ઉત્તર પ્રદેશમાં ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓમાં અનામતની પ્રક્રિયાને પારદર્શક અને વિવાદમુક્ત બનાવવા માટે પંચાયતી રાજ વિભાગે મહત્વપૂર્ણ પગલાં લીધાં છે. વિભાગે રાજ્ય સ્થાનિક ગ્રામીણ સંસ્થા સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગની રચના માટે છ સભ્યોના આયોગનો પ્રસ્તાવ સરકારને મોકલ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ પર અંતિમ મંજૂરી કેબિનેટ બેઠકમાં આપવામાં આવશે. ગામ, વિસ્તાર અને જિલ્લા પંચાયત ચૂંટણીઓમાં અનામતની પ્રક્રિયા ફક્ત આયોગના વસ્તી અહેવાલના આધારે જ આગળ વધશે.

   પંચાયતી રાજ વિભાગે આયોગની રચના માટે દરખાસ્ત મોકલીને ચૂંટણી તૈયારીઓ ઝડપી બનાવી દીધી છે. મંત્રીમંડળની મંજૂરી બાદ, આયોગની રચના કરવામાં આવશે અને વસ્તી ડેટા સંકલનનું કાર્ય શરૂ થશે. આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી જ ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓની તારીખો જાહેર કરવાનું શક્ય બનશે

  ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશમાં અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ની વસ્તી ૦.૫૬૭૭ ટકા છે અને અનુસૂચિત જાતિ (SC) ની વસ્તી ૨૦.૬૯૮૨ ટકા છે. ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓમાં આ વર્ગો માટે સમાન પ્રમાણમાં બેઠકો અનામત રાખવામાં આવશે. તે જ સમયે, અન્ય પછાત વર્ગો (OBC) માટે અનામત પ્રણાલીમાં ખાસ કાળજી લેવામાં આવી રહી છે. જો કોઈ બ્લોકમાં OBC વસ્તી ૨૭ ટકાથી વધુ હોય, તો પણ ગ્રામ પ્રધાનના પદો માટે અનામત ૨૭ ટકાથી વધુ નહીં હોય. જો કે, જો કોઈ બ્લોકમાં OBC વસ્તી ૨૭ ટકાથી ઓછી હોય, તો તે જ પ્રમાણમાં અનામત લાગુ થશે. રાજ્ય સ્તરે ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓમાં OBC માટે ૨૭ ટકા અનામત સુનિશ્ચિત કરવું ફરજિયાત રહેશે.  

    છેલ્લી મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓમાં OBC વસ્તીના ટકાવારી અંગેના વિવાદોમાંથી બોધપાઠ લેતા, સરકાર આ વખતે સાવચેત છે. મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓમાં થયેલા વિવાદ પછી, સરકારે એક સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગની રચના કરી હતી અને વસ્તી વિશેની સચોટ માહિતીના આધારે અનામતનો નિર્ણય લીધો હતો. ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓમાં પણ આ જ પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી રહી છે જેથી કોઈ વિવાદ ન થાય.

    પ્રસ્તાવિત રાજ્ય સ્થાનિક ગ્રામીણ સંસ્થા સમર્પિત પછાત વર્ગ આયોગ વિવિધ જિલ્લાઓની મુલાકાત લેશે અને OBC વસ્તી વિશે વિગતવાર માહિતી એકત્રિત કરશે. આ પછી, આયોગ સરકારને પોતાનો એકંદર અહેવાલ સુપરત કરશે. ઉચ્ચ સ્તરીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ અહેવાલના આધારે અનામતની પ્રક્રિયા શરૂ થશે.