નવી દિલ્હી : સૂર્યના સૌથી રહસ્યમય ભાગ "ક્રોમોસ્ફિયર" ની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવા માટે અમેરિકી અંતરિક્ષ એજન્સી NASA એક નવો પ્રયાસ કરવા જઈ રહી છે. આ માટે 18 જુલાઈના રોજ ન્યૂ મેક્સિકોથી એક વિશેષ સાઉન્ડિંગ રોકેટ લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ સાઉન્ડિંગ રોકેટ મિશન 10 મિનિટથી પણ ઓછા સમયનું હશે. આ નાના મિશનનો ખર્ચ લગભગ 1.5 મિલિયન ડોલર એટલે કે લગભગ ₹12 કરોડ થશે.

ક્રોમોસ્ફિયર શું છે?
ક્રોમોસ્ફિયર સૂર્યનું તે સ્તર છે જે તેની બાહ્ય ચમકતી સપાટી અને અત્યંત ગરમ વાતાવરણની વચ્ચે હોય છે.
•    રંગ અને ઘટનાઓ: તે હળવા લાલ રંગનું દેખાય છે અને અહીંથી જ સૂર્યની ઉર્જા સાથે જોડાયેલા તીવ્ર વિસ્ફોટો, ગરમ પ્લાઝ્મા જેટ અને સૌર જ્વાળાઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
•    તાપમાન: આ સ્તરમાં તાપમાન 6000 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી લઈને 10 લાખ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી નોંધાયું છે.

મિશનનું નામ અને ઉદ્દેશ્ય
NASA આ મિશનમાં એક ખાસ યંત્ર લોન્ચ કરશે, જેનું નામ છે – SNIFS (Solar EruptioN Integral Field Spectrograph). આ યંત્ર સૂર્યના તે સ્થાનને ધ્યાનથી જોશે, જ્યાં ચુંબકીય ગતિવિધિઓ તેજ હોય છે. SNIFS થી વૈજ્ઞાનિકો સૂર્યના સ્તરોનો થ્રી-ડાયમેન્શનલ ડેટા એકત્રિત કરશે, એટલે કે એક જ સમયે દરેક પિક્સેલમાંથી સંપૂર્ણ સ્પેક્ટ્રમ મળશે.

SNIFS મિશનની વિશિષ્ટતાઓ અને પડકારો
•    અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇટમાં નિરીક્ષણ: આ પહેલીવાર હશે જ્યારે સૂર્યને અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇટમાં આટલા અદ્યતન સ્તરે જોવામાં આવશે. SNIFS, સૂર્યની હાઇડ્રોજન લાઇમન-આલ્ફા રેખાને ટાર્ગેટ કરશે, જે તેની સૌથી તેજ ચમકતી અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇન છે. આનાથી વૈજ્ઞાનિકો તાપમાન, ગતિ અને ઘનતા જેવા ડેટા મેળવી શકશે.
•    મુશ્કેલ મિશન: ક્રોમોસ્ફિયર પ્લાઝ્માથી બનેલું હોય છે, જેમાં ચાર્જ અને ન્યુટ્રલ પાર્ટિકલ્સ બંને હોય છે. તે ચુંબકીય ક્ષેત્રોમાં અલગ રીતે વર્તે છે અને સામાન્ય થર્મોડાયનેમિક નિયમો પર કામ કરતું નથી. તેથી તેનો અભ્યાસ કરવો વૈજ્ઞાનિકો માટે પડકારજનક રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકો લાંબા સમયથી એ સમજવા માંગે છે કે સૂર્યનું બાહ્ય સ્તર "કોરોના" આટલું ગરમ કેમ છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ ક્રોમોસ્ફિયરની ગતિવિધિઓને સમજ્યા વિના મળી શકતો નથી.