તિઆન્જિન (ચીન) 19 જુલાઈ 2025: ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે ચીનના તેમના સમકક્ષ વાંગ યી સાથેની મુલાકાતમાં સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ભારત અને ચીન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષને સ્થાન ન હોવું જોઈએ. પાકિસ્તાનનો સીધો ઉલ્લેખ કર્યા વિના, જયશંકરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે 2020 અને 2021ની સરહદી અથડામણો પછી ચીન સાથેના ભારતના વિકસિત સંબંધોમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષના હિતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત ન કરવું જોઈએ.
 
મુખ્ય મુદ્દાઓ અને સંદેશ
અહેવાલ મુજબ, જયશંકરે વાંગ યીને એમ પણ જણાવ્યું કે ચીને પુરવઠા શૃંખલા (supply chains) માં અનુમાનિતતા સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ અને ભારત પ્રત્યે નિકાસ પર નિયંત્રણો લાદવા જોઈએ નહીં. આ સંદેશ ચીન દ્વારા મેગ્નેટના ઉત્પાદનમાં વપરાતા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો (critical minerals) પર નિકાસ નિયંત્રણો લાદ્યા પછી આવ્યો છે. ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગે પણ ચીન દ્વારા "અનૌપચારિક વેપાર નિયંત્રણો" લાદવામાં આવ્યા હોવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જે ભારતના વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને નબળી પાડી શકે છે.
 
સરહદી સ્થિતિ અને સ્થિર સંબંધો પર ભાર
આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે જયશંકરે ગયા અઠવાડિયે તેમની કોન્ફરન્સમાં ડેમચોક અને ડેપસાંગ મેદાન વિસ્તારોમાં ભારતીય સેના દ્વારા રાઉન્ડ ફરી શરૂ કરવા અંગે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, તેમણે જણાવ્યું કે "સ્થિર સરહદ" બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચેના સ્થિર દ્વિપક્ષીય સંબંધોનો આધારસ્તંભ છે અને સમર્થન આપ્યું કે પાંચ વર્ષ પહેલા પૂર્વ લદ્દાખમાં થયેલા ઉલ્લંઘન અને ગલવાન અથડામણ પછી બંને સેનાઓએ તણાવ ઓછો કરવા પર ભાર મૂકવો જોઈએ.

તાજેતરના નવ મહિનામાં સરહદ પર ઘર્ષણના નિરાકરણ અને શાંતિ જાળવવાની ક્ષમતાના પરિણામે દ્વિપક્ષીય સંબંધોના સામાન્યકરણમાં સારી પ્રગતિ થઈ હોવાનું જયશંકરે જણાવ્યું હતું. તેમણે કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ થવા બદલ ચીની પક્ષના સહયોગની પણ પ્રશંસા કરી હતી.
 
શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) માં જયશંકર
પાંચ વર્ષમાં ચીનની તેમની પ્રથમ મુલાકાતમાં, વિદેશ મંત્રી જયશંકરે તિઆન્જિનમાં શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) કાઉન્સિલની બેઠકમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

તેમણે SCO કાઉન્સિલ ઓફ ફોરેન મિનિસ્ટર્સ મીટિંગમાં બોલતા કહ્યું, "સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ, જેના કેટલાક સભ્યો હાલમાં છીએ, તેણે આતંકવાદના આ નિંદનીય કૃત્યના ગુનેગારો, આયોજકો, ફાઇનાન્સરો અને પ્રાયોજકોને જવાબદાર ઠેરવવા અને તેમને ન્યાય અપાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતો એક નિવેદન બહાર પાડ્યો છે." મંત્રીએ નોંધ્યું કે SCOની સ્થાપના ત્રણ દુષ્ટતાઓ – આતંકવાદ, અલગતાવાદ અને ઉગ્રવાદ – સામે લડવા માટે કરવામાં આવી હતી, જે "આશ્ચર્યજનક રીતે" ઘણીવાર એક સાથે જોવા મળે છે. જયશંકરે કહ્યું, "SCO માટે તેના સ્થાપક ઉદ્દેશ્યો પ્રત્યે સાચા રહેવા માટે, આ પડકાર પર કોઈ પણ પ્રકારનો સમાધાન ન થાય તેવું વલણ અપનાવવું અનિવાર્ય છે."

ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના નિવેદનો પણ દર્શાવે છે કે SCO સભ્ય દેશોએ ત્રણેય દળો - આતંકવાદ, અલગતાવાદ અને ઉગ્રવાદના જોખમોનો સામનો કરવા પર ભાર મૂક્યો છે.

ચીન સાથેના સંબંધો અને સરહદી સુરક્ષા એ એક મહત્વનો મુદ્દો રહ્યો છે. જયશંકરનો આ સ્પષ્ટ અને મજબૂત સંદેશ ભવિષ્યમાં ભારત-ચીન સંબંધોની દિશા નક્કી કરવામાં મદદરૂપ થશે તેવી અપેક્ષા છે.