નવી દિલ્હી : આપણી પૃથ્વીથી કરોડો પ્રકાશવર્ષ દૂર, બ્રહ્માંડના ઊંડાણમાં એક એવી અદ્ભુત ઘટના બની છે જેણે વૈજ્ઞાનિકોને પણ દંગ કરી દીધા છે! કલ્પના કરો, અવકાશમાં નવા ગ્રહોનો જન્મ થઈ રહ્યો હોય અને તમે તેને તમારી નજરો સામે જોઈ શકો! જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) અને ALMA ટેલિસ્કોપની જોડીએ HOPS-315 નામના એક નાના તારાની આસપાસ ગ્રહોના નિર્માણની શરૂઆતની પ્રક્રિયાને લાઈવ કેદ કરી છે! આ આપણા સૂર્યના 'બાળપણ' જેવો જ એક તારો છે, અને તેની આસપાસ નવા ગ્રહો આકાર લઈ રહ્યા છે!

વૈજ્ઞાનિકો આને 'સૌરમંડળના પારણાઘરની તસવીર' કહી રહ્યા છે. આ શોધ આપણા સૌરમંડળના જન્મના રહસ્યોને ઉકેલવામાં મદદ કરશે.

શું બન્યું છે ત્યાં?
આ તારાની ફરતે પ્રોટોપ્લેનેટરી ડિસ્ક નામનો ગેસ અને ધૂળનો એક વિશાળ ગોળ વમળ છે. આ જ વમળમાં નવા ગ્રહો ધીમે ધીમે આકાર લઈ રહ્યા છે. સૌથી રોમાંચક બાબત એ છે કે, વૈજ્ઞાનિકોએ આ ડિસ્કમાં ગરમ ખનિજોના અણુઓને નક્કર સ્વરૂપ ધારણ કરતા જોયા છે. આ એ જ પ્રક્રિયા છે જે ભવિષ્યમાં વિશાળ ગ્રહોનું નિર્માણ કરશે.

લીડ રિસર્ચર મેલિસા મેક્ક્લોર (લીડેન યુનિવર્સિટી) જણાવે છે કે, "આ પહેલીવાર છે જ્યારે આપણે જોયું છે કે ગ્રહ બનવાની પ્રક્રિયા ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થાય છે. આ શોધ આપણા સૌરમંડળની શરૂઆતને સમજવા માટેની ચાવીરૂપ છે."

પૃથ્વીનો જન્મ કેવી રીતે થયો?
આ શોધ આપણને એ સમજવામાં મદદ કરશે કે આપણી પૃથ્વી અને સૌરમંડળના અન્ય ગ્રહોનો જન્મ કેવી રીતે થયો! કારણ કે આ ડિસ્કમાં જોવા મળતું સિલિકોન મોનોક્સાઈડ (SiO) એ જ પદાર્થ છે જે પૃથ્વીના શરૂઆતી ખડકોમાં પણ જોવા મળે છે. આ ખનિજો પહેલા વાયુ અવસ્થામાં હતા, પરંતુ હવે ધીમે ધીમે સ્ફટિકીય નક્કર સ્વરૂપમાં બદલાઈ રહ્યા છે. ગ્રહ નિર્માણની આ જ પહેલી પ્રક્રિયા છે!

સ્થાન પણ અદ્ભુત!
આશ્ચર્યજનક રીતે, જે જગ્યાએથી આ સંકેતો મળ્યા, તે આપણા સૌરમંડળના એસ્ટરોઇડ બેલ્ટ જેવી જ છે. લોગન ફ્રાન્સિસ (લીડેન યુનિવર્સિટી) એ કહ્યું, "આપણે એ જ ખનિજો એ જ સ્થાને જોયા છે, જ્યાં આપણા સૌરમંડળમાં પણ આવા ખનિજો જોવા મળે છે." આ સુસંગતતા વૈજ્ઞાનિકોને વધુ ઉત્સાહિત કરે છે, કારણ કે તે દર્શાવે છે કે બ્રહ્માંડમાં ગ્રહ નિર્માણની પ્રક્રિયા સાર્વત્રિક રીતે સમાન હોઈ શકે છે.

આ શોધ બ્રહ્માંડના રહસ્યોને ઉકેલવા માટેનું એક મોટું પગલું છે, અને તે આપણને આપણા અસ્તિત્વના મૂળને વધુ ઊંડાણપૂર્વક સમજવામાં મદદ કરશે. આકાશ હજી પણ કેટલાય અજાણ્યા રહસ્યો છુપાવીને બેઠુ છે