નવી દિલ્હી :  Apple કંપનીએ ભારતમાં iPhone મેન્યુફેક્ચરિંગમાં એક નવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે. માર્કેટ રિસર્ચર કેનાલિસના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫માં જાન્યુઆરીથી જૂન મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં ૨.૩૯ કરોડ (૨૩.૯ મિલિયન) iPhoneનું ઉત્પાદન થયું છે, જે ગયા વર્ષની સમાન અવધિ (૧.૫૦ કરોડ યુનિટ)ની સરખામણીમાં આશ્ચર્યજનક ૫૨% જેટલો જંગી વધારો દર્શાવે છે. આ વૃદ્ધિ અમેરિકી ટેરિફના ભય અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીઓ છતાં જોવા મળી છે, જે ભારતમાં Appleના વધતા વિશ્વાસનું પ્રતિક છે.
નિકાસમાં જબરદસ્ત ઉછાળો અને અમેરિકાના બજારમાં ભારતનો દબદબો:
રિસર્ચ ફર્મ સાયબરમીડિયા રિસર્ચ અનુસાર, ભારતમાં બનેલા iPhoneની નિકાસ (ભારતથી વિદેશ મોકલાયેલા iPhone) પણ વધીને ૨.૨૮ કરોડ (૨૨.૮૮ મિલિયન) યુનિટ સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો ગત વર્ષની સમાન અવધિની ૧.૫૦ કરોડ યુનિટની નિકાસ કરતાં ઘણો વધારે છે. આર્થિક દ્રષ્ટિએ, ૨૦૨૫ના પ્રથમ છ માસિકમાં ભારતમાંથી લગભગ ૧.૯૪ લાખ કરોડ રૂપિયાના iPhoneની નિકાસ કરવામાં આવી છે, જે ગત વર્ષના ૧.૨૬ લાખ કરોડ રૂપિયાના આંકડા કરતાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ સૂચવે છે.
ખાસ કરીને, અમેરિકામાં નિકાસના મામલે ભારતે ચીનને પણ પાછળ છોડી દીધું છે. ૨૦૨૫ના એપ્રિલ મહિનામાં ભારતમાંથી અમેરિકાને ૩૩ લાખ iPhone મોકલવામાં આવ્યા, જ્યારે ચીનથી મોકલાયેલા મોબાઈલની સંખ્યા ૯ લાખ રહી. ભારતમાં ઉત્પાદિત iPhoneમાંથી ૭૮% સીધા અમેરિકા મોકલવામાં આવ્યા, જે ગત વર્ષના ૫૩%ના આંકડા કરતાં ઘણો વધુ છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીઓ અને Appleનો દ્રઢનિશ્ચય:
અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ૨૩ મેના રોજ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ' પર Appleને ખુલ્લી ધમકી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, "જો Apple અમેરિકામાં વેચાતા iPhoneનું ઉત્પાદન ભારત કે અન્ય કોઈ દેશમાં કરશે, તો કંપની પર ઓછામાં ઓછો ૨૫%નો ટેરિફ લગાવવામાં આવશે." ટ્રમ્પે Appleના CEO ટિમ કુકને પણ સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે, "અમેરિકામાં વેચાતા iPhoneનું નિર્માણ અમેરિકામાં જ થવું જોઈએ, અન્ય કોઈ જગ્યાએ નહીં." તેમણે ૧૫ મેના રોજ કતારની રાજધાની દોહામાં એક બિઝનેસ લીડર્સના કાર્યક્રમમાં ટિમ કુક સાથે થયેલી વાતચીતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, "ટિમ, તું મારો મિત્ર છે, તું ૫૦૦ બિલિયન ડોલર લઈને આવે છે, પણ હવે હું સાંભળું છું કે તું આખા ભારતમાં પ્રોડક્શન કરી રહ્યો છે. હું નથી ઇચ્છતો કે તું ભારતમાં પ્રોડક્શન કર. ઇન્ડિયા પોતાનું ધ્યાન રાખી શકે છે." આ ધમકીઓ છતાં Apple ભારતમાં પોતાનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે.
Appleનો ભારત પર આટલો ફોકસ શા માટે? (૫ મુખ્ય કારણો):
 * સપ્લાય ચેઇન ડાયવર્સિફિકેશન (વૈવિધ્યકરણ): Apple ચીન પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે. ભૂ-રાજકીય તણાવ, વ્યાપાર વિવાદો અને કોવિડ-૧૯ લોકડાઉન જેવી મુશ્કેલીઓથી કંપનીને લાગ્યું કે કોઈ એક ક્ષેત્ર પર વધુ નિર્ભર રહેવું યોગ્ય નથી. આ દ્રષ્ટિએ Apple માટે ભારત એક ઓછો જોખમવાળો વિકલ્પ સાબિત થઈ રહ્યો છે.
 * ગવર્નમેન્ટ ઇન્સૅન્ટિવ (સરકારી પ્રોત્સાહન): ભારતની 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' પહેલ અને પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સૅન્ટિવ (PLI) યોજનાઓ કંપનીઓને સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ વધારવા માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. આ નીતિઓએ ફોક્સકોન અને ટાટા જેવા Appleના ભાગીદારોને ભારતમાં વધુ રોકાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા છે.
 * વધતી બજાર સંભાવના: ભારત વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા સ્માર્ટફોન બજારોમાંનું એક છે. સ્થાનિક ઉત્પાદનથી Appleને આ માંગને પહોંચી વળવામાં વધુ મદદ મળે છે, સાથે જ તેની બજાર હિસ્સેદારી પણ વધે છે, જે હાલમાં લગભગ ૬-૭% છે.
 * એક્સપોર્ટ (નિકાસ) માટે અવસર: Apple ભારતમાં બનેલા પોતાના ૭૦% iPhoneને નિકાસ કરે છે, જેનાથી ચીનની તુલનામાં ભારતના ઓછા ઇમ્પોર્ટ ટેરિફનો ફાયદો મળે છે. ૨૦૨૪માં ભારતમાંથી iPhoneની નિકાસ ૧૨.૮ બિલિયન ડોલર (લગભગ ₹૧,૦૯,૬૫૫ કરોડ) સુધી પહોંચી ગઈ. આગામી સમયમાં તેના વધુ વધવાની અપેક્ષા છે.
 * સ્કિલ્ડ વર્કફોર્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: ભારતનો શ્રમબળ અનુભવના મામલે ચીનથી પાછળ છે, પરંતુ તેમાં ઘણો સુધારો થઈ રહ્યો છે. Appleના ફોક્સકોન જેવા ભાગીદાર, ઉત્પાદનની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે કર્મચારીઓને તાલીમ આપી રહ્યા છે અને કર્ણાટકમાં ૨.૭ બિલિયન ડોલર (₹૨૩,૧૩૯ કરોડ)ના પ્લાન્ટ જેવી સુવિધાઓનો વિસ્તાર કરી રહ્યા છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ભારત વિરોધી ટિપ્પણીઓ છતાં, Appleની સૌથી મોટી કોન્ટ્રાક્ટ મેન્યુફેક્ચરર ફોક્સકોને ભારતમાં ૧.૪૯ બિલિયન ડોલર (લગભગ ₹૧૨,૭૦૦ કરોડ)નું રોકાણ કર્યું છે, જે ભારતમાં ઉત્પાદન વધારવા માટે કંપનીની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.