુધીની રહેશે. જ્યારે શ્રેણી ૨ (આકાંક્ષી બ્લોક કાર્યક્રમ) અને શ્રેણી ૩ (મંત્રાલયો/વિભાગો, રાજ્યો અને જિલ્લાઓ માટે નવીનતાઓ) માટે, મૂલ્યાંકન અવધિ ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૩ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ સુધીની રહેશે.
આ યોજના હેઠળ, દરેક વિજેતાને ટ્રોફી, પ્રશસ્તિપત્ર અને જાહેર કલ્યાણની પહેલ માટે ઉપયોગમાં લેવા માટે ₹૨૦ લાખનું પ્રોત્સાહન પ્રાપ્ત થશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે ૨૦૪૭ સુધીમાં વિકસિત ભારતનું લક્ષ્ય નિર્ધારિત કર્યું છે, ત્યારે ૨૦૨૫ના આ પુરસ્કારો માત્ર એક સન્માન નથી, પરંતુ અમલદારશાહીને સક્રિય કરીને બોલ્ડ અને અસરકારક જાહેર વહીવટ માટેનો એક રાષ્ટ્રીય આહ્વાન પણ છે. શું આ પુરસ્કારો ખરેખર ભારતના વહીવટી તંત્રમાં ક્રાંતિ લાવી શકશે?