નવી દિલ્હી. સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) એ 17 દવાઓની યાદી બનાવી છે, જેના વિશે તેણે કહ્યું છે કે જો તેમની સમાપ્તિ તારીખ સમાપ્ત થઈ ગઈ હોય અથવા તેનો ઉપયોગ ન કરવામાં આવ્યો હોય, તો તેને ડસ્ટબિનમાં ફેંકવાને બદલે શૌચાલયમાં ફ્લશ કરવી જોઈએ જેથી ઘરના લોકો અને પાલતુ પ્રાણીઓને નુકસાનથી બચાવી શકાય.

સર્વોચ્ચ દવા નિયમનકારી સંસ્થાએ કહ્યું કે યાદીમાં ટ્રામાડોલ, ટેપેન્ટાડોલ, ડાયઝેપામ, ઓક્સિકોડોન અને ફેન્ટાનાઇલ જેવી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે જે ખાસ કરીને હાનિકારક હોઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તેનો માત્ર એક ડોઝ પણ ખૂબ જીવલેણ હોઈ શકે છે. જો આ દવાઓનો ઉપયોગ તે વ્યક્તિ સિવાય અન્ય કોઈ વ્યક્તિ કરે છે જેમના માટે દવા સૂચવવામાં આવી હતી, તો તે અત્યંત જીવલેણ બની શકે છે.

જોકે, આમાંની મોટાભાગની દવાઓનો ઉપયોગ પીડા, અગવડતા અને અન્ય સ્થિતિઓને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે. CDSCO એ તેના 'માર્ગદર્શિકા દસ્તાવેજ' માં સમાપ્ત/ન વપરાયેલી દવાઓ પર જણાવ્યું છે કે પર્યાવરણ અને જાહેર આરોગ્યનું રક્ષણ કરવા માટે સમાપ્ત અથવા ન વપરાયેલી દવાઓનો સલામત અને યોગ્ય નિકાલ મહત્વપૂર્ણ છે. આ દવાઓની ગુણવત્તા, સલામતી અને અસરકારકતા સુનિશ્ચિત કરવી એ એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. તે આરોગ્યસંભાળ વ્યાવસાયિકો અને અન્ય હિસ્સેદારો સહિત જાહેર આરોગ્ય પ્રણાલીમાં વિશ્વાસ મજબૂત કરવામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.

દસ્તાવેજમાં જણાવાયું છે કે સમાપ્ત/ન વપરાયેલી દવાઓનો અયોગ્ય નિકાલ જાહેર આરોગ્ય, પશુ આરોગ્ય અને પર્યાવરણ માટે જોખમી હોઈ શકે છે. સમાપ્ત દવાઓનો સંદર્ભ તે દવાઓનો છે જેની લેબલ પર લખેલી સમાપ્તિ તારીખ પસાર થઈ ગઈ છે. દસ્તાવેજમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે વપરાયેલી દવાઓનો ઉલ્લેખ તે દવાઓનો છે જેનો ઉપયોગ તે વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવ્યો નથી જેના માટે તેઓ સૂચવવામાં આવ્યા હતા અથવા ખરીદવામાં આવ્યા હતા.

જોકે, દસ્તાવેજમાં જણાવાયું છે કે, "મયાર્દિ સમાપ્ત/ન વપરાયેલી દવાઓનો અયોગ્ય નિકાલ માનવો, પ્રાણીઓ અને પર્યાવરણ માટે હાનિકારક છે. જો આવી દવાઓ વન્યજીવન અથવા લોકો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા પાણી પુરવઠાના સ્ત્રોતોમાં મળી આવે, તો તે તેમના માટે અત્યંત જોખમી બની શકે છે."

દસ્તાવેજમાં આપવામાં આવેલી આ સલાહ

તે એમ પણ જણાવે છે કે કચરાના દવા સંગ્રહમાંથી ચોરી થવાથી સમાપ્ત થઈ ગયેલી દવાઓ બજારમાં ફરીથી વેચાણ અને દુરુપયોગ માટે મોકલવામાં આવી શકે છે. દસ્તાવેજ રાજ્યના દવા નિયંત્રણ વિભાગો અને સંબંધિત રસાયણશાસ્ત્રી અને દવાશાસ્ત્રી સંગઠનોને સંયુક્ત રીતે પસંદગીના સ્થળોએ 'ડ્રગ ટેક બેક' કાર્યક્રમો શરૂ કરવાની સલાહ આપે છે, જ્યાં લોકો તેમના ઘરેથી સમાપ્ત થઈ ગયેલી અથવા ન વપરાયેલી દવાઓ લાવી શકે છે અને ત્યાં આપી શકે છે.

આ દસ્તાવેજનો ઉદ્દેશ ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ અને નિયમો અને મુદત પૂર્ણ થઈ ગયેલી અને ન વપરાયેલી દવાઓના સુરક્ષિત નિકાલ માટે લાગુ પડતા અન્ય કાયદાઓ અનુસાર સ્પષ્ટ અને વ્યાપક સૂચનાઓ પ્રદાન કરવાનો છે. આ દસ્તાવેજ આવી દવાઓના નિકાલ માટેની કાનૂની આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવામાં અને પર્યાવરણીય અસર અને જાહેર આરોગ્ય જોખમને ઘટાડવામાં પણ મદદ કરશે.