મુંબઈ :તાજેતરમાં, ૧૦૫ વર્ષીય હાથી 'વત્સલા'નું અવસાન થયું. 'વત્સલા' મધ્યપ્રદેશના પન્ના ટાઇગર રિઝર્વમાં રહેતી હતી. તેણીને એશિયાની સૌથી વૃદ્ધ હાથી કહેવામાં આવતી હતી. વત્સલાનું ૮ જુલાઈના રોજ અવસાન થયું. ૨૦૦૩માં નિવૃત્તિ લેતા પહેલા તે વન અભિયાનમાં કામ કરતી હતી. 'વત્સલા'ના મૃત્યુથી વાઘ અભયારણ્યમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ ખૂબ જ દુઃખી હતા. 'વત્સલા'ના મૃત્યુ પછી, બીજા એક બીમાર હાથીને લઈને ચિંતા વધી ગઈ છે. આ હાથીનું નામ 'મહાદેવી' છે. મહાદેવી કોલ્હાપુરમાં રહેતી હતી. હવે તેને સારવાર માટે ગુજરાતના જામનગર મોકલવામાં આવશે.

બોમ્બે હાઈકોર્ટે કોલ્હાપુરમાં રહેતી બીમાર હાથી મહાદેવીને ગુજરાતના જામનગર સ્થિત રાધે કૃષ્ણ હાથી કલ્યાણ ટ્રસ્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ ટ્રસ્ટને વાંતારા પહેલ દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે છે અને તે હાથીઓની ખાસ સંભાળ માટે જાણીતું છે. કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે મહાદેવી ગંભીર ઈજાઓથી પીડાઈ રહી છે અને તેને સ્વસ્થ થઈ શકે તેવા વધુ સારા વાતાવરણની જરૂર છે. અત્યાર સુધી મહાદેવી જૈન મઠમાં રહેતી હતી.

રિપોર્ટ જોયા પછી, બોમ્બે હાઈકોર્ટે સ્વીકાર્યું કે જામનગરમાં આ કેન્દ્ર હાથીઓની સંભાળ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે અને મહાદેવીના સ્વાસ્થ્ય માટે આ સૌથી યોગ્ય સ્થળ છે. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં કહ્યું કે, અમે હાથીના જીવન અને તેના ગુણવત્તાયુક્ત જીવનના અધિકારને માનવોના ઉપયોગના અધિકાર કરતાં ઉપર રાખ્યો છે. કોર્ટના આ નિર્ણયને પ્રાણીઓની ભાવનાત્મક અને શારીરિક જરૂરિયાતોને સમજવા તરફ એક સંવેદનશીલ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

કોર્ટે હાથી મહાદેવીને બે અઠવાડિયામાં જામનગર ટ્રસ્ટને સોંપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. મહારાષ્ટ્ર બાળ કલ્યાણ વોર્ડનને ટ્રાન્સપોર્ટ પરમિટ જારી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો અને ગુજરાત વોર્ડનને આવા ટ્રાન્સફર માટે એનઓસી જારી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે સંબંધિત પોલીસ અધિકારીઓને પણ આમાં સહયોગ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

હાથીઓ 70 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે, પરંતુ કેદમાં રહેતા કેટલાક હાથીઓ 80 વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી જીવે છે. હાથીઓના મૃત્યુના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે, જેમાં રોગ, ઈજા અથવા કુદરતી મૃત્યુનો સમાવેશ થાય છે. હાથીઓની ઉંમર અને તેમના આયુષ્યને અસર કરતા પરિબળોમાં ખોરાક અને પાણીની ઉપલબ્ધતા, શિકારીઓની હાજરી અને માનવ પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.