નવી દિલ્હી : ભારત અને ચાર દેશોના યુરોપિયન બ્લોક EFTA (યુરોપિયન ફ્રી ટ્રેડ એસોસિએશન) વચ્ચેનો મુક્ત વેપાર કરાર 1 ઓક્ટોબર, 2025 થી અમલમાં આવશે, તેમ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે શનિવારે (19 જુલાઈ, 2025) જણાવ્યું હતું.
ભારત અને EFTA દેશોએ 10 માર્ચ, 2024 ના રોજ વેપાર અને આર્થિક ભાગીદારી કરાર (TEPA) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
 
મુખ્ય આકર્ષણો: $100 બિલિયનનું રોકાણ અને લાખો નોકરીઓ
આ કરાર હેઠળ, ભારતને આ જૂથ તરફથી 15 વર્ષમાં $100 બિલિયન (લગભગ ₹8.3 લાખ કરોડ) ના રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા મળી છે, જ્યારે સ્વિસ ઘડિયાળો, ચોકલેટ અને કટ અને પોલિશ્ડ હીરા જેવા ઘણા ઉત્પાદનોને ઓછા અથવા શૂન્ય કસ્ટમ ડ્યુટી પર ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ મળશે.

પીયૂષ ગોયલે X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, "ભારત-EFTA TEPA 1લી ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવશે."

યુરોપિયન ફ્રી ટ્રેડ એસોસિએશન (EFTA) ના સભ્યો આઇસલેન્ડ, લિચનસ્ટેઇન, નોર્વે અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ છે.

આ બ્લોકે $100 બિલિયનના રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા આપી છે — કરારના અમલીકરણ પછી 10 વર્ષમાં $50 બિલિયન અને પછીના પાંચ વર્ષમાં બીજા $50 બિલિયન — જે ભારતમાં 10 લાખ સીધી નોકરીઓના સર્જનમાં મદદ કરશે.5 આ ભારત દ્વારા અત્યાર સુધી હસ્તાક્ષર કરાયેલા કોઈપણ વેપાર કરારોમાં સહમત થયેલી આ પ્રકારની પ્રથમ પ્રતિબદ્ધતા છે.

આ પ્રતિબદ્ધતા કરારનો મુખ્ય સાર છે, જેને પૂર્ણ થવામાં લગભગ 16 વર્ષ લાગ્યા હતા, અને તે EFTA રાષ્ટ્રોમાંથી આવતા ઘણા ઉત્પાદનો માટે ભારતના બજારો ખોલવાના બદલામાં છે.
 
વેપાર સંબંધો અને ફાયદાઓ
•    ભારતનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર: EFTA બ્લોકમાં ભારતનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ છે. બાકીના ત્રણ દેશો સાથે ભારતનો વેપાર ઓછો છે.
•    કસ્ટમ ડ્યુટીમાં ઘટાડો: આ કરારમાં, ભારત તેની 82.7% ટેરિફ લાઈન્સ અથવા ઉત્પાદન શ્રેણીઓ માટે બજાર ખોલી રહ્યું છે, જે EFTA નિકાસના 95.3% ને આવરી લે છે, જેમાંથી 80% થી વધુ આયાત સોનું છે.6
•    ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો સસ્તા થશે: સ્થાનિક ગ્રાહકોને સ્વિસ ઘડિયાળો, ચોકલેટ, બિસ્કિટ અને ઘડિયાળો જેવા ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા સ્વિસ ઉત્પાદનો ઓછા ભાવે મળશે કારણ કે ભારત વેપાર કરાર હેઠળ આ ચીજવસ્તુઓ પરની કસ્ટમ ડ્યુટીને 10 વર્ષમાં તબક્કાવાર રીતે દૂર કરશે.7
•    સેવા ક્ષેત્રે લાભ: વાણિજ્ય મંત્રાલયે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે ભારતે EFTA ને એકાઉન્ટિંગ, બિઝનેસ સેવાઓ, કમ્પ્યુટર સેવાઓ, વિતરણ અને આરોગ્ય જેવી 105 પેટા-ક્ષેત્રોની ઓફર કરી છે.8 બીજી તરફ, ભારતે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ પાસેથી 128, નોર્વે પાસેથી 114, લિચનસ્ટેઇન પાસેથી 107 અને આઇસલેન્ડ પાસેથી 110 પેટા-ક્ષેત્રોમાં પ્રતિબદ્ધતાઓ મેળવી છે.9
•    ભારતીય સેવાઓને પ્રોત્સાહન: કાનૂની, ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ, R&D, કમ્પ્યુટર, એકાઉન્ટિંગ અને ઓડિટિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતીય સેવાઓને પ્રોત્સાહન મળશે.10
•    EU બજારોમાં પ્રવેશ: વધુમાં, આ કરાર સ્થાનિક નિકાસકારોને EU (યુરોપિયન યુનિયન) બજારોમાં એકીકૃત થવાની તક પૂરી પાડશે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની 40% થી વધુ વૈશ્વિક સેવા નિકાસ EU ને થાય છે. ભારતીય કંપનીઓ EU માં તેમની બજાર પહોંચ વધારવા માટે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડને આધાર તરીકે જોઈ શકે છે.
ભારત-EFTA દ્વિપક્ષીય વેપાર 2024-25 માં $24.4 બિલિયન હતો.11
 
યુ.એસ. સાથે ટેરિફ વાટાઘાટો અને ભારતની સ્થિતિ
યુ.એસ. સાથેની ટેરિફ વાટાઘાટો અંગે, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે, "અમારી વાટાઘાટોની વ્યૂહરચના રાષ્ટ્રીય હિત પર આધારિત છે. નરેન્દ્ર મોદી સરકાર ક્યારેય રાષ્ટ્રીય હિતને જોખમમાં આવવા દેશે નહીં."

મુંબઈમાં Assocham ફર્સ્ટ મેનેજિંગ કમિટી મીટિંગ FY2025-26 માં મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વિશ્વ આજે ભારતની તાકાતને ઓળખી રહ્યું છે, અને ઉમેર્યું કે "વિશ્વ ઓળખી રહ્યું છે કે પ્રતિભા અને કૌશલ્ય ભારતમાં છે." અને તે જ અમને વાટાઘાતોમાં લાભ આપે છે."

ભારત અદ્યતન અથવા વિકસિત દેશો સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે તેમ જણાવતા તેમણે કહ્યું, "અમે સ્પર્ધકો વિના વેપાર સોદા કરવાનો અથવા ફક્ત વેપાર સોદા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા નથી. અમે પૂરક અર્થતંત્રોને જોઈ રહ્યા છીએ."

બાદમાં, કાર્યક્રમની બાજુમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા, શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે જે દેશો તેમની સપ્લાય ચેઇન્સની કાળજી લેતા નથી અને સપ્લાય ચેઇન્સ સ્થિતિસ્થાપક છે તેની ખાતરી કરતા નથી તેમને "નુકસાન" થશે.

"...મને લાગે છે કે ભારત પાસે વિશાળ સ્થાનિક માંગ છે. આપણા દેશમાં આયાત આવી રહી છે, જેને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદન માટે સ્થાનિક ઉદ્યોગને મોટા પાયે વિકસાવીને બદલી શકાય છે," તેમણે નોંધ્યું.

અને અંતે, કોવિડે અમને એક મોટો પાઠ શીખવ્યો, મંત્રીએ ઉમેર્યું કે "છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં કાયમી ચુંબક અથવા ખાતરની નિકાસ પર લાદવામાં આવેલો પ્રતિબંધ અમને એક મોટો પાઠ શીખવે છે."