નવી દિલ્હી : શું તમે વિચારી રહ્યા છો કે ભારતમાં ટૂંક સમયમાં ₹50 નો નવો સિક્કો આવવાનો છે? આ ચર્ચિત પ્રશ્ન પર નાણા મંત્રાલયે આખરે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે, અને જણાવ્યું છે કે હાલમાં ₹50 નો સિક્કો બહાર પાડવાની કોઈ યોજના નથી!
 
₹50 નો સિક્કો શા માટે નહીં? લોકોની નોટ પ્રત્યેની પસંદગી ખુલ્લી પડી!
આ ખુલાસો દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં રોહિત નામના એક અરજદાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી જનહિત અરજી (PIL) ની સુનાવણી દરમિયાન થયો હતો. આ PIL માં દૃષ્ટિહીન નાગરિકો માટે ₹50 અને તેનાથી ઓછી કિંમતની નોટો અને સિક્કાઓને વધુ સરળતાથી ઓળખી શકાય તેવા બનાવવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.

નાણા મંત્રાલયે, તેના સોગંદનામામાં, રિઝર્વ બેંક ઑફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા 2022 માં હાથ ધરવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણના મુખ્ય તારણને પ્રકાશિત કર્યું. આ સર્વેક્ષણમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે સામાન્ય જનતા ₹10 અને ₹20 ના મૂલ્યવર્ગ માટે સિક્કાને બદલે નોટોને વધુ પસંદ કરે છે. લોકોની આ પસંદગી ₹50 ના નવા સિક્કા અંગે સરકારના નિર્ણયમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ જણાય છે.
 
વર્તમાન નોટો સાથેના પડકારો: મંત્રાલયે સ્વીકાર્યું!
દિલ્હી હાઈકોર્ટ PIL માં અરજદારે દાવો કર્યો હતો કે તેમના અભ્યાસમાં ચલણની ડિઝાઇનમાં ખામીઓ જોવા મળી છે, ખાસ કરીને ₹50 ની નોટ અન્ય નોટોથી સ્પષ્ટપણે અલગ પડતી નથી.

રસપ્રદ વાત એ છે કે, નાણા મંત્રાલયે આ વાત સાથે કંઈક અંશે સહમતિ દર્શાવી. તેમણે સ્વીકાર્યું કે ₹10, ₹20 અને ₹50 ની નવી 'મહાત્મા ગાંધી' સીરીઝની નોટોમાં ટેક્સટાઇલ સુવિધાઓ જેવી કે કોણીય બ્લીડ લાઇન અને ઉભરતી પ્રિન્ટનો અભાવ છે, જે વારંવાર ઉપયોગને કારણે ઝડપથી ઘસાઈ જાય છે. મંત્રાલયે એમ પણ જણાવ્યું કે આ ટેક્સટાઇલ સુવિધાઓને ફરીથી લાગુ કરવાથી ઉત્પાદન ખર્ચ અને કાર્યક્ષમતા પર નોંધપાત્ર અસર પડશે.
 
દૃષ્ટિહીન લોકો માટે ભવિષ્યમાં સરળ ઓળખ?
વર્તમાન પડકારો છતાં, નાણા મંત્રાલયે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડી. તેમણે પુષ્ટિ કરી કે નવી 'મહાત્મા ગાંધી' સીરીઝમાં દરેક મૂલ્યવર્ગની નોટનું કદ અલગ છે, જે દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓને સ્પર્શ દ્વારા તેમને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. 

મંત્રાલયે એ પણ સ્વીકાર્યું કે જૂની અને નવી બંને સીરીઝની નોટો (મહાત્મા ગાંધીના ફોટો સાથેની) એકસાથે ચલણમાં હોવાને કારણે ઓળખવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. જોકે, તેમણે દિલ્હી હાઈકોર્ટને ખાતરી આપી કે જૂની સીરીઝની નોટો કુદરતી રીતે ચલણમાંથી બહાર જશે તેમ, નવી સીરીઝની વિશિષ્ટ સુવિધાઓ દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓ માટે ઓળખને વધુ સરળ બનાવશે.

તો, જ્યારે ₹50 નો સિક્કો ક્ષિતિજ પર નથી, ત્યારે સરકાર જૂની નોટોને કુદરતી રીતે તબક્કાવાર બહાર કરીને ચલણની સુલભતા સુધારવા તરફ જોઈ રહી છે.