નવી દિલ્હી. દિલ્હી હજુ પણ દેશનું બીજું સૌથી પ્રદૂષિત શહેર છે. જ્યારે આસામ-મેઘાલય સરહદ પર સ્થિત બુર્નિહાટ સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોની યાદીમાં ટોચ પર છે. સેન્ટર ફોર એનર્જી એન્ડ ક્લીન એર રિસર્ચ (CREA) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલનો આ નિષ્કર્ષ છે.

CREA એ શુક્રવારે આ રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો, જે વર્ષ 2025 ના પહેલા છ મહિના દરમિયાન દેશભરમાં હવાની ગુણવત્તાના વિશ્લેષણ પર આધારિત છે. રિપોર્ટ અનુસાર, કુલ 293 મોનિટર કરાયેલા શહેરોમાંથી 239 શહેરોમાં PM 2.5 ડેટા 80 ટકાથી વધુ દિવસો માટે ઉપલબ્ધ હતો. આ 239 શહેરોમાંથી, 122 શહેરોમાં ભારતના વાર્ષિક રાષ્ટ્રીય એમ્બિયન્ટ એર ક્વોલિટી સ્ટાન્ડર્ડ (NAAQS) 40 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર કરતાં વધુ હતું. જ્યારે 117 શહેરો આ મર્યાદાથી નીચે રહ્યા.

જોકે, બધા 239 શહેરોએ વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) ના પ્રતિ ઘન મીટર પાંચ માઇક્રોગ્રામના કડક વાર્ષિક ધોરણને વટાવી દીધું. એટલે કે, હવા ગુણવત્તાના ભારતીય ધોરણો અનુસાર, આ વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં 122 શહેરો પ્રદૂષિત રહ્યા. જ્યારે WHO ના ધોરણો અનુસાર, બધા 239 શહેરોને વાયુ પ્રદૂષિત શહેરોની યાદીમાં સમાવવામાં આવ્યા હતા.

અહેવાલ મુજબ, બુર્નિહાટમાં સરેરાશ PM 2.5 સાંદ્રતા પ્રતિ ઘન મીટર 133 માઇક્રોગ્રામ છે. વર્ષના પહેલા છ મહિનામાં મોટાભાગના દિવસોમાં ત્યાંની હવાની ગુણવત્તા "ખૂબ જ ખરાબ" શ્રેણીમાં રહી. આ સમયગાળા દરમિયાન, "સારી" હવાની ગુણવત્તા ધરાવતો એક પણ દિવસ નોંધાયો નથી. તે જ સમયે, દિલ્હીમાં PM 2.5 સ્તર પ્રતિ ઘન મીટર 87 માઇક્રોગ્રામ હતું. આ સ્તર NAAQS કરતા બમણું છે.

આ શહેર ૧૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫ સુધીમાં WHO ના વાર્ષિક PM ૨.૫ ધોરણનું ઉલ્લંઘન કરશે અને ૫ જૂન, ૨૦૨૫ સુધીમાં NAAQSનું ઉલ્લંઘન કરશે. આનો અર્થ એ થયો કે રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કર્યા પછી, દિલ્હી બાકીના વર્ષ દરમિયાન પણ વાયુ પ્રદૂષણની દ્રષ્ટિએ તેની સ્થિતિ સુધારી શકશે નહીં.

બુર્નિહાટ અને દિલ્હી ઉપરાંત, દેશના ટોચના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોની યાદીમાં હાજીપુર, ગાઝિયાબાદ, ગુરુગ્રામ, સાસારામ, પટના, તાલચર, રાઉરકેલા અને રાજગીરનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી ચાર શહેરો બિહારના, બે ઓડિશાના અને બાકીના દિલ્હી, આસામ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશના છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, શહેરમાં હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે જે વાહનોએ પોતાનું આયુષ્ય પૂર્ણ કર્યું છે તેમના પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. પરંતુ દિલ્હીની જેમ ફક્ત આ એક પગલા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી કામ નહીં ચાલે. આખા વર્ષ દરમિયાન હવાની ગુણવત્તાને બગાડતા અન્ય તમામ પરિબળો પર ધ્યાન આપવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

પોર્ટલ ફોર રેગ્યુલેશન ઓફ એર-પોલ્યુશન ઇન નોન-એટેચમેન્ટ સિટીઝ (PRAN) અને IIT દિલ્હીના સ્ત્રોત ફાળવણી અભ્યાસ પર ધ્યાન આપવું મહત્વપૂર્ણ છે. આ મુજબ, વાયુ પ્રદૂષણમાં પરિવહન એટલે કે મોટર વાહનોનો ફાળો ફક્ત 17 થી 28 ટકા છે. જ્યારે ધૂળ (17 થી 38 ટકા), રહેણાંક પ્રવૃત્તિઓ (8 થી 10 ટકા), ખેતરનો કચરો બાળવો, સ્ટબલ વગેરે (4 થી 7 ટકા), ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ અને પાવર પ્લાન્ટ (22 થી 30 ટકા) પણ તેમાં ફાળો આપે છે.