નવી દિલ્હી : ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી વેપાર કરારની વાતચીત વચ્ચે ભારતે બુધવારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. ભારતે વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WTO) ના નિયમો હેઠળ અમેરિકા સામે પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફ (retaliatory tariffs) લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પગલું અમેરિકા દ્વારા સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ પર 'સેફગાર્ડ મેઝર્સ' (સુરક્ષાત્મક પગલાં) તરીકે લાદવામાં આવેલા શુલ્કના જવાબમાં લેવામાં આવ્યું છે.
 
વેપાર કરારની વાટાઘાટો અને ટેરિફનો સમય
આ નિર્ણયનો સમય અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે બંને દેશો વેપાર કરાર અંગે ચર્ચાઓ કરી રહ્યા છે, જેનો પ્રારંભિક તબક્કો સપ્ટેમ્બર-ઓક્ટોબર સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે.

ભારતે મે મહિનામાં જ WTO ફ્રેમવર્કમાં ચોક્કસ અમેરિકન ચીજવસ્તુઓ પર પ્રતિશોધાત્મક શુલ્કનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, જે અમેરિકા દ્વારા સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ આયાત પર લાદવામાં આવેલા સુરક્ષાત્મક શુલ્કના વિરોધમાં હતો. ભારતે WTO ને જાણ કરી હતી કે આ કાર્યવાહીથી યુએસની $7.6 બિલિયન ની આયાતને અસર થશે. અગાઉના અઠવાડિયે પણ ભારતે યુએસના ઓટોમોટિવ શુલ્ક સામે પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફનું સૂચન કર્યું હતું.
 
ભારત શા માટે પ્રતિશોધાત્મક ટેરિફનું આયોજન કરી રહ્યું છે?
અમેરિકાએ 8 માર્ચ, 2018 ના રોજ સુરક્ષાત્મક પગલાં અમલમાં મૂક્યા હતા, જેમાં અમુક સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદનો પર અનુક્રમે 25% અને 10% એડ વેલોરમ ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા હતા, જે 23 માર્ચ, 2018 થી અમલમાં આવ્યા હતા. 10 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ, તેમણે સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ આયાત પરના આ સુરક્ષાત્મક પગલાંમાં સુધારો કર્યો, જે 12 માર્ચથી અમલમાં આવ્યા.

ભારતે WTO ને જણાવ્યું હતું કે, "આ સુરક્ષાત્મક પગલાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ભારતમાં ઉત્પન્ન થતા સંબંધિત ઉત્પાદનોની $7.6 બિલિયનની આયાતને અસર કરશે, જેના પર $3.82 બિલિયનનો શુલ્ક વસૂલવામાં આવશે."

અહેવાલ મુજબ, છૂટછાટો અથવા અન્ય જવાબદારીઓનું સૂચિત સ્થગિતકરણ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાંથી ચોક્કસ ઉત્પાદનો પર વધેલા ટેરિફ તરીકે પ્રગટ થશે. ભારતે જણાવ્યું હતું કે, "તદનુસાર, ભારત દ્વારા સૂચિત છૂટછાટોનું સ્થગિતકરણ યુએસમાં ઉત્પન્ન થતા ઉત્પાદનોમાંથી વસૂલવામાં આવતી સમકક્ષ રકમનું પરિણામ આપશે." ભારતે બુધવારે જણાવ્યું હતું કે, "આ સૂચના યુએસ દ્વારા એલ્યુમિનિયમ, સ્ટીલ અને વ્યુત્પન્ન વસ્તુઓની આયાત પર લંબાવવામાં આવેલા સુરક્ષાત્મક પગલાંના સંબંધમાં કરવામાં આવી છે."

આ પગલું ભારત અને યુએસ વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં તણાવ વધારી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે બંને દેશો વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.