રાયપુર: છત્તીસગઢના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલના કાર્યકાળ દરમિયાન થયેલા કથિત કૌભાંડોનો મુદ્દો રાજ્યના રાજકારણમાં હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે. બઘેલ ભલે 'ઇડી' (એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ) દ્વારા થતી કાર્યવાહીઓને વિધાનસભામાં અદાણી જૂથ પરની ચર્ચા સાથે જોડીને રાજકીય કિન્નાખોરી ગણાવતા હોય, પરંતુ સામાન્ય જનતા અને વિરોધ પક્ષો દ્વારા અનેક મોટા કૌભાંડોના આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે, જેની વિગતો ડિજિટલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઉપર ફરી રહી છે. 

૧. દારૂ કૌભાંડ – ₹૨,૧૬૧ કરોડ:

આ કૌભાંડમાં સરકારી તિજોરીને કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન થયું હોવાના આરોપો છે. 'ઇડી' અને અન્ય તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રાજ્યમાં દારૂના વેચાણ અને વિતરણમાં મોટા પાયે ગેરરીતિઓ આચરવામાં આવી હતી. આમાં અધિકારીઓ અને રાજકારણીઓની મિલીભગતથી દારૂના ભાવમાં હેરાફેરી, નકલી દારૂનું વેચાણ અને લાઇસન્સિંગમાં ગેરરીતિઓનો સમાવેશ થાય છે. અખબારી અહેવાલો મુજબ, આ કૌભાંડમાં સામેલ કેટલાક અધિકારીઓની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી.

૨. કોલસા લેવી કૌભાંડ – ₹૫૪૦–૫૭૦ કરોડ: આ કૌભાંડમાં કોલસાના પરિવહન પર ગેરકાયદેસર 'લેવી' (વસૂલી) લેવામાં આવી હોવાનો આરોપ છે. 'ઇડી' દ્વારા તપાસમાં ખુલાસો થયો હતો કે કોલસા ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા ઉદ્યોગપતિઓ પાસેથી પ્રતિ ટન કોલસા દીઠ ચોક્કસ રકમની વસૂલી કરવામાં આવતી હતી, જેનો મોટો હિસ્સો રાજકીય નેતાઓ અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધી પહોંચતો હતો. આ કૌભાંડમાં અનેક ઉદ્યોગપતિઓ અને સરકારી કર્મચારીઓની સંડોવણી હોવાનું મનાય છે.

૩. મહાદેવ એપ કૌભાંડ – ₹૬,૦૦૦ કરોડ: આ કૌભાંડ ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી સાથે સંકળાયેલું છે અને તેમાં મહાદેવ ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી એપ્લિકેશન દ્વારા મોટા પાયે મની લોન્ડરિંગ અને હવાલા વ્યવહારો થયા હોવાના આરોપો છે. 'ઇડી' દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ એપ દ્વારા કરોડો રૂપિયાના વ્યવહારો થયા હતા, જેમાં રાજકીય નેતાઓ અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓની સંડોવણી હતી. આ કૌભાંડની તપાસ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ગાજી છે અને તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણો પણ સામે આવ્યા છે.

૪. એન.એ.એન./પી.ડી.એસ. કૌભાંડ – ₹૬૦૦ કરોડ (કેગ) / ₹૫,૦૦૦ કરોડ (રાજકીય દાવો): આ કૌભાંડ રાજ્યના જાહેર વિતરણ પ્રણાલી ('પી.ડી.એસ.') માં થયેલી કથિત ગેરરીતિઓ સાથે સંકળાયેલું છે. કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ ('કેગ') ના અહેવાલ મુજબ, આ કૌભાંડ ₹૬૦૦ કરોડનું હોઈ શકે છે. જોકે, વિરોધ પક્ષો દ્વારા આ આંકડો ₹૫,૦૦૦ કરોડ સુધીનો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ કૌભાંડમાં ગરીબો માટેના અનાજના કાળાબજાર, નકલી રેશનકાર્ડ અને અનાજની હેરાફેરી જેવા મુદ્દાઓ સામેલ છે.

૫. ગાયના છાણ કૌભાંડ – ₹૧,૩૦૦ કરોડ + ₹૨૨૯ કરોડ: આ કૌભાંડ રાજ્ય સરકારની 'ગોધન ન્યાય યોજના' સાથે સંકળાયેલું છે, જેમાં ગાયનું છાણ ખરીદવામાં આવે છે. આરોપો મુજબ, આ યોજનામાં મોટા પાયે ભ્રષ્ટાચાર થયો છે. તેમાં નકલી છાણની ખરીદી, ઓછી ગુણવત્તાવાળા છાણની વધુ ભાવે ખરીદી અને ભંડોળનો દુરુપયોગ જેવા મુદ્દાઓ સામેલ છે. આ કૌભાંડમાં ₹૧,૩૦૦ કરોડ અને વધારાના ₹૨૨૯ કરોડની ગેરરીતિઓ થઈ હોવાના આરોપો મૂકવામાં આવ્યા છે.

૬. પ્રધાનમંત્રી-કિસાન નકલી ચુકવણીઓ – ₹૪૩ કરોડ: પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ ('પ્રધાનમંત્રી-કિસાન') યોજના અંતર્ગત ખેડૂતોને સીધા લાભ આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. આ કૌભાંડમાં 'પ્રધાનમંત્રી-કિસાન' યોજના હેઠળ નકલી લાભાર્થીઓને ચુકવણી કરવામાં આવી હોવાના આરોપો છે, જેના કારણે રાજ્ય સરકારને ₹૪૩ કરોડનું નુકસાન થયું છે. આમાં નકલી ખેડૂતોના ખાતા ખોલાવીને ભંડોળનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું મનાય છે.

આ તમામ કૌભાંડો અંગે વિવિધ તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ ચાલી રહી છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં ધરપકડો પણ થઈ છે. વિરોધ પક્ષો દ્વારા આ મુદ્દાઓને લઈને સતત સરકાર પર પ્રહારો કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ભૂપેશ બઘેલ આ આરોપોને રાજકીય પ્રેરિત ગણાવી રહ્યા છે. આ કૌભાંડોની સંપૂર્ણ વિગતો અને તેના પરિણામો આગામી સમયમાં જ સામે આવશે.