નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૫ ના રોજ, ભારતમાં ગુડ્‍સ એન્‍ડ સર્વિસ ટેક્‍સ લાગુ થયાને પૂરા ૮ વર્ષ થઈ ગયા છે. દેશની જટિલ કર પ્રણાલીને એકીકળત અને સરળ બનાવવાના હેતુથી એક મોટા કર સુધારા તરીકે ૨૦૧૭ માં ઞ્‍લ્‍વ્‍ રજૂ કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ દ્વારા, પહેલાની જેમ વિવિધ રાજ્‍યોમાં લાગુ પડતા વિવિધ કરવેરાઓની જગ્‍યાએ એક સમાન કર પ્રણાલી લાગુ કરવામાં આવી.

GST ના આગમન સાથે, વેપારીઓ એક જ ટેક્‍સ રિટર્ન ફાઇલ કરી શકયા, જેનાથી વ્‍યવસાય કરવાનું સરળ બન્‍યું. હવે એક રાજ્‍યથી બીજા રાજ્‍યમાં માલ મોકલવા માટે અલગ અલગ કર ચૂકવવાની જરૂર નથી. આનાથી લોજિસ્‍ટિક્‍સની ગતિ પણ વધી છે.

SBIના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દેશના ૫ મોટા રાજ્‍યો - મહારાષ્‍ટ્ર, કર્ણાટક, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને ઉત્તર પ્રદેશ પ્રદેશના કુલ GST સંગ્રહમાં ૪૧% ફાળો આપી રહ્યા છે. આ રાજ્‍યોનું વાર્ષિક GST કલેક્‍શન રૂ.૧ લાખ કરોડથી વધુ છે. આમાંથી મહારાષ્‍ટ્ર રૂ.૩.૫૯ લાખ કરોડ સાથે મોખરે છે, ત્‍યારબાદ કર્ણાટક રૂ.૧.૫૯ લાખ કરોડ સાથે, ગુજરાત રૂ.૧.૩૬ લાખ કરોડ સાથે, તમિલનાડુ રૂ.૧.૩૧ લાખ કરોડ સાથે અને ઉત્તર પ્રદેશ રૂ.૧.૧૨ લાખ કરોડ સાથે બીજા ક્રમે છે.

આ રાજ્‍યો ફક્‍ત પોતાના રાજ્‍યમાં માલ વેચીને કર ચૂકવે છે, પરંતુ તેઓ અન્‍ય રાજ્‍યોમાં પણ માલ અને સેવાઓ મોકલે છે. જ્‍યારે માલ કે સેવાઓ એક રાજ્‍યથી બીજા રાજ્‍યમાં જાય છે, ત્‍યારે તેના પર IGST વસૂલવામાં આવે છે. આ કરમાં કેટલાક રાજ્‍યોની ભાગીદારી પણ ખૂબ ઊંચી છે. હરિયાણાની જેમ IGSTમાં ૫૯%, દિલ્‍હી ૫૫%, મહારાષ્‍ટ્ર ૩૪% અને કર્ણાટક ૩૭% યોગદાન આપે છે.

GST નોંધણીની વાત કરીએ તો, ઉત્તર -દેશ સૌથી આગળ છે, જ્‍યાં ૨૦ લાખથી વધુ સક્રિય GST કરદાતાઓ છે. ત્‍યારબાદ મહારાષ્‍ટ્ર, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક છે. પરંતુ આﾍર્યજનક રીતે, તેલંગાણા, તમિલનાડુ, કેરળ અને કર્ણાટક જેવા સમળદ્ધ રાજ્‍યોમાં તેમના GDP ની તુલનામાં GST નોંધણીની ટકાવારી ઓછી છે. જ્‍યારે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને ગુજરાત જેવા રાજ્‍યોમાં આ ગુણોત્તર વધારે છે, જે આ રાજ્‍યોમાં કરદાતાઓની ક્ષમતા દર્શાવે છે. રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે દર ૫ GST નોંધણીઓમાંથી ૧ માં એક મહિલાનો સમાવેશ થાય છે. કુલ GST નોંધણીઓમાંથી ૧૪% સંપૂર્ણપણે મહિલાઓના નામે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, LLP અને ખાનગી લિમિટેડ કંપનીઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સૌથી વધુ છે. આનાથી સાબિત થાય છે કે મહિલાઓ હવે માત્ર નોકરીમાં જ નહીં પરંતુ વ્‍યવસાયની દુનિયામાં પણ ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહી છે.

૩૧ મે, ૨૦૨૫ સુધીમાં, દેશમાં ૧.૫૨ કરોડથી વધુ સક્રિય GST નોંધણીઓ છે. માત્ર પાંચ વર્ષમાં GST કલેક્‍શન બમણું થયું છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૧ માં કુલ વસૂલાત રૂ.૧૧.૩૬ લાખ કરોડ હતી, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૫ માં રૂ.૨૨.૦૮ લાખ કરોડ પર પહોંચી ગઈ. સરેરાશ, દર મહિને રૂ.૨ લાખ કરોડથી વધુનો કર વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે - જે કર આધારના વિસ્‍તરણ અને પાલનમાં સુધારો દર્શાવે છે.

આ આંકડાઓ પરથી સ્‍પષ્ટ થાય છે કે મોટા રાજ્‍યોની મજબૂત આર્થિક પ્રવળત્તિઓ અન્‍ય રાજ્‍યોના IGST કલેક્‍શનમાં પણ વધારો કરી રહી છે.