નવી દિલ્‍હીઃ લગભગ એક દાયકા પછી, ભારતમાં નવી બેંકો માટે લાઇસન્સ જારી કરી શકાય છે. બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ મુજબ, નાણા મંત્રાલય અને રિઝર્વ બેંક (RBI) બેંકિંગ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવાની યોજના પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય 2047 સુધીમાં ભારતના આર્થિક વિકાસને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો છે. રિપોર્ટ મુજબ, સરકાર એવી કંપનીઓને બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવાનું પણ વિચારી રહી છે જે મોટા વ્યવસાયિક એકમો છે, જોકે તેમના શેરહોલ્ડિંગ પર કડક શરતો લાગુ થશે. આ સાથે, નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs) ને પૂર્ણ-સેવા બેંકોમાં રૂપાંતરિત કરવા અને સરકારી બેંકોમાં વિદેશી રોકાણકારો માટે હિસ્સો વધારવા માટેના નિયમોમાં છૂટછાટ આપવા માટે પણ વાતચીત ચાલી રહી છે.
ભારતમાં છેલ્લે 2014 માં નવા બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યા હતા. હવે સરકાર અને RBI આ પ્રક્રિયા ફરીથી શરૂ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે, જેથી બેંકિંગ ક્ષેત્રનો વિસ્તાર થઈ શકે અને મોટા પ્રોજેક્ટ્સને ભંડોળ મળી શકે.
સરકાર નાની બેંકોનું વિલીનીકરણ કરીને મોટી સંસ્થાઓ બનાવવા અને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં વિદેશી રોકાણની મર્યાદા વધારવાનું પણ વિચારી રહી છે. હાલમાં, આ મર્યાદા 20% છે, જે વધારવાની વાત કરવામાં આવી રહી છે, જોકે સરકારી નિયંત્રણ યથાવત રહેશે.
2016 માં, ભારતે મોટી કંપનીઓને બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, પરંતુ હવે આ નીતિ પર પુનર્વિચાર કરી શકાય છે. જોકે, શેરહોલ્ડિંગ અને નિયંત્રણ પર કડક શરતો લાદવામાં આવશે.
દક્ષિણ ભારતમાં હાજર ઘણી નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ (NBFC) ને બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવા પર પણ વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. આનાથી ઉત્પાદન અને માળખાગત ક્ષેત્રોમાં લાંબા ગાળાની લોન આપવાનું સરળ બનશે.
હાલમાં, ફક્ત SBI અને HDFC બેંક જ વિશ્વની ટોચની 100 બેંકોમાં છે. ચીન અને અમેરિકાની બેંકો આ યાદીમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે. સરકાર ભારતમાં મજબૂત અને મોટી બેંકો રાખવા માંગે છે જે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરી શકે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતને વિકસિત અર્થતંત્ર બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ માટે, બેંકિંગ ક્ષેત્રની ભંડોળ ક્ષમતા GDP ની તુલનામાં ૧૩૦% સુધી વધારવાની જરૂર છે. RBI લાઇસન્સિંગ માળખાની પણ સમીક્ષા કરી રહી છે.