છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
પાકિસ્તાન દેવાળું ફુંકશે ? : ટૂંક સમયમાં ૬.૫૦ લાખ કરોડ રૂપિયાનો નાદારીનો બોમ્બ ફૂટશે?
માર્ચ ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં, દેશનું કુલ જાહેર દેવું ૭૬.૦૧ ટ્રિલિયન રૂપિયા હતું : આમાં ૫૧.૫૨ ટ્રિલિયન રૂપિયા (લગભગ $૧૮૦ બિલિયન)નું સ્થાનિક ઉધાર અને ૨૪.૪૯ ટ્રિલિયન રૂપિયા (લગભગ $૮૭.૪ બિલિયન)ની બાહ્ય લોનનો સમાવેશ થાય છે
ઇસ્લામાબાદ, તા.૨૨: પાડોશી દેશ પાકિસ્તાન ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં નાદાર થઈ શકે છે. જો પાકિસ્તાન ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ૬.૫૦ લાખ કરોડ રૂપિયા અથવા $૨૩ બિલિયનનું દેવું ચૂકવશે નહીં, તો આ શકય છે. ધ ન્યૂઝે પાકિસ્તાનના આર્થિક સર્વેક્ષણ ૨૦૨૪-૨૫ને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો છે કે સરકારે ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન $૨૩ બિલિયનનું દેવું ચૂકવવું પડશે, અને આમ કરવામાં નિષ્ફળતા દેશને ડિફોલ્ટની અણી પર ધકેલી શકે છે.
માર્ચ ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં, દેશનું કુલ જાહેર દેવું ૭૬.૦૧ ટ્રિલિયન રૂપિયા હતું. આમાં ૫૧.૫૨ ટ્રિલિયન રૂપિયા (લગભગ ઼૧૮૦ બિલિયન)નું સ્થાનિક ઉધાર અને ૨૪.૪૯ ટ્રિલિયન રૂપિયા (લગભગ ઼૮૭.૪ બિલિયન)ની બાહ્ય લોનનો સમાવેશ થાય છે. બાહ્ય લોન બે ભાગમાં વહેંચાયેલી છેઃ સરકાર દ્વારા ઉછીના લીધેલા પૈસા અને IMF પાસેથી મળેલા પૈસા. આ દેવું વર્ષોના આર્થિક ગેરવહીવટ, કામચલાઉ ભંડોળ અને વારંવારના બેઇલઆઉટને કારણે એકઠું થયું છે. પરંતુ આ વર્ષની ચુકવણીની માંગણીએ ખુલાસો કર્યો છે કે સરકારે કેટલી ઓછી તક છોડી છે.
$૧૨ બિલિયનની કામચલાઉ ડિપોઝિટ : પાકિસ્તાને ચાલુ વર્ષમાં ઼૨૩ બિલિયન ચૂકવવાના છે. જેના માટે ચાર કહેવાતા મિત્ર દેશો તરફથી કામચલાઉ ડિપોઝિટ રકમ તરીકે $૧૨ બિલિયન પ્રાપ્ત થશે. જેમાંથી ૫ અબજ ડોલર સાઉદી અરેબિયા, ૪ અબજ ડોલર ચીન, ૨ અબજ ડોલર સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને ૧ અબજ ડોલર કતાર તરફથી મળશે.
આ રકમ કાયમી નથી અને જો તેને આગળ વધારવામાં આવે તો જ ઉપયોગી થાય છે. જો આમાંથી કોઈ પણ દેશ બહાર નીકળવાનો નિર્ણય લે છે, તો પાકિસ્તાને આ વર્ષે સંપૂર્ણપણે તેમાં પાછા ફરવું પડશે. ધ ન્યૂઝે ચેતવણી આપી છે કે જો મિત્ર દેશો તેમની થાપણો પર રોલઓવર આપવાનો ઇનકાર કરે તો પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.
જેના કારણે સરકાર માટે ચુકવણી કરવી ફરજિયાત બનશે. આનાથી સરકાર નાણાકીય તાકાત કરતાં રાજદ્વારી સદભાવના પર ખૂબ આધાર રાખે છે. અને એવા સંકેતો છે કે સદ્ભાવના પણ ઓછી થઈ રહી છે.
૧૧ અબજ ડોલર હજુ ચૂકવવાના બાકી છે : પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, જો બધી કામચલાઉ થાપણોમાં વધારો કરવામાં આવે તો પણ, પાકિસ્તાને આ વર્ષે બાહ્ય લેણદારોને લગભગ ઼૧૧ બિલિયન ચૂકવવા પડશે. આમાં $૧.૭ બિલિયનના આંતરરાષ્ટ્રીય બોન્ડ, $૨.૩ બિલિયનના વાણિજ્યિક લોન, વિશ્વ બેંક, એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક, ઇસ્લામિક ડેવલપમેન્ટ બેંક અને એશિયન ઇન્ફ્રા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક વગેરેને $૨.૮ બિલિયન અને $૧.૮ બિલિયનના દ્વિપક્ષીય લોનનો સમાવેશ થાય છે. આ દબાણ એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાનના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર પહેલાથી જ દબાણ છે. દેશમાં નવી આવકના મર્યાદિતસ્ત્રોત છે અને તે હજુ પણ IMF તરફથી નવા વિસ્તરણ કાર્યક્રમની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
બજેટનો અડધો ભાગ દેવું છે : પાકિસ્તાને તેના ૨૦૨૫-૨૬ના બજેટમાં સ્થાનિક અને વિદેશી દેવાની ચુકવણી માટે ૮.૨ ટ્રિલિયન રૂપિયા અલગ રાખ્યા છે. આ આંકડો કુલ ૧૭.૫૭૩ ટ્રિલિયન રૂપિયાના કેન્દ્રીય બજેટના ૪૬.૭ ટકા છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ઇસ્લામાબાદ આ વર્ષે જે પૈસા ખર્ચવાની યોજના ધરાવે છે તેમાંથી લગભગ અડધા પૈસા જૂના દેવાની ચુકવણીમાં જશે. વિકાસ, જાહેર સેવાઓ અથવા હાલના માળખાગત સુવિધાઓના મૂળભૂત જાળવણી માટે હવે ઓછા પૈસા બચ્યા છે. શિક્ષણ, આરોગ્ય અને સામાજિક કલ્યાણ પાછળ છે, જ્યારે વ્યાજ ચૂકવણી રાષ્ટ્રીય ખર્ચનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે.
નાણાકીય દબાણ છતાં લશ્કરી ખર્ચ વધી રહ્યો છે : આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે બગડતી નાણાકીય સ્થિતિ છતાં, પાકિસ્તાનનો સંરક્ષણ ખર્ચ ઘટયો નથી. બેઇલઆઉટ અને રોલઓવર મેળવવાની સાથે, સરકાર મોટા શષા સોદાઓ સાથે આગળ વધી રહી છે. પાકિસ્તાને તુર્કી સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે જેમાં ૯૦૦ મિલિયન ડોલરનો ડ્રોન સોદો અને ૭૦૦ થી વધુ ફરતા શષાોનો સમાવેશ થાય છે. આ ભાગીદારીમાં ગુપ્ત માહિતીની આપ-લે અને વ્યાપક સુરક્ષા સહયોગનો પણ સમાવેશ થાય છે.
અહેવાલોમાં ટાંકવામાં આવેલા લશ્કરી સૂત્રોએ આ જોડાણને ‘ભારત વિરુદ્ધ જેહાદ' ચલાવતું ગણાવ્યું છે. આ કરારમાં ૫ બિલિયન ડોલરના મહત્વાકાંક્ષી વેપાર લક્ષ્યાંકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, પાકિસ્તાન ચીન પાસેથી ૪૦ થ્-૩૫ખ્ સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ ખરીદી રહ્યું હોવાના અહેવાલ છે, જે ડિસ્કાઉન્ટ દરે છે.
(10:52 AM IST)
