પટણા : કોંગ્રેસ છેલ્લે માર્ચ ૧૯૯૦ માં બિહારમાં સત્તામાં હતી અને ત્યારથી તે રાજ્યમાં મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ બની શકી નથી. છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી, કોંગ્રેસ બિહારમાં રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (RJD) ના જુનિયર ભાગીદાર તરીકે કામ કરી રહી છે. બિહારમાં કોંગ્રેસ પણ ઘણા દાયકાઓથી લોકપ્રિય નેતૃત્વના સંકટનો સામનો કરી રહી છે.

કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી બિહાર બંધનું નેતૃત્વ કરવા માટે પટના પહોંચ્યા. રાહુલ ગાંધી, બિહાર વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા અને RJD નેતા તેજસ્વી યાદવ સાથે, ખુલ્લા વાહનમાં સવાર થયા અને વિરોધ કરવા માટે પટનાની શેરીઓમાં ઉતર્યા. બિહારમાં કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષના નેતા શકીલ અહેમદ ખાન, બિહાર કોંગ્રેસ એકમના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અખિલેશ સિંહ અને મદન મોહન ઝા પણ આ વાહનમાં હતા.

કન્હૈયા કુમાર પણ આ વાહનમાં બેસવા માંગતા હતા પરંતુ સુરક્ષા કર્મચારીઓએ તેમને રોક્યા. કન્હૈયા કુમાર CWCના કાયમી આમંત્રિત સભ્ય છે અને કોંગ્રેસની વિદ્યાર્થી પાંખ NSUIના પ્રભારી છે. કન્હૈયાને રાહુલની કારમાં ચઢવા ન દેવાની વીડિયો ક્લિપ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહી છે.

ઘણા લોકો તેને અપમાનજનક ગણાવી રહ્યા છે, જ્યારે કેટલાક લોકો કહી રહ્યા છે કે RJD એ કન્હૈયાને રોક્યો હતો. કન્હૈયાની જેમ, પૂર્ણિયાના લોકસભા સાંસદ પપ્પુ યાદવ પણ રાહુલ ગાંધીની કારમાં ચઢવા માંગતા હતા પરંતુ તેમને પણ રોકવામાં આવ્યા હતા.

જન સૂરજ પાર્ટીના સ્થાપક પ્રશાંત કિશોરે  જણાવ્યું હતું કે કોંગ્રેસે RJDના દબાણમાં કન્હૈયાને રાહુલ સાથે જવા દીધો ન હતો. પ્રશાંત કિશોરે કહ્યું, "કનૈયા કુમાર બિહારના તમામ કોંગ્રેસી નેતાઓમાં સૌથી પ્રતિભાશાળી નેતાઓમાંના એક છે. જો કોંગ્રેસ બિહારમાં કન્હૈયાનો ઉપયોગ કરી શકતી નથી, તો અમે લાંબા સમયથી જે કહી રહ્યા છીએ કે કોંગ્રેસ આરજેડીની કઠપૂતળી પાર્ટી છે, તે સંપૂર્ણપણે સાચું છે. આરજેડી નેતૃત્વ કન્હૈયા કુમાર જેવા સક્ષમ નેતાઓથી ડરે છે. આરજેડી નેતૃત્વએ કન્હૈયાને દૂર રાખવા કહ્યું હશે.''

આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે કન્હૈયાને રાહુલની કારમાં ચઢતા કોણે અને શા માટે રોક્યો? કન્હૈયાની જેમ, કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષના નેતા શકીલ અહેમદ ખાન પણ જેએનયુએસયુના પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે. જ્યારે બીબીસી હિન્દીએ શકીલ અહેમદ ખાનને પૂછ્યું કે કન્હૈયાને રાહુલ સાથે કારમાં કેમ આવવા દેવામાં આવ્યો ન હતો?

શકીલ અહેમદ ખાન કહે છે, ''શું કન્હૈયાનો સમાવેશ રાહુલજી સાથે કારમાં ચઢનારાઓની યાદીમાં હતો? જો તે યાદીમાં ન હોય, તો તેણે આવવું જોઈતું ન હતું. અમે અગાઉથી સર્વસંમતિથી નામો નક્કી કરીએ છીએ અને જેમને જોડાવાનું છે તેમને જાણ કરવામાં આવે છે. કોઈ પણ ન હોવું જોઈએ. આ અંગે વિવાદ.''

જ્યારે શકીલ અહેમદ ખાનને પૂછવામાં આવ્યું કે ઘણા લોકો કહી રહ્યા છે કે આરજેડીના દબાણમાં કોંગ્રેસે કન્હૈયાને રાહુલ અને તેજસ્વીની કારથી દૂર રાખ્યો હતો?

શકીલ અહેમદ ખાન કહે છે, "કોણ શું કહી રહ્યું છે, તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી. જેમને જોડાવું પડ્યું તેમને કહેવામાં આવ્યું હતું. આરજેડી બિહારમાં સૌથી મોટી પાર્ટી છે, તેને કોઈની સાથે કેમ કોઈ સમસ્યા હશે. અમે ચોક્કસપણે ગઠબંધનમાં છીએ પરંતુ કોંગ્રેસ પોતાનો નિર્ણય જાતે લે છે." પપ્પુ યાદવ અંગે શકીલ અહેમદ ખાને કહ્યું, "પપ્પુ યાદવ અમારા ગઠબંધન ભાગીદાર નથી. દેખીતી રીતે તે કોંગ્રેસમાં પણ નથી. પપ્પુ યાદવ પણ રાહુલ સાથે કારમાં સવારી કરવા માંગતા હતા પરંતુ અમે તેમને કયા આધારે આમંત્રણ આપીશું? પપ્પુ કોંગ્રેસમાં નથી અને ન તો તે ગઠબંધનમાં ભાગીદાર છે." આરજેડીના ટોચના નેતૃત્વને પણ પપ્પુ યાદવ સાથે કડવાશ રહી છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, પપ્પુ યાદવે પૂર્ણિયાથી સ્વતંત્ર ઉમેદવાર તરીકે આરજેડીને હરાવ્યું હતું. બીબીસી હિન્દી સાથેની વાતચીતમાં, બિહાર કોંગ્રેસના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખને પૂછવામાં આવ્યું કે શું કન્હૈયાને કહેવામાં આવ્યું ન હતું કે રાહુલ ગાંધી સાથે કારમાં મુસાફરી કરનારા લોકોમાં તેમનું નામ નથી?

નામ ગુપ્ત રાખવાની શરતે, તેમણે કહ્યું, "કદાચ તેમને કહેવામાં આવ્યું ન હતું. પરંતુ જો અખિલેશ સિંહ કારમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, તો કન્હૈયા પણ ત્યાં હોઈ શકે છે. રાજ્ય એકમ રાહુલ સાથે કોણ રહેશે અને કોણ નહીં તેની યાદી તૈયાર કરે છે. હવે હું કહી શકતો નથી કે કન્હૈયાનું નામ કેમ નથી. પરંતુ જો તેમને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું ન હતું, તો તેમણે જવાનું ટાળવું જોઈતું હતું."

નેતૃત્વ સંકટ

પુષ્પેન્દ્ર કહે છે, "મને હવે એવું નથી લાગતું કે તેજસ્વીને કન્હૈયા પ્રત્યે કોઈ અસલામતી છે. પહેલા કદાચ કેટલીક અસલામતી હતી પણ હવે તેજસ્વીએ તે અસલામતી દૂર કરી દીધી છે. તેજસ્વી જમીન પર લડી રહ્યો છે પણ કન્હૈયા રણદીપ સુરજેવાલાની જેમ બિહાર આવે છે. કન્હૈયા જાતિ ઓળખને બહાર કાઢતો નથી પણ તેણે ઉચ્ચ જાતિના ઉચ્ચ વર્ગના ભદ્ર વર્ગમાંથી બહાર આવવું પડશે. મેં તેને એક વાર સીપીઆઈ ઓફિસમાં જોયો હતો. ત્યારે પણ તેનું વલણ કોઈપણ સ્તરે સીપીઆઈ જેવું નહોતું."

2016 માં જેએનયુમાં ભાષણ આપ્યા પછી કન્હૈયા કુમાર ખૂબ જ લોકપ્રિય બન્યો. આ ભાષણ પછી, લોકોએ તેની વાત સાંભળવાનું શરૂ કર્યું. 2019 માં, કન્હૈયા તેના ગૃહ જિલ્લા બેગુસરાયથી સીપીઆઈના લોકસભા ઉમેદવાર બન્યા પરંતુ ભાજપના ગિરિરાજ સિંહ સામે 4,22,217 મતોથી હારી ગયા.

આ હારના લગભગ બે વર્ષ પછી, કન્હૈયા સપ્ટેમ્બર 2021 માં કોંગ્રેસમાં જોડાયા અને 2024 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, તેઓ ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીથી ઉમેદવાર બન્યા. પરંતુ અહીં પણ તેમને ભાજપના મનોજ તિવારી દ્વારા 1,38,778 મતોથી હારનો સામનો કરવો પડ્યો.