બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીને લઈને રાજ્યનું રાજકારણ સંપૂર્ણપણે ગરમાયું છે. રાજ્યમાં મુખ્ય સ્પર્ધા રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જોડાણ (NDA) અને ઈન્ડિયા બ્લોક (મહાગઠબંધન) વચ્ચે હોવાનું માનવામાં આવે છે. NDAમાં નીતિશ કુમારની પાર્ટી JDU અને BJP મુખ્ય પક્ષો છે, જ્યારે મહાગઠબંધનમાં કોંગ્રેસ અને RJD ઉપરાંત અન્ય ઘણા પક્ષો છે. હાલમાં, રાજ્યમાં નીતિશ કુમારના નેતૃત્વમાં NDA સરકાર ચાલી રહી છે અને નીતિશ કુમાર સતત મફતમાં જાહેરાતો કરી રહ્યા છે. NDAનો દાવો છે કે રાજ્યમાં ફરીથી નીતિશ કુમારની સરકાર બનશે. તેજસ્વી યાદવ નીતિશ કુમારના સ્વાસ્થ્ય અને કાયદો અને વ્યવસ્થા પર પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યા છે.

બંને ગઠબંધન રાજ્યની તમામ 243 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે અને સત્તામાં આવવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, પરંતુ આ બે ગઠબંધન સિવાય, રાજ્યમાં એક ડઝન એવા પક્ષો છે જે કિંગમેકર બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે અને ઘણી નાની પાર્ટીઓએ પણ તમામ 243 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી છે.

 

જોકે આ પક્ષોને બહુમતી મળવાની શક્યતા ઓછી છે, પરંતુ જો AIMIM, AAP, જન સૂરજ, ધ પ્લુરલ પાર્ટી, હિન્દુ સેના, ભારતીય ઇન્કલાબ પાર્ટી, આઝાદ સમાજ પાર્ટી જેવા પક્ષોને 5-10 ટકા પણ મત મળે તો NDA અને મહાગઠબંધન બંનેના સમીકરણો ખોરવાઈ શકે છે.

બિહારમાં 2020 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, 40 થી વધુ બેઠકો એવી હતી જ્યાં જીત અને હારનું અંતર 3500 થી ઓછું હતું. આમાંથી, 11 બેઠકો એવી હતી જ્યાં જીત અને હારનું અંતર 1000 થી ઓછું હતું. આરજેડીના શક્તિ સિંહ યાદવને માત્ર 12 મતોથી હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તે જ સમયે, રામગઢ બેઠકનું પરિણામ 189 મતોના માર્જિન સાથે આવ્યું. આવી સ્થિતિમાં, 2025 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં નાના પક્ષોની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની શકે છે.

ચૂંટણી રણનીતિકાર પ્રશાંત કિશોરની પાર્ટી જન સૂરજ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સંપૂર્ણ તાકાત સાથે ઉતરી ગઈ છે. જન સૂરજ પાર્ટીએ રાજ્યની તમામ 243 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉભા રાખવાની જાહેરાત કરી છે અને કહ્યું છે કે તે કોઈપણ ગઠબંધનનો ભાગ નહીં બને. પોતાની સભાઓમાં તેઓ સતત નીતિશ, ભાજપ તેમજ તેજસ્વી યાદવ અને લાલુ યાદવની સરકારોની ટીકા કરી રહ્યા છે.

 

ભલે તેમની પાર્ટી છેલ્લી પેટાચૂંટણીઓમાં એક પણ બેઠક જીતી ન શકી, પરંતુ ઘણી બેઠકો પર તેમના ઉમેદવારોને 10 ટકા સુધી મત મળ્યા. પ્રશાંત કિશોર સતત જિલ્લાઓની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે અને જનતાને કામના આધારે મતદાન કરવાની અપીલ કરી રહ્યા છે, તેઓ સતત કહી રહ્યા છે કે "જો ચિરાગ પાસવાન 5 ટકા મતો પર 5 સાંસદો ચૂંટાઈ શકે છે, તો અમારા 10 ટકા મતોની શક્તિને ઓછી ન આંકશો."

આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એક સમયે ઇન્ડિયા બ્લોકનો ભાગ હતી, પરંતુ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને રાજ્યસભા સાંસદ સંજય સિંહે બિહાર ચૂંટણીમાં બધી બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે AAP પાસે બિહારમાં મોટો ટેકો નથી, પરંતુ તે RJD અને કોંગ્રેસના મત બેંકમાં ઘટાડો કરી શકે છે. આ મહાગઠબંધનની ચિંતાઓ વધારી શકે છે. તે ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારો, મુસ્લિમ અથવા યુવા મતદારોને પોતાની તરફેણમાં ફેરવી શકે છે.

૨૦૨૦ ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIM એ સીમાંચલ ક્ષેત્રમાં બેઠકો જીતી હતી, જોકે તેના ચાર ધારાસભ્યો RJD માં જોડાયા હતા. આ વખતે AIMIM એ મહાગઠબંધનમાં જોડાવાની અપીલ કરી છે, જોકે અત્યાર સુધી ગઠબંધન તરફથી કોઈ નક્કર જવાબ મળ્યો નથી. AIMIM ૨૦-૨૫ વિધાનસભા બેઠકોની માંગ કરી રહી છે, જોકે ૭ પક્ષો પહેલાથી જ મહાગઠબંધનમાં સામેલ છે. આવી સ્થિતિમાં, એવું લાગતું નથી કે AIMIM મહાગઠબંધન સાથે સંકલન કરી શકશે.

આ વખતે બહુવચન પાર્ટીના નેતા પુષ્પમ પ્રિયા ચૌધરી પણ ઉત્સાહથી ભરેલા છે. તેમણે કહ્યું કે તેમનો પક્ષ બધી 243 બેઠકો પર ચૂંટણી લડશે. તેઓ પોતે દરભંગાથી ચૂંટણી લડશે. તેમણે જાહેર કર્યું કે જ્યાં સુધી કોઈ પક્ષ કોઈ મહિલાને મુખ્યમંત્રી પદના ઉમેદવાર નહીં બનાવે ત્યાં સુધી તેઓ માસ્ક નહીં ઉતારે. તેમની પાર્ટીએ 2020 માં પણ ચૂંટણી લડી હતી, અને હવે ફરી એકવાર તેઓ રાજ્યમાં એક મજબૂત વિકલ્પ તરીકે પોતાને રજૂ કરી રહી છે.

ભારતીય ઇન્કલાબ પાર્ટીના પ્રમુખ ઇ.પી. ગુપ્તાએ તમામ 243 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી છે. તેમની પાર્ટી ખાસ કરીને વૈશ્ય સમુદાય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ભૂતપૂર્વ આઇપીએસ અધિકારી શિવદીપ લાંડેની પાર્ટી હિંદ સેનાએ કહ્યું છે કે તે તમામ 243 બેઠકો પર ચૂંટણી લડશે.

બીજી તરફ, પૂર્ણિયાના અપક્ષ સાંસદ પપ્પુ યાદવે લોકસભા ચૂંટણી પહેલા પોતાની પાર્ટી જન અધિકાર પાર્ટીનું કોંગ્રેસમાં વિલીનીકરણ કરી દીધું હતું, પરંતુ તેઓ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પોતાના સમર્થકોને ઉમેદવારો બનાવવામાં વ્યસ્ત છે. તેમણે તાજેતરમાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીને પણ મળ્યા હતા.

 

ઝારખંડ મુક્તિ મોરચા (JMM) એ બિહારમાં 12 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય લીધો છે. ઝારખંડમાં JMM RJD સાથે સરકારમાં છે, પરંતુ બિહારમાં અવગણવામાં આવતા તેઓ ગુસ્સે છે. તેથી જ તેઓ સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટણી લડશે.

ઉત્તર પ્રદેશના ભીમ આર્મીના વડા ચંદ્રશેખર આઝાદની આઝાદ સમાજ પાર્ટીએ પણ 100 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉભા રાખવાની જાહેરાત કરી છે. પાર્ટી ખાસ કરીને દલિત વોટ બેંક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે અને આ વર્ગોના મતોમાં ઘટાડો કરીને ચૂંટણી પરિણામોને પ્રભાવિત કરી શકે છે.

બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP) પણ કેટલીક બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની તૈયારી કરી રહી છે. જોકે તેનો ટેકો મર્યાદિત છે, તે ખાસ કરીને દલિત મતોનું વિભાજન કરીને મહાગઠબંધનને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.