રાજકોટ : સરકારી પ્રણાલીમાં વિલંબ અને પારદર્શિતાના અભાવથી પરેશાન નાગરિકોને હવે રાહત મળશે. લાંબા સમયથી ઉદ્ભવેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ગુજરાત સરકારે ગવર્નમેન્ટ પ્રોસેસ રિએન્જિનિયરિંગ (GPR) મોડેલ અપનાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ મોડેલ દક્ષિણ ભારતના અનેક રાજ્યોમાં સફળતાપૂર્વક અપનાવવામાં આવ્યું છે, જે ગુજરાતમાં પણ સરકારી સેવાઓને વધુ કાર્યક્ષમ અને નાગરિક-કેન્દ્રિત બનાવશે.
શા માટે GPR મોડેલ?
જિલ્લા, તાલુકા કે ગ્રામ્ય કક્ષાએ ન્યાય ન મળતા નાગરિકો ઘણીવાર ગાંધીનગર સચિવાલય સુધી ધક્કા ખાતા હોય છે. પરંતુ, તેમને એ જ જાણ નથી હોતી કે તેમની અરજી પર કામ થઈ રહ્યું છે કે નહીં, કોઈ દસ્તાવેજ ખૂટે છે કે નહીં, અથવા કયો અધિકારી હાલ તેની સમીક્ષા કરી રહ્યો છે. આ તમામ ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, નવું GPR મોડેલ દરેક મુખ્ય તબક્કે WhatsApp અથવા SMS દ્વારા સ્ટેટસ અપડેટ્સ મોકલશે.
ગુજરાત એડમિનિસ્ટ્રેટિવ રિફોર્મ્સ કમિશન (GARC) સાથે સંકળાયેલા એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, સરકાર દ્વારા આ ભલામણને મંજૂરી આપવામાં આવી છે અને તેના અમલીકરણ માટે એક સક્ષમ વ્યાવસાયિક એજન્સીને જોડવામાં આવશે. આ પગલાથી ૩૩ જિલ્લા અને ૨૫૨ તાલુકાઓમાં સ્વયંચાલિત સ્ટેટસ એલર્ટ્સ રજૂ થશે અને સત્તાવાર પ્રમાણપત્રો તથા દસ્તાવેજોની પોસ્ટ દ્વારા ડિલિવરી પણ સરળ બનશે.
વર્તમાન સિસ્ટમની ખામીઓ અને GARC નો અહેવાલ:
અધિકારીએ સ્વીકાર્યું કે, વર્તમાન સિસ્ટમમાં ખામીઓ છે અને નાગરિકોને ઘણીવાર વિરોધ કરવા અથવા વારંવાર ફોલોઅપ કરવા મજબૂર થવું પડે છે. હાલની સિસ્ટમ માહિતીની અસમપ્રમાણતાથી પીડાય છે. નાગરિકોને તેમની અરજીઓની સ્થિતિ વિશે ઘણીવાર અજાણ હોય છે, જેના પરિણામે વારંવાર પૂછપરછ અને સરકારી કચેરીઓની બિનજરૂરી મુલાકાતો થાય છે. અભ્યાસો દર્શાવે છે કે અપડેટ્સના અભાવને કારણે વ્યક્તિ દીઠ ત્રણ થી ચાર મુલાકાતો થાય છે, જેમાં ૪૦ ટકા મુલાકાતો ફક્ત અરજીની સ્થિતિ તપાસવા માટે હોય છે.
GARC ના અધ્યક્ષ હસમુખ અઢિયાએ તેમના ત્રીજા અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, "પરંપરાગત સેવા વિતરણ પદ્ધતિઓ સંસાધનોના ઉપયોગમાં નોંધપાત્ર અયોગ્યતા પેદા કરે છે. આ ફક્ત નાગરિકો પર જ બોજ નથી નાખતું, પરંતુ સરકારી કચેરીઓમાં ભીડમાં પણ ફાળો આપે છે. સરકારી કચેરીઓમાં લગભગ ૩૦ ટકા કર્મચારીઓનો સમય એવી પૂછપરછનો જવાબ આપવામાં જાય છે જે સ્વયંચાલિત થઈ શકે છે. સરકારના હાલના પોર્ટલ ખંડિત અને અસંગત છે. અમે એ સુનિશ્ચિત કરવા માગીએ છીએ કે અરજદારોને સબમિશનથી અંતિમ મંજૂરી અને રવાનગી સુધી રીઅલ-ટાઇમ સ્ટેટસ અપડેટ્સ મળે."
GPR સિસ્ટમ ધરાવતા દક્ષિણના રાજ્યો અને શ્રેષ્ઠ આંતરરાષ્ટ્રીય પદ્ધતિઓ:
દક્ષિણના રાજ્યો:
 * આંધ્રપ્રદેશ: મજબૂત ડિજિટલ સેવા વિતરણ સાથે, રાજ્ય ૩૬ વિભાગોમાં ૧૦૦ થી વધુ સેવાઓ WhatsApp નંબર દ્વારા પ્રદાન કરે છે.
 * તમિલનાડુ: સિટીઝન સર્વિસ પોર્ટલ ૨૦૦ થી વધુ સેવાઓને આવરી લે છે, પાંચ મુખ્ય તબક્કે સ્વયંચાલિત સંદેશા મોકલે છે.
 * કર્ણાટક: ૬૦૦ થી વધુ સેવાઓ માટે SMS, ઇમેઇલ અને મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ સહિત બહુવિધ ચેનલો દ્વારા સ્વયંચાલિત સ્ટેટસ અપડેટ્સ પ્રદાન કરે છે.
 * તેલંગાણા: T-App Folio સીમલેસ સેવા વિતરણ માટે મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ દ્વારા નોટિફિકેશન સિસ્ટમ્સને એકીકૃત કરે છે.
શ્રેષ્ઠ આંતરરાષ્ટ્રીય પદ્ધતિઓ:
 * દુબઈ: તેની સ્માર્ટ ગવર્નમેન્ટ પહેલ હેઠળ, WhatsApp-આધારિત વિતરણ દ્વારા ૨,૦૦૦ થી વધુ સેવાઓ પ્રદાન કરવામાં આવે છે.
 * સિંગાપોર: સિંગપાસ ડિજિટલ ઓળખ પ્રણાલી તમામ સરકારી ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ માટે સ્વયંચાલિત સૂચનાઓ પ્રદાન કરે છે, વાર્ષિક ૩૦૦ મિલિયનથી વધુ વ્યવહારોનું સંચાલન કરે છે.
 * દક્ષિણ કોરિયા: ગવર્નમેન્ટ૨૪ પ્લેટફોર્મ SMS, ઇમેઇલ અને કાકાઓટોક દ્વારા સૂચનાઓ મોકલે છે.
 * એસ્ટોનિયા: X-રોડ પ્લેટફોર્મ તેના ઇ-ગવર્નન્સ મોડેલ હેઠળ ૬૦૦ થી વધુ સરકારી સેવાઓ માટે નાગરિકોને અપડેટ્સ પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરે છે.
 * કેનેડા: સર્વિસ કેનેડા પોર્ટલ ૩૦૦ થી વધુ સેવાઓ અને સૂચનાઓને એકીકૃત કરે છે અને અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચમાં અપડેટ્સ પ્રદાન કરે છે.
 * ડેનમાર્ક: ડિજિટલ પોસ્ટ સિસ્ટમ, એક સુરક્ષિત ડિજિટલ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ, SMS દ્વારા નાગરિકોને તુરંત જાણ કરે છે.
આ GPR મોડેલ અપનાવવાથી ગુજરાતમાં સરકારી કામકાજમાં એક નવી ક્રાંતિ આવશે અને નાગરિકોને વધુ પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ સેવાઓનો અનુભવ થશે તેવી અપેક્ષા છે. (ધસેક્રેટરીયેટ.ઈન માંથી સાભાર)